II SA/Op 95/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego wniosku M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. o zmianę postanowienia z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SO/Op 34/13 o ustanowieniu adwokata postanawia : zmienić postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w ten sposób, że ustanowienie dla M. M. adwokata, zastąpić ustanowieniem dla M. M. radcy prawnego. M. M. reprezentowany – jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w dniu 5 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego), wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SO/Op 34/13, referendarz sądowy przyznał skarżącemu zgodnie z jego wnioskiem prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Adwokatem tym Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu wyznaczyła J. K. Wyznaczony adwokat wniósł w imieniu skarżącego skargę, reprezentował go na rozprawie przed sądem I instancji, a następnie złożył w dniu 16 czerwca 2014 r. skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 29 kwietnia 2015 r. adwokat J. K. przesłała do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo, w którym zawiadomiła, że od dnia 23 kwietnia 2014 r. jest wpisana na listę radców prawnych, jednocześnie złożyła wniosek o wystąpienie z adwokatury, czego skutkiem będzie skreślenie jej z listy adwokatów. Powyższy fakt uniemożliwia jej dalsze prowadzenie niniejszej sprawy albowiem z postanowienia wynika, że skarżącemu przyznano pomoc prawną w osobie adwokata, a nie radcy prawnego. Pismem z dnia 11 maja 2015 r. kurator skarżącego J. M., wniosła o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 grudnia 2013 r., poprzez ustanowienie dla niej radcy prawnego w miejsce adwokata, tak aby w dalszym postępowaniu nadal reprezentowała ją znająca sprawę pełnomocnik J. K. Strona skarżąca przesłała w załączeniu pismo J. K., w którym została poinformowana, że gdyby Sąd wyznaczył do prowadzenia sprawy radcę prawnego, wówczas dotychczasowy pełnomocnik mógłby prowadzić sprawę dalej. W dniu 3 czerwca 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny przesłał pismo pełnomocnika z urzędu J. K. do Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu, wyjaśniając, że wobec zaistniałych okoliczności zachodzi konieczność wskazania innego adwokata z urzędu dla strony skarżącej w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu wyznaczyła nowym pełnomocnikiem z urzędu dla M. M., adwokata D. D. O zmianie tej została również poinformowana strona skarżąca. Kurator skarżącego w dniu 28 lipca 2015 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego prośbę o podjecie działań w celu spowodowania dalszego prowadzenia sprawy przez pełnomocnika J. K., która zmieniła zawód z adwokata na radcę prawnego. W art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W niniejszej sprawie nastąpiła zmiana okoliczności polegając na zmianie formy wykonywania zawodu przez dotychczasowego pełnomocnika z urzędu. W związku z tym strona skarżąca wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 grudnia 2013 r. poprzez ustanowienie dla niej w miejsce adwokata, radcy prawnego. Zmiana postanowienia w powyższych okolicznościach jest zdaniem referendarza sądowego uzasadniona i w związku z tym na podstawie art. 165 w związku z art. 258 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Przychodzi w tym miejscu wyjaśnić, że co do prośby o przyznanie pełnomocnika w osobie radcy prawnego wskazanego przez kuratora z imienia nazwiska, Sąd nie ma uprawnień do takiego działania. Z treści art. 253 P.p.s.a., wynika, że kompetencja sądu ogranicza się jedynie, oprócz samego przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego, do zwrócenia się do właściwej izby radców prawnych. Następnie to organ samorządu korporacyjnego wyznacza, w zgodzie z właściwymi dla niego regułami, określoną osobę do reprezentowania strony skarżącej. Żaden przepis P.p.s.a., nie uprawnia sądu administracyjnego do ingerowania w powyższe czynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt I OZ 662/11, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 898917). Natomiast nowela z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw pozostaje przy tradycyjnym schemacie, według, którego o ustanowieniu adwokata lub radcy prawnego rozstrzyga sąd, a osobę konkretnego adwokata lub radcy prawnego wskazuje właściwy organ samorządu adwokackiego lub radcowskiego. W art. 117 z indeksem górnym 3 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, ustawodawca określił, że jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę prawnego, właściwa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę. Przepis ten ma jednak jedynie charakter postulatywny (patrz. Tomasz Demendecki, Komentarz zaktualizowany do art. 117 z indeksem górnym 3 Kodeksu postępowania cywilnego, stan prawny na 20 listopada 2012 r., dostępny System Informacji Prawnej Lex). Nie wkracza on zatem w sferę samorządności zawodowej adwokatów, czy radców prawnych, zagwarantowaną im, jako przedstawicielom zawodów zaufania publicznego, w art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wskazanie zatem pełnomocnika z imienia i nazwiska następuje na podstawie odrębnych i niezależnych od Sądu decyzji samorządu zawodowego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 155/12, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl). Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji.