II SAB/Op 25/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2011 r. w sprawie ze skargi A.C. na bezczynność Burmistrza Miasta Brzeg w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. A.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na bezczynność Burmistrza Miasta Brzeg w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 (sto) złotych, wezwanie odebrał w dniu 22 listopada 2010 r. Odpowiadając na nie złożył w dniu 29 listopada 2010 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy A.C. podniósł, że odmowa zwolnienia od wpisu od skargi może realnie spowodować nie rozpoznanie skargi z przyczyn niezależnych od skarżącego, jest on poszkodowany w wyniku powodzi rzeki Odry w maju 2010 r. Posesja skarżącego oraz grunty rolne zostały zalane w wyniku powodzi rzeki Odry, poniósł straty majątkowe rzędu 70 tys. zł. Uiścił już kilka wpisów od skarg w tut. Sądzie, w najbliższym czasie zobowiązany będzie do uiszczenia kilku następnych wpisów od skarg, których nie będzie w stanie bez znacznego uszczerbku dla siebie i swojej rodziny uiścić. Powódź z miesiąca maja 2010 r. spowodowała u skarżącego brak dochodu z działalności rolniczej, a także straty w pozarolniczej działalności gospodarczej, ponieważ przez kilka miesięcy zajmował się ratowaniem dobytku, a następnie usuwaniem szkód majątkowych, znalazło to swoje odbicie w mniejszym dochodzie za rok 2010. Skarżący posiada znaczne kredyty bankowe, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M.C., ma majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 150 m2 z budynkiem gospodarczym, położone w B. przy ul. [...], mieszkanie o powierzchni 19 m2 w B. przy ul. [...] stanowiące majątek wspólny z żoną, nieruchomość rolną o powierzchni 1,43 ha, żona posiada też mieszkanie o powierzchni 24 m 2. A.C. podał, że z działalności gospodarczej w roku 2009 osiągał miesięcznie dochód w kwocie 515 zł, a w roku 2010 w kwocie 13,24 zł, jego żona odniosła stratę z gospodarstwa rolnego, a z najmu mieszkań miała w 2009 r. średni dochód 1099 zł miesięcznie, a zatem ich łączny dochód w roku 2010 podał jako 1012,24 zł brutto na miesiąc. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Wydział II, w związku ze złożonym w dniu 29 listopada 2010 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez: - sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu, w którym zamieszkuje z rodziną (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wodę, wywóz śmieci), - oświadczenie czy korzysta lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z świadczeń pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakiej wysokości, - przedłożenie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, ewentualnie należących do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - przedłożenie dokumentu potwierdzającego poniesienie strat majątkowych w wyniku powodzi, - przesłanie kopii deklaracji podatkowych składanych przez niego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za ostanie 3 miesiące (deklaracje VAT i w podatku dochodowym) potwierdzonych że ich oryginały zostały złożone w Urzędzie Skarbowym lub zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości jego dochodów za ten okres, - przedłożenie deklaracji podatkowej małżonki za rok 2009, potwierdzonej, że jej oryginał został złożony w Urzędzie Skarbowym, - wyjaśnienie, czy lokal mieszkalny o powierzchni 24 m2, stanowi dla niego źródło dochodu, jeśli tak to w jakiej wysokości, jeśli nie to jakie są koszty i źródła jego utrzymania, - wykazanie i udokumentowanie posiadanych kredytów bankowych, wysokości rat i żródeł ich spłaty. Jednocześnie wezwanie to datowane na dzień 1 grudnia 2010 r., zawierało pouczenie, iż niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. A.C. odebrał to wezwanie w dniu 20 grudnia 2010 r. i w odpowiedzi przesłał wyjaśnienie w piśmie z dnia 23 grudnia 2010 r. wraz załącznikami, to jest deklaracją VAT-7 za III kwartał 2010 r., decyzją z dnia 28 lipca 2010 r. o przyznaniu zasiłku celowego w związku ze stratami powodziowymi z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego w kwocie 20000 zł, decyzję z dnia 11 czerwca 2010 r. o przyznaniu zasiłku celowego kwocie 3000zł w związku ze stratami powodziowymi z przeznaczeniem na pokrycie części strat powodziowych i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W piśmie z dnia 23 grudnia 2010 r. skarżący oświadczył, że nie mają z żoną lokat dewizowych ani złotówkowych, oprócz podanego zadłużenia w banku z tytułu kredytów i pożyczek ma też dodatkowo zadłużenie na rachunku bieżącym w kwocie 11699,71 zł, z tego źródła w ostatnim okresie czasu skarżący finansował swoje wydatki. Łączny dochód z wynajmu mieszkań to kwota 1099 zł, jednocześnie skarżący sprostował informację o dochodach podając, że jego żona pobiera od kilku miesięcy rentę w wysokości 490 zł, przyznaną jej do stycznia 2011 r. Zeznanie PIT-36 za rok 2009r. złożyli z żoną, jedyny dochód stanowił 6178,24 zł z tytułu działalności pozarolniczej, zeznanie PIT-28 (ryczałtowy) za rok 2009 żona złożyła w dniu 1 lutego 2010 r. w Urzędzie Skarbowym w B., wykazała w nim przychód z najmu w kwocie 1324,36 zł. Skarżący wskazał, że koszty utrzymania jego i rodziny są zmienne, zależne do pory roku i dni miesiąca, wynoszą miesięcznie za prąd 220 zł, woda 120 zł, gaz 400 zł, śmieci 23,54 zł, telewizja 48 zł. Część tych kosztów zaliczona jest do kosztów uzyskania przychodów pozarolniczej działalności gospodarczej, koszty dostępu do Internetu i rozmów telefonicznych wliczane są w całości do tych kosztów. Skarżący ma zaległość z tytułu podatku od nieruchomości i rolnego w kwocie 66 zł kwartalnie, stara się o jego umorzenie. Skarżący podniósł, iż uważa, że sprawa zwolnienia od wpisu sądowego powinna być rozpatrywana łącznie z innymi tego typu sprawami skarżącego znajdującymi się w tut. Sądzie, a nadto stwierdził szykanowanie go przez organy skarbowe, które powodują, że musiał złożyć niniejszy wniosek o prawo pomocy, a także, że składa tak wiele skarg do tut. Sadu. Referendarz sądowy uznał, że w dalszym ciągu skarżący nie przesłał wszystkich żądanych dokumentów i ponownie wezwał go na podstawie art. 255 P.p.s.a., do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez: - przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, ewentualnie należących do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - przedłożenie deklaracji podatkowej PIT – 36 składanej przez niego z małżonką za rok 2009, potwierdzonej, że jej oryginał został złożony w Urzędzie Skarbowym, - przedłożenie deklaracji podatkowej PIT – 28 składanej przez małżonkę za rok 2009, potwierdzonej, że jej oryginał został złożony w Urzędzie Skarbowym, - wykazanie i udokumentowanie zadłużenia w podatku od nieruchomości i rolnym, - wykazanie i udokumentowanie posiadanych zadłużeń, kredytów bankowych, wysokości rat i źródeł ich spłaty. Wezwanie to zawierało jak poprzednie pouczenie, że niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Skarżący wezwanie to zawarte w piśmie z dnia 28 grudnia 2010 r. odebrał w dniu 17 stycznia 2010 r. i nie odpowiedział na nie do dnia dzisiejszego, a w dniu 24 stycznia uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 100 (sto) złotych na rachunek bankowy tut. Sądu. Skarżący nie przesłał natomiast dodatkowych dokumentów, takich jak deklaracja podatkowa PIT-36 za 2009 r. składana z małżonką, deklaracja PIT-28 za 2009 r. składana przez małżonkę, wyciągów z ich kont bankowych, dokumentów odnośnie spłacanych zadłużeń i kredytów bankowych, ani odnośnie zadłużenia w podatku rolnym. W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 P.p.s.a. ). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie przesłał wszystkich żądanych przez referendarza dodatkowych dokumentów. Referendarz zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. ). W ocenie referendarza tak jest w niniejszej sprawie. A.C., pomimo wezwania i pouczenia go o skutkach nie zastosowania się do jego treści, nie wyjaśnił wątpliwości odnoszących się do jego stanu majątkowego. Podkreślić ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy ( Dz. U. Nr 227, poz. 2245 ), dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym. A.C. pomimo wezwania w tym przedmiocie nie wykazał, aby w przypadku jego i jego rodziny, którą tworzy z małżonką występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym, o jaki wniósł, czyli poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W tym miejscu ponownie należy zauważyć, iż argumenty jakie A.C. przedstawił w piśmie z dnia 23 grudnia 2010 r. przesłanym jako materiał uzupełniający do wniosku o przyznanie prawa pomocy, a odnoszące się do wielu składanych przez niego do tut. Sądu skarg oraz uznawania przez niego, że jest on szykanowany przez organy skarbowe, nie mogą wbrew jego żądaniom stanowić o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z konstrukcji art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, iż przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynym kryterium podlegającym ocenie jest stan majątkowy strony, a obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy, jeśli strona wykaże przesłanki określone cytowanym przepisem (patrz: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II SO/Ol 6/08, niepublikowane, System Informacji Prawnej Lex nr 397553). Przy przyznawaniu prawa pomocy referendarz dokonywać może jedynie oceny stanu majątkowego, czyli dochodów i wydatków wnioskodawcy, a nie wielości wnoszonych przez niego spraw i powodów dla których je składa, gdyż nie stanowią one przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych też względów, nie znajdując podstaw do przyznania prawa pomocy, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.