II SAB/Op 148/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Strzelcach Opolskich w przedmiocie informacji publicznej postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz z wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić S. P. adwokata. Działająca w imieniu S. P. – B. P., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Strzelcach Opolskich, w przedmiocie informacji publicznej. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r., starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2018 r., wydanym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę S. P. W dniu 2 lutego 2018 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie "opłaty-kasacyjnej" oraz ustanowienia adwokata w celu złożenia skargi kasacyjnej. Uzasadniając żądanie wskazano, że skarżący jest osobą starszą, schorowaną – [...] uszczerbku na zdrowiu, mieszkającą w [...], a od stycznia 2018 r. utrzymującą się z zasiłku [...] w wysokości [...] euro. Podniesiono, że stan zdrowia skarżącego i jego wiek nie pozwala mu na podjęcie żadnej dodatkowej pracy dorywczej. We wniosku stwierdzono także, że na koszty miesięcznego utrzymania skarżącego składają się wydatki na media lokalowe wraz z kosztami ogrzewania – ok. 380 zł, koszt energii elektrycznej – 22 euro, opłata za telefon – 20 euro, koszty zakupu odzieży – 25 euro, środków czystości i konserwacji mieszkania, a także sprzętów gospodarstwa domowego, czy wydatki na zakup żywności w wysokości 200 euro. W oświadczeniu o stanie majątkowym podano, że majątek skarżącego to [...] domu o powierzchni [...] m² z [...] r. (są to dwa pokoje mające około [...] m²) oraz [...] działki budowlanej o powierzchni [...] m², a obydwie nieruchomości stanowią własność wspólną z żoną. Podniesiono, że wynajęcie pokoi we wspólnym domu nie wchodzi w rachubę ze względu na to, że są one zamieszkałe przez dzieci skarżącego. Niemożliwe jest także zaciągnięcie pożyczki pod zastaw domu ze względu na brak stałego miejsca zamieszkania na terenie Polski, a sprzedaż wiązałaby się z problemami formalno-technicznymi i z kosztami kilkakrotnie przekraczającymi wysokość wpisu. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) referendarz zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć należy, że obecnie rozpoznawany, drugi już wniosek o przyznanie prawa pomocy S. P., z dnia 27 stycznia 2018 r., nie jest tożsamy przedmiotowo z wnioskiem, który był rozpatrzony w postanowieniu z dnia 28 grudnia 2017 r. Wynika to z faktu, że poprzedni wniosek z dnia 16 grudnia 2017 r., dotyczył prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym wyłącznie zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast obecny wniosek dotyczy prawa pomocy w zakresie całkowitym. Instytucje te opierają się na innych przesłankach, a więc nie są tożsame, co uzasadnia niezależne rozpoznanie wniosków ich dotyczących w trybie art. 243 i następnych P.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do zastosowania w tej sytuacji trybu z art. 165 P.p.s.a., służącego do weryfikacji postanowień niekończących postępowania w sprawie, gdy zmieniły się okoliczności sprawy (por. postanowienia NSA z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 432/08 i z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ 539/11 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak zostało już ustalone powyżej, skarżący obecnie zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, o zwolnienie od kosztów sądowych w części (w zakresie "opłaty-kasacyjnej") oraz o ustanowienie adwokata. Zgodnie natomiast z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem skarżący prawomocnym postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r. został zwolniony od uiszczania kosztów sądowych, a orzeczenie to obejmuje wszystkie potencjalne koszty sądowe pojawiające na każdym etapie procesu sądowego. Tym samym postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz w części jest bezprzedmiotowe i należało je umorzyć, co orzeczono w punkcie pierwszym sentencji. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., w myśl których, referendarz wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono zbędne. Wnioskodawca jak wyżej wykazano, został już zwolniony od kosztów sądowych, a zatem jego aktualny wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie adwokata z urzędu. Stosownie więc do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza, skarżący wykazał, że nie posiada środków finansowych na opłacenie fachowego pełnomocnika. Ocenę taką przyjęto po dokonaniu analizy sytuacji przedstawionej we wniosku, a także wynikającej z wyciągów bankowych nadesłanych na skutek postępowania wyjaśniającego, prowadzonego w trybie art. 255 P.p.s.a. Referendarz uwzględniając status rodzinny skarżącego, dochody oraz jego stan majątkowy, uznał o konieczności udzielenia pomocy. Za takim poglądem przemawia przede wszystkim wysokość dochodu skarżącego uzyskiwanego z tytułu świadczeń socjalnych, kształtujący się na poziomie [...] euro, co w przeliczeniu na polską walutę wynosi [...] zł miesięcznie (obliczono na podstawie Tabeli NBP kursu średniego walut według stanu na dzień 22 lutego 2018 r., źródło: strona internetowa: http://www.nbp.pl/), przy zbliżonej wysokości łącznie ponoszonych wydatków miesięcznych. Wykazane niskie dochody, brak zgromadzonych oszczędności, a także zły stan zdrowia skarżącego wskazują na trudności z wygospodarowaniem środków na opłacenie pełnomocnika. Nie bez znaczenia dla takiej oceny wniosku skarżącego jest także okoliczność istnienia tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, o jakim mowa w art. 175 § 1 P.p.s.a., określającego obowiązek sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej na zapadłe orzeczenie Sądu I instancji, przez profesjonalnego pełnomocnika. Mając na względzie wyżej przedstawione okoliczności sprawy, referendarz działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie drugim sentencji.