II SO/Op 34/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 września 2013 r., nr [...] wydanej w przedmiocie prawa pomocy w sprawie zasiłku okresowego postanawia : ustanowić dla M. M. adwokata. M. M. reprezentowany – jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w dniu 5 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego), wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Kurator ubezwłasnowolnionego w urzędowym formularzu wniosku napisał, że wnosi o prawo pomocy w celu zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 września 2013 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego. Kurator w uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego podopieczny jest osobą niepełnosprawną intelektualnie, ma prawo do zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego ze środków opieki społecznej. Obecnie przebywa w domu pomocy społecznej, gdzie z tego tytułu jest mu potrącane 70 % z posiadanych środków. Kurator jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje z tytułu pełnionej funkcji jakiegokolwiek wynagrodzenia lub diety. Okoliczność zaskarżenia decyzji SKO wymaga dogłębnej znajomości prawa administracyjnego i innych aktów wykonawczych, którą kurator nie dysponuje. Zdaniem kuratora zachodzi w sprawie konieczność umiejętnego stosowania uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09 i występujących w niej innych aktów normatywnych, w tym ustawy o świadczeniach rodzinnych, do jakich nie odniosło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, a także występujących w niej aktów normatywnych, w tym ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wniósł on zatem o "wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia adwokata z urzędu, który będzie miał czas na zapoznanie się ze sprawą oraz sporządzenie i wniesienie odwołania". Kurator wskazał, że jego podopieczny nie ma żadnego majątku. Wyposażenie mieszkania, odzież, bielizna dokumenty i inne jego rzeczy "zostały wyrzucone przez Gminę [...] na wysypisko sieci, bez jego zgody w dniu 13 sierpnia 2012 r." Wskazał ponadto, że dochód M. M. nie jest mu znany, ponieważ OPS [...] utajnił przed nim jego akta osobowe. Wie jedynie, że pobiera on zasiłek stały i pielęgnacyjny, obydwa w wysokości 30 % jego kwoty, to jest 116,70 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny wynoszący 45,90 zł i zasiłek celowy wynoszący 30 zł. Podniósł, że na chwilę obecną M. M. grozi kolejny okres bezdomności i brak zapewnienia opieki i pomocy. Poprosił o zobligowanie OPS w [...] o doręczenie stosownych danych finansowych, utajnionych przed kuratorem. Wniósł także o zasądzenie na jego rzecz od Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] kosztów zastępowania i reprezentacji ubezwłasnowolnionego. Do wniosku załączył kopię decyzji z dnia 26 września 2013 r., którą zamierza skarżyć M. M. Decyzja ma za przedmiot odmowę przyznania M. M. zasiłku okresowego Z jej uzasadnienia wynika, że M. M. od dnia 4 marca 2013 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Ma on łączny dochód 542 zł, na który składają się zasiłek stały w kwocie 389 zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wnioskodawca w razie wniesienia skargi będzie korzystał z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Sytuacja taka zachodzi w sprawie, przedmiotem postępowania ma być decyzja dotycząca przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego, a zatem jeśli dojdzie do wniesienia skargi, to skarżący będzie ustawowo zwolniony od kosztów sądowych, o jakich mowa w art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Wobec tego należało rozpatrzyć jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według natomiast art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca wykazał, że obecnie ma jedynie dochód z zasiłków z pomocy społecznej w kwocie 192,60 zł miesięcznie. Jak przyjęło się natomiast w orzecznictwie sądowym sąd jest uprawniony do oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o zawarte we wniosku oświadczenie strony i dowody przedstawione przez nią w konkretnej sprawie, a także o fakty znane sądowi z urzędu, np. okoliczności wynikające z dokumentów zawartych w aktach innych postępowań z udziałem wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 360/10, System Informacji Prawnej Lex nr 741357). Na podstawie załączonej decyzji z dnia 26 września 2013 r., ustalono, że wnioskodawca przebywa w domu opieki społecznej, a zatem dochody z tytułu przysługujących mu zasiłków są częściowo zabierane na pokrycie kosztów tego pobytu, a dochód przed potrąceniami wynosi 542 zł. Mając na uwadze powyższe, referendarz uznał, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku swojego utrzymania koniecznego. Sytuacja materialna wnioskodawcy uprawnia go zatem do przyznania mu prawa pomocy w zakresie przez niego żądanym, czyli w istocie w częściowym, poprzez ustanowienie dla niego adwokata. Przemawia za tym dodatkowo uprawdopodobniony zły stan zdrowia M. M. oraz fakt jego częściowego ubezwłasnowolnienia, wskakujący na to, że jest on osobą niesamodzielną życiowo. Odnosząc się do prośby kuratora wnioskodawcy o "wstrzymanie biegu czasu do czasu ustanowienia pełnomocnika urzędu", należy wyjaśnić, że wniosek o prawo pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi. Stanowisko to znajduje poparcie w poglądzie wyrażonym w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie istnieje instytucja wstrzymania biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W szczególności procedura przyznawania stronie prawa pomocy nie powoduje wstrzymania biegu takiego terminu." (patrz. postanowienie NSA dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 42/10, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 599946). Ponadto referendarz sądowy wyjaśnia powyższą kwestię możliwości wstrzymania terminu do wniesienia skargi, w niniejszym postępowaniu, jedynie informacyjnie na zasadzie art. 6 P.p.s.a., nie jest on bowiem władny do rozpoznawania wniosków tego rodzaju. Nie jest też władny do rozpoznawania wniosku kuratora o zasądzenie na jego rzecz od Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], kosztów zastępstwa i reprezentacji ubezwłasnowolnionego. Zgodnie bowiem z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz sądowy jest uprawniony w tym postępowaniu jedynie do wykonywania czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy, a na mocy art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.