II SA/Op 87/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 stycznia 2022 r., nr SKO.40.3308.2021.za w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Decyzją z dnia 22 października 2021 r., nr SAE.410.274.2020.AZ, Kierownik Wydziału ds. Dłużników Alimentacyjnych i Egzekucji, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, po wszczęciu postępowania z urzędu, postanowił uznać S. G. (zwanego dalej skarżącym) za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 877, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ odnotował, że skarżący w wyznaczonym terminie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i odebranie oświadczenia majątkowego, co spowodowało wszczęcie postępowania na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy. Podał też, że w dniu 13 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem nr [...] utrzymało postanowienie pierwszoinstancyjne o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do osobistego stawiennictwa ze względu na brak dopełnienia czynności, dla której określony był termin. Następnie organ wskazał, że z informacji organu właściwego wierzyciela oraz informacji komornika sądowego wynika, iż w ciągu ostatnich 6 miesięcy dobrowolnie bądź w ramach postępowania egzekucyjnego skarżący nie dokonał żadnych wpłat tytułem zobowiązań alimentacyjnych, zatem stosownie do art. 5 ust. 3a ustawy organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od wydania niniejszej decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zaznaczył, że nie uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych. Wyjaśnił, że nie ma majątku, jest zatrudniony jako kierowca, a skoro obecnie przebywa na urlopie wychowawczym, to nie ma możliwości wypełniać tych zobowiązań. Podał, że opiekuje się dwójką dzieci w wieku 3 i 4 lat, co wyklucza zarobkowanie. Jego partnerka W. P. ma bardzo dużo zobowiązań kredytowych, których jeśliby nie spłacała, to bank odebrałby jej nieruchomość, wskutek czego nie mieliby gdzie mieszkać. Podniósł, że G. O. oszukuje Opiekę Społeczną, Fundusz Alimentacyjny oraz Sąd, zaniżając swoje dochody po to, aby wyłudzać świadczenia oraz stwarzać pozorną sytuację spełniania kryterium do tego, aby Opieka Społeczna oraz Prokuratura z urzędu ścigała go za "niealimentację", jednocześnie robiąc bardzo wiele, aby nie był w stanie spłacać tych alimentów. Według skarżącego G. O. wykorzystuje w tym celu liczne znajomości w organach administracji, Policji, CBA, Prokuraturze oraz w Sądzie. Dalej skarżący argumentował, że przez około 5 miesięcy PUP w O. nie zaproponował mu żadnej pracy, a gdy podjął pracę w charakterze kierowcy, to nakazano mu wyrejestrowanie się z PUP. Chcąc spłacać bardzo wysokie alimenty kandydował na urząd Prezydenta oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Założył też partię polityczną "Sami Swoi", chcąc uzyskać jakieś stanowisko, aby móc spłacać alimenty. Dodał, że podejmuje ogromny wysiłek, aby zdobyć pracę, a jego partnerka chce za niego płacić alimenty, ale matka dzieci nie chce tych pieniędzy. Chce natomiast, aby skarżący stracił prawo jazdy, jedyny sposób na zarabianie pieniędzy. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej również: SKO, Kolegium) decyzją z dnia 26 stycznia 2022 r., nr SKO.40.3308.2021.za - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej K.p.a. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Po zrelacjonowaniu stanu faktycznego sprawy i po przytoczeniu przepisów ustawy mających zastosowanie w sprawie (art. 5 ust. 3 i ust. 3a), Kolegium wskazało, że skarżący w okresie 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji w dniu 22 października 2021 r., jak też na dzień rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym - 26 stycznia 2022 r., nie wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżących alimentów. Ponadto - wedle SKO - organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że zaistniała przesłanka, o której stanowi art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy, gdyż strona mimo wezwania do osobistego stawiennictwa w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, nie stawiła się w organie. Wprawdzie do odwołania skarżący przedłożył oświadczenie majątkowe, jednak w dalszym ciągu nie został przeprowadzony w sprawie wywiad alimentacyjny. Przypominało Kolegium, że na wniosek skarżącego prowadzone było postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do osobistego stawiennictwa w Miejskim Centrum Świadczeń w Opolu w celu poddania się wywiadowi alimentacyjnemu oraz złożenia oświadczenia majątkowego, a Kolegium w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r. wyjaśniło, że do czasu wydania ostatecznej decyzji o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może ona złożyć oświadczenie majątkowe oraz poddać się wywiadowi alimentacyjnemu. Mimo tego skarżący nie pojawił się w organie, nie wyjaśnił przyczyn swojej nieobecności, ani też nie podjął żadnych działań, które wskazywałyby na gotowość przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i ostatecznie takowego nie przeprowadzono, co oznacza, iż strona uniemożliwiła organowi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji przyjął, że została spełniona przesłanka określona w art. 5 ust. 3 ustawy, a także że w okresie ostatnich 6 miesięcy dłużnik nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Odnosząc się z kolei do argumentacji odwołania, SKO uznało, że nie miała ona wpływu na rozstrzygnięcie. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skarżący domagał się zmiany tej decyzji, ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił, że obie wydane w sprawie decyzje są sprzeczne z Konstytucją lub z K.c. Stąd z mocy prawa są nieważne. Wniósł o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego w celu stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów prawa w określonym zakresie, na co precyzyjnie wskazałby wyznaczony przez Sąd pełnomocnik zawodowy. Skarżący domagał się również zwolnienia z kosztów sądowych, ustanowienia pełnomocnika z urzędu do merytorycznie skutecznego sporządzenia tej skargi oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podniósł, że w sprawie realizowane jest to co zapowiedziała jego była żona, której szykany oparte są na znajomościach w różnych instytucjach. Dodał, że wskutek działań byłej żony od wielu lat nie widuje dzieci. Podkreślił, że była żona ma ograniczoną władzę rodzicielską, zaniża swoje dochody i wyłudza środki z Funduszu Alimentacyjnego. Ponadto było wobec niej prowadzone postępowanie karne z powodu składania fałszywych zeznań oraz narażania dzieci na bezpośrednią utratę życia. Natomiast sędziowie w województwie opolskim wyłączają się z rozstrzygania spraw dotyczących jego osoby. W sprawach tych notorycznie dochodzi do tworzenia, fabrykowania dokumentów, poświadczania nieprawdy czy też składania fałszywych zeznań, aby wydawać niekorzystne dla skarżącego decyzje, lub po to, aby inni wydawali takie decyzje. Skarżący podkreślił, że tak się dzieje również w niniejszej sprawie, dlatego nie wolno wydawać niekorzystnych dla niego rozstrzygnięć w oparciu o szereg przekrętów, nadużyć i knowań. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i akcentując, że podniesione przez skarżącego zarzuty nie dotyczą de facto zaskarżonej decyzji w przedmiocie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2022 r. tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a zażalenie skarżącego na to orzeczenie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt I OZ 415/22. Postanowieniem z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt II SPP/Op 52/22, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu umorzył postępowanie w części obejmującej wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 1) i oddalił wniosek skarżącego w zakresie ustanowienia radcy prawnego (pkt 2). Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego - postanowieniem z dnia 9 lutego 2023 r. - tut. Sąd utrzymał w mocy ww. postanowienie starszego referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że rozstrzygnięcia te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, zaś ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji kontrolowanej w niniejszej sprawie stanowiły przepisy cyt. już wcześniej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nadal zwanej ustawą. Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3a ustawy decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, z przytoczonych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzi przesłanka negatywna przewidziana w art. 5 ust. 3a ustawy. W realiach sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący w okresie 6 miesięcy poprzedzających wszczęcie postępowania administracyjnego nie wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżących alimentów. Jak wynika bowiem z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia 13 lipca 2021 r., w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie wyegzekwowano od skarżącego żadnych należności alimentacyjnych. Powyższe znajduje również potwierdzenie w notatce służbowej z dnia 22 października 2021 r. sporządzonej na okoliczność przeprowadzenia rozmowy z pracownikiem Kancelarii ww. Komornika Sądowego, podczas której ustalono, iż skarżący od lipca 2021 r. do dnia 22 października 2021 r. nie dokonał żadnych wpłat z tytułu zobowiązań alimentacyjnych. W przypadku skarżącego nie wystąpiła zatem negatywna przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 3a ustawy. Ponadto organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że zaistniała przesłanka, o której stanowi art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy, albowiem skarżący - pomimo wezwania - uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz nie złożył oświadczenia majątkowego. Wprawdzie w toku postępowania odwoławczego złożył oświadczenie majątkowe, ale nadal nie stawił się w celu przeprowadzenia wywiadu, stosownie do wymogu art. 5 ust. 3 ustawy. Należy przy tym wskazać, że wezwanie skarżącego do stawienia się w organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, datowane na dzień 17 maja 2021 r., zostało skutecznie doręczone skarżącemu, który odebrał korespondencję osobiście. Co więcej, w zawiadomieniu z dnia 22 czerwca 2021 r. organ pierwszej instancji - na podstawie art. 15 zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) - poinformował skarżącego, że upłynął termin do osobistego stawienia się w Miejskim Centrum Świadczeń w Opolu w celu poddania się wywiadowi alimentacyjnemu oraz złożenia oświadczenia majątkowego. W związku z uchybieniem terminu do osobistego stawienia organ wyznaczył skarżącemu termin 30 dni od daty otrzymania pisma do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do osobistego stawienia się w Miejskim Centrum Świadczeń w Opolu. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu organy obu instancji odmówiły jego przywrócenia, uznając, że wnioskodawca nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu oraz nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Podkreślenia przy tym wymaga, że SKO poinformowało skarżącego w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., że do czasu wydania ostatecznej decyzji może poddać się wywiadowi alimentacyjnemu. Z akt sprawy jednoznacznie natomiast wynika, że skarżący nie pojawił się w organie, nie wyjaśnił przyczyn swojej nieobecności ani też nie podjął żadnych działań umożliwiających organowi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Nie można również nie dostrzec, że skarżący miał pełną wiedzę o konieczności przeprowadzenia przedmiotowego wywiadu oraz był skutecznie pouczany o konsekwencjach prawnych jego braku. Zaakcentować trzeba, że skoro skarżący nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, to przede wszystkim powinien zadbać o kontakt z organami pomocy społecznej, które za niego ten obowiązek wykonują. Jeżeli zaś tego obowiązku nie dopełnił, to zasadnie organy administracji uznały, że uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i że została spełniona przesłanka określona w art. 5 ust. 3 ustawy. Podkreślić również należy, że decyzja w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym jej wydanie było obowiązkiem organu. Podsumowując, Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organy dokonały prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowany art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy, co uprawniało je do uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Sąd miał również na uwadze to, że organy wskazały - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, Kolegium odniosło się do zarzutów stawianych w odwołaniu. Nadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego. Na powyższą ocenę Sądu nie mogły mieć natomiast wpływu podniesione w skardze okoliczności dotyczące wzajemnych relacji skarżącego z byłą małżonką czy jej zachowań. Poza tym skarżący nie uzasadnił, na czym w realiach rozpoznanej sprawy miało polegać naruszenie przepisów Konstytucji i K.c., jak też nie podał, które konkretnie przepisy tych ustaw zostały naruszone. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.