II SA/Op 787/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 16 listopada 2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi R. P., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 16 listopada 2011r., nr [...]. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 22 grudnia 2011r., wezwano skarżącego do uiszczenia w terminie 7 dni, wpisu od skargi w wysokości 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do dokonania żądanej czynności, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie wskazał na wysokie koszty utrzymania jego i małżonki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wskazał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z żoną, źródłami utrzymania tego gospodarstwa są emerytury w łącznej wysokości 3.938 zł brutto, a skarżący posiada także mieszkanie o powierzchni ok. 32 m² w adoptowanym na ten cel strychu. Wnioskodawca podał także, że dotychczas wraz z małżonką płacił za mieszkanie i obiady kwotę 1.300 zł, a obecnie dokonują zakupów na całodzienne utrzymanie na kwotę od ok. 1.500 zł do 2.000 zł. Obydwoje małżonkowie są pod stałą opieką lekarską, a małżonka wnioskodawcy poważnie choruje na serce, a wcześniej miała inne zabiegi chirurgiczne i ginekologiczne. Skarżący jest osobą po wypadku w miejscu pracy, z poparzeniami III stopnia i poddawany był wielokrotnie operacjom przeszczepu skóry, a także innym zabiegom medycznym. Związane jest to z dodatkowymi kosztami. W dniu 9 stycznia 2012r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, przy którym dołączono do akt sprawy kserokopię decyzji z dnia 8 lutego 2011r. o ustaleniu odpłatności skarżącemu i jego małżonce, za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów w [...], w wysokości odpowiednio: 1.405,71 zł i 765,57 zł. Pismem z dnia 11 stycznia 2012r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 stycznia 2012r., do rąk dorosłego domownika – synowej, o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W dniu 19 stycznia 2012r., a zatem w terminie do złożenia żądanych dokumentów, uiszczono w sprawie wpis od skargi w wysokości 100 zł, co potwierdza załączony do akt dowód wpłaty. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, czyli wnioskowanym przez skarżącego, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona winna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej R. P., a tym samym uniemożliwiały określenie jego możliwości płatniczych. Wobec tego skarżący został zobowiązany do przedłożenia dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód przez wnioskodawcę i jego małżonkę, a także specyfikacji ponoszonych wydatków na utrzymanie miesięczne siebie i członków rodziny. Zobowiązano skarżącego do wyjaśnienia, gdzie w rzeczywistości mieszka i z kim tworzy wspólne gospodarstwo domowe. Z jednej strony bowiem w formularzu wniosku R. P. wskazał adres zamieszkania: ul. [...] i podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. P.; z drugiej strony – załączył do akt sprawy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 8 lutego 2011r. o ustaleniu odpłatności dla jego i małżonki za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów w [...], co sugerować mogło, że przebywa w tym właśnie Ośrodku. Zażądano także, aby wnioskodawca złożył oświadczenie, czy on, bądź osoby tworzące z nim wspólne gospodarstwo domowe posiadają rachunki bankowe, a jeżeli tak – zobowiązano do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, za miesiące listopad i grudzień 2011r. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 P.p.s.a., albowiem pozwoliłyby na określenie uzyskiwanych przez niego dochodów i posiadanych oszczędności, a także ponoszonych comiesięcznie wydatków na utrzymanie rodziny i mieszkania. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest bowiem zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Skoro skarżący nie zastosował się do wezwania, to nie wykazał, że prawo pomocy mu przysługuje. W tych okolicznościach bowiem uiszczenie wpisu od skargi, dowodzi realnych możliwości poniesienia opłat, wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego. W konsekwencji nie można także przyjąć poglądu, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stąd referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.