II SO/Ol 6/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. D.S. przed wpłynięciem do Sądu jej skargi na w/w postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (sygn. akt sądowych: "[...]") złożyła wniosek o zwolnienie jej od wpisu od skargi. W jego uzasadnieniu stwierdziła, iż "nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny". Wskazała, iż w sprawie "[...]" została zwolniona z kosztów sądowych. Po tym okresie stan majątkowy rodziny uległ dramatycznemu pogorszeniu. Mąż, którego wynagrodzenie za pracę stanowiło jedyne źródło utrzymania rodziny doznał kontuzji kolana, przestał pracować i wrócił do Polski. Obecnie nigdzie nie pracuje i leczy się. Wnioskodawczyni podniosła również, iż jej córka posiada orzeczenie o niepełnosprawności i wymaga specjalistycznej opieki, z którą wiążą się wydatki. Ze oświadczenia datowanego na 7 kwietnia 2008 r. wynika, iż miesięczny dochód 5-osobowej rodziny wynosi 1000 zł brutto (wynagrodzenie za pracę syna – M.S.) a jedyny jej majątek stanowi "½ domu i działka współwłasność". Wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych członków rodziny za okres ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia wyszczególniającego miesięczne wydatki (k. 11 akt). W odpowiedzi na wezwanie oświadczyła: "miesięczne moje wydatki to światło 90, woda 30, ścieki 35, śmieci 20, telewizor 40, gaz 40, rata pożyczki 525, bilet syna 80, telefon 120, leki 100 Nie wliczone jest wyżywienie, które na 5 osobową rodzinę jest bardzo wysokie oraz wydatki związane z edukacją dzieci (...) (D)woje moich dzieci posiada orzeczenia lekarskie. Córka od 1998 roku jest chora (...), co dodatkowo wiąże się z wydatkami, ponieważ wymaga częstych wyjazdów do specjalistów" (k. 14 akt). Do przytoczonego pisma załączone zostały: umowa o pracę M.S., umowa o pracę męża wnioskodawczyni - S.S., dwa orzeczenia o niepełnosprawności, plan spłaty zadłużenia w banku, zestawienia operacji na rachunku bankowym M.S. w okresie od 12 lutego 1 marca 2008 r. i od 26 marca do 1 kwietnia 2008 r., zestawienie operacji na rachunku bankowym S.S. w okresie od 2 stycznia do 1 marca 2008 r. (k. 15 akt) Pismem z dnia 6 maja 2008 r. D.S. została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) oświadczenia podającego uśrednioną miesięczną wysokość wydatków na wyżywienie, edukację dzieci, wyjazdy do specjalistów; 2) potwierdzenia ostatniej wypłaty wynagrodzenia M.S. (w tym również premii i dodatków, o których mowa w pkt 1 ppkt 5 umowy o pracę); 3) wyciągów z rachunków bankowych M.S. i S.S. z kwietnia 2008 r. (k. 19 akt). Wezwanie to zostało doręczone wnioskodawczyni 12 maja 2008 r. (k. 21 akt), jednak do dnia dzisiejszego nie wpłynął do sądu którykolwiek z żądanych dokumentów. W tym stanie rzeczy zważono, co następuje: Stosownie do unormowań zawartych w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. - zwolnienie od całości kosztów sądowych bądź też od ich poszczególnych składników (opłat sądowych, wydatków) lub ich części, czyli przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji tej wynika jednoznacznie, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, tj. udowodnienia, przedstawienia w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (vide: Słownik języka polskiego pod redakcją M. Szymczaka, tom III, PWN, Warszawa 1989, s. 805), że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał na to, iż nie ma przy tym znaczenia przyczyna powzięcia przez Sąd wątpliwości co do stanu majątkowego wnioskodawcy (por. np. postanowienie z 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 274/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak wyjaśnienia wątpliwości powstałych przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia jego pozytywne rozpoznanie. Niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego skarżącego uniemożliwia dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądza o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania (postanowienie NSA z 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I OZ 830/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaistniała bezsprzecznie na gruncie przedmiotowej sprawy, ponieważ D.S., mimo pouczenia jej o tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy - nie udzieliła na nie jakiejkolwiek odpowiedzi. Z tej przyczyny - w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy - orzeczono jak w sentencji.