II SA/Op 75/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia 1 września 2010 r. Starosta Opolski, działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) cofnął J. G. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii A, B, B+E, C, C+E i T prawa jazdy. Uzasadniając rozstrzygnięcie podał, iż w dniu 10 grudnia 2009 r., w związku z wnioskiem Prokuratury Rejonowej w Opolu skierował stronę na badanie lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na badanie należało zgłosić się w terminie 30 dni od dnia otrzymania ostatecznej decyzji, a oryginał orzeczenia lekarskiego należało przekazać Staroście. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy tę decyzję w dniu 27 maja 2010 r. (decyzja Kolegium o numerze [...], zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który wyrokiem z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op 428/10, oddalił skargę), dlatego pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania mającego na celu wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, a następnie pismem z dnia 17 sierpnia 2010 r. poinformowano ją o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień w sprawie, składania wniosków i zastrzeżeń. Pomimo odebranego w dniu 4 sierpnia 2010 r. zawiadomienia, J. G. do dnia wydania przedmiotowej decyzji nie dostarczył wymaganego orzeczenia lekarskiego, stąd należy uznać, że nie poddał się badaniu lekarskiemu w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W oparciu o te ustalenia faktyczne organ pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. b tej ustawy decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie nie poddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt. 3-5. W odwołaniu od powyższej decyzji J. G. stwierdził, że został ona podjęta przez "mafię", która od dłuższego czasu terroryzuje i prześladuje jego rodzinę. Ponadto podniósł, że Starosta Opolski zmusza podległych mu pracowników do fałszowania dokumentów w jego sprawie i do podrabiania podpisów. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe kolegium Odwoławcze w Opolu decyzja z dnia 23 listopada 2010 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie. W ustaleniach stanu faktycznego podało, że utrzymało w mocy decyzję z dnia 10 grudnia 2009 r., którą Starosta Opolski skierował J. G. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] celem ustalenia, czy z uwagi na powstałe w sprawie zastrzeżenia co do stanu zdrowia istnieją przeciwwskazania zdrowotne do dalszego udziału strony, legitymującej się uprawnieniami do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii A, B, B+E, C, C+E, T, w ruchu drogowym, w charakterze osoby kierującej pojazdem. Wobec faktu niezłożenia przez odwołującego się wymaganego orzeczenia lekarskiego, Starosta Opolski wszczął w stosunku do niego postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. O powyższym, jak i o prawie składani wyjaśnień oraz wniosków i zastrzeżeń poinformowano stronę, która jednak nie skorzystała z tych możliwości. Następnie organ pierwszej instancji wydał w dniu 1 września 2010 r. decyzję, którą na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym orzekł o cofnięciu J. G. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii A, B, B+E, C, C+E i T prawa jazdy. Przy tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organ odwoławczy podniósł, odwołując się brzmienia art. 140 list. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, że decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie, między innymi, niepoddania się przez kierowcę badaniu lekarskiemu w trybie określonym art. 122 ust. 1 pkt 3-6 ustawy. Zdaniem Kolegium, z akt sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że J. G. nie poddał się badaniom lekarskim, na które został skierowany decyzją ostateczną Starosty Opolskiego wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. na podstawie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował w sprawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b tej ustawy, co prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania jej zasadności. W skardze na decyzję organu odwoławczego J. G. podniósł, że poświadcza ona nieprawdę, narusza przepisy Prawa o ruchu drogowym i został podjęta wskutek działań przestępczych. Tytułem uzupełnienia skargi, ustanowiony z urzędu pełnomocnik zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana została z naruszeniem prawa, a to: - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że SKO w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniło, czy Starosta Opolski wydając decyzję o cofnięciu uprawnień skarżącemu do kierowania pojazdami zachował wszystkie wymogi prawem przewidziane, - art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b i art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że organy nie rozważyły - w ramach obowiązków przewidzianych w art. 7 i 9 K.p.a. - czy istnieją inne dowody na okoliczność badań lekarskich skarżącego i jego stanu zdrowia, ani też nie wezwały go do przedłożenia dotychczasowej dokumentacji na tę okoliczność. W związku z powyższym, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Uzasadniając postawione zarzuty argumentował, że "skwitowanie" przez Kolegium, iż decyzja pierwszoinstancyjna wskazuje na podstawę faktyczną i prawną, nie może być uznane za wystarczające, zwłaszcza gdy zważyć, że pozbawienie kogoś uprawnień do prowadzenia pojazdów stanowi o pozbawieniu podstawowych konstytucyjnych praw - wolności wyboru zawodu, miejsca zamieszkania, prawa do przemieszania się i do wolności. Odnośnie drugiego z zarzutów skargi wywodził, że organy decyzyjne nie zbadały, czy w sprawie istnieją inne dowody na okoliczność badań lekarskich skarżącego. Skoro stan zdrowia skarżącego był weryfikowany w ramach postępowania prowadzonego przez prokuraturę w sprawie nr L.dz. [...], to skarżący uczestniczył w badaniach lekarskich. Natomiast warunkiem cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest ustalenie braku spełnienia obowiązku z art. 122 ust. 1 pkt. 4 Prawa o ruchu drogowym w chwili wydawania decyzji w tym przedmiocie. W sprawie nie wiadomo jednak, czy dotychczasowa dokumentacja medyczna skarżącego nie ma cech orzeczenia uprawnionych lekarzy, o których mowa w przepisach. Ponadto, samo zawiadomienie o możliwości zapoznania się materiałami postępowania jest niewystarczające. Należało wezwać skarżącego do przedłożenia dowodów na okoliczność spełniania przesłanki z art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, gdyż każdy środek dowodowy jest w tym zakresie dopuszczalny. Dalej, pełnomocnik wskazywał, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami musi być poprzedzone postępowaniem przed uprawnionym lekarzem, zakończonym orzeczeniem określającym istnienie konkretnego i uzasadnionego przeciwwskazania zdrowotnego do prowadzenia pojazdów, którego w niniejszej sprawie nie ma. Natomiast brak wskazania powyższych elementów w orzeczeniu lekarskim lub brak informacji na ten temat w ogóle uniemożliwiają faktyczną kontrolę i ocenę takich aktów, nie może więc stanowić dostatecznej podstawy do ingerencji w sferę uprawnień jednostki i pozbawienia jej uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi (tak: WSA w Poznaniu w wyroku z 25 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 40/09). W odpowiedzi na skargę J. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podsumowując, że argumenty w niej zawarte nie wnoszą do sprawy nic nowego. W trakcie rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził, jak w skardze, podkreślając raz jeszcze, że niepoddanie się badaniu lekarskiemu nie stanowi podstawy do cofnięcia uprawnień w zakresie kierowania pojazdami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących, w świetle art. 145 § 1 P.p.s.a., koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od przypomnienia, że organy administracji obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia o art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W myśl tego przepisu decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3-5. Na podstawie wskazanej ostatnio regulacji, wobec zastrzeżeń co do stanu zdrowia, J. G. został skierowany decyzją Starosty Opolskiego z dnia 10 grudnia 2009 r. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], celem ustalenia, czy może on uczestniczyć w ruchu drogowym w charakterze osoby kierującej pojazdem. W decyzji określony został 30-dniowy instrukcyjny termin, w którym badania winny być przeprowadzone. Termin ten rozpoczął swój bieg z dniem doręczenia stronie decyzji ostatecznej, czyli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2010 r., utrzymującej w mocy rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne. Dodać można, że skarga na tę decyzję została oddalona przez tut. Sąd. W wyznaczonym przez organ terminie skarżący nie poddał się badaniom lekarskim w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy i nie przedłożył wymaganego w sprawie orzeczenia uprawnionego lekarza z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], ani też z innego wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Omawianego orzeczenia nie przedstawił także do czasu wydania niniejszego wyroku sądowego. Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy, który wbrew zarzutom skargi jest kompletny i nie wymaga uzupełnienia, wskazuje jednoznacznie, że stan faktyczny analizowanej sprawy wyczerpał w całości przesłankę, o jakiej mowa w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy. Po myśli tego przepisu, wobec zaistniałej sytuacji, organy decyzyjne zobligowane były do podjęcia decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. W tym miejscu należy wskazać na związany charakter decyzji wydanej w oparciu o omawiany przepis ustawy. Organ administracyjny, w razie zaistnienia okoliczności przewidzianych w komentowanym przepisie ustawy, ma obowiązek podjęcia orzeczenia o danej treści. Decyzja o charakterze związanym stanowi zaprzeczenie decyzji o charakterze uznaniowym, opartej na tzw. luzie decyzyjnym, ograniczonym zasadami ogólnym prawa procesowego i prawa materialnego. W wypadku decyzji związanej właściwy organ administracyjny w toku postępowania wyjaśniającego ma obowiązek zbadania, czy w konkretnej sprawie zaistniały okoliczności wymienione przez ustawodawcę w danym przepisie prawa, a gdy ustali, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje dyspozycję przepisu prawa materialnego - ma obowiązek wydania decyzji o treści przewidzianej przez ustawodawcę. Biorąc pod uwagę charakter decyzji organu pierwszej instancji, za bezzasadny należy uznać zarzut dotyczący braku prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skutkującego potrzebą jej uchylenia. Istotnie, uzasadnienie Kolegium nie jest zbyt długie, zwłaszcza w sferze faktów, ale wyjaśnia podstawowe kwestie w sprawie i wskazuje na zastosowaną podstawę prawną. Zauważenia też wymaga, że fakt niepoddania się nakazanemu badaniu lekarskiemu jest jedyną i konieczną przesłanką decyzji wydanej na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 b ustawy. Ponadto, materiał dokumentacyjny sprawy nie jest rozbudowany, bo obejmuje głównie akty podjęte wcześniej przez organy obu instancji oraz pisma z prokuratury i opinie sądowo-psychiatryczne opracowane lekarzy specjalistów z zakresu psychiatrii, w sprawie karnej, które z całą pewnością nie mogą zastąpić badania i orzeczenia lekarza uprawnionego do badania kierowców, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Poza tym, wskazane opinie sądowo-psychiatryczne nie wyjaśniają, czy skarżący może - z medycznego punktu widzenia - kierować pojazdami. Z uwagi na powyższe bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, ponieważ nie można rozważać dowodów, których do sprawy nie złożono. Poza tym odnotowania wymaga, że skarżący miał aż nadto czasu, by przedstawić organowi wymagane orzeczenie lekarskie, zwłaszcza że już w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wskazywano na jego brak. Także w postępowaniu sądowym nie wykazano, by na dzień wydania zaskarżonej decyzji skarżący poddał się badaniu lekarskiemu, na które został skierowany ostateczną decyzją. Podsumowując powiedziane dotąd stwierdzić przyjdzie, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są zgodne z przepisem art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy. Sąd nie dopatrzył się również w niniejszej sprawie takich naruszeń prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wobec skarżącego, który nie poddał się badaniom lekarskim w odpowiedniej placówce, tj. w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (§ 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r.), w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy i nie przedłożył wymaganego w sprawie orzeczenia sporządzonego przez lekarza uprawnionego do badania kierowców, Starosta Opolski miał - wynikający z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy - obowiązek orzeczenia o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym, jako że jest to ustawowa i obligatoryjna konsekwencja stwierdzonego zaniechania. Natomiast argumenty podniesione przez stronę w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze do tut. Sądu, z przyczyn podanych wyżej, nie mogły zostać uwzględnione. Końcowo, odnosząc się do przedstawionych w skardze wywodów, a wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 40/09, odnotowania wymaga, że wskazane orzeczenie podjęto w zupełnie odmiennym stanie faktycznym i prawnym, gdyż sprawa dotyczyła cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym wskutek stwierdzenia - na podstawie orzeczenia lekarskiego - przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy). Z tych wszystkich względów skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu, na podstawie art. art. 151 P.p.s.a.