II SAB/Op 27/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Uniwersytetu [...] w przedmiocie stosunku pracy pracownika nauki postanawia: odrzucić skargę. W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu za pośrednictwem Dyrektora Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] pismo z dnia 8 września 2006 r., zatytułowane jako "zażalenie na bezczynność i niezałatwienie sprawy w terminie na podstawie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego", wnosząc o wyznaczenie Dyrektorowi Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] terminu w załatwieniu sprawy dotyczącej dalszego zatrudnienia skarżącego na Uniwersytecie oraz wszczętego przewodu habilitacyjnego, a nadto o wyjaśnienie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w związku z wygaśnięciem z dniem 30 września 2006 r. dotychczasowej umowy o pracę, wysłał w dniu 8 sierpnia 2006 r. do Dyrektora Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] pismo, zawierajęce prośbę o wyjaśnienie spornych kwestii w sprawie dalszego zatrudnienia na Uniwersytecie oraz habilitacji, na które dotychczas nie uzyskał odpowiedzi pisemnej ani ustnej. Do skargi W. S. dołączył kopię wskazanego pisma oraz pisma z dnia 19 stycznia 2006 r. Powyższą skargę W. S. Dyrektor Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] przesłał do tut. Sądu w dniu 29 września 2006 r., dołączając również swe pismo z dnia 15 września 2006 r., jakie skierował do skarżącego w odpowiedzi na pismo z dnia 8 sierpnia 2006 r., w którym wyjaśnił, że skarżący został zatrudniony w Instytucie Chemii Uniwersytetu [...] na czas określony (na kontrakt), który wygasa z dniem 30 września 2006 r., natomiast dalsze jego zatrudnienie w Instytucie było uwarunkowane uzyskaniem stopnia doktora habilitowanego z czego skarżący się nie wywiązał, w związku z czym Dyrektor nie widzi możliwości dalszego zatrudnienia skarżącego w Instytucie, o czym poinformował go w odpowiednim czasie. Jednocześnie Dyrektor podniósł bezpodstawność zażalenia skarżącego na nieterminowe załatwienie sprawy, wskazując, iż sprawę odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 8 sierpnia 2006 r. załatwił w ciągu 10 dni od swego powrotu z urlopu, trwającego do dnia 5 września 2006 r. Skarżący w piśmie z dnia 22 września 2006 r. podniósł, że pismo Dyrektora Instytut Chemii Uniwersytetu [...] z dnia 15 września 2006 r. "jest nie na temat - nie wyjaśnia kwestii będących przedmiotem sporu", wnosząc o przekazanie sprawy do właściwego organu. Dyrektor Instytut Chemii Uniwersytetu [...], wezwany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do przedłożenia odpowiedzi na skargę W. S., w piśmie z dnia 16 października 2006 r. powtórzył treść swego pisma z dnia 15 września 2006 r. o czasowym zatrudnieniu skarżącego, braku spełnienia przez niego wymogów warunkujących jego dalsze zatrudnienie, polegających na zakończeniu przewodu habilitacyjnego. Ponadto dodał, że W. S. został zatrudniony na okres zamknięty od 1 października 2002 r. do 30 września 2004 r., w którym to czasie zobowiązał się zakończyć przewód habilitacyjny. Pomimo przedłużenia tego zatrudnienia o kolejne dwa lata, skarżącemu nie udało się wywiązać z podjętego zobowiązania. Wobec tego Dyrektor nie widział i nie widzi możliwości wystąpienia do Rady Wydziału o ponowne przedłużenie zatrudnienia skarżącego, o czym informował go ustnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W. S. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] w przedmiocie załatwienia sprawy jego dalszego zatrudnienia na uczelni, a to wobec wygaśnięcia z dniem 30 września 2006 r. dotychczasowej umowy o pracę zawartej na czas określony. Na zasadzie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w sprawach o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 P.p.s.a. Do sądu administracyjnego można zatem, jeżeli ustawa szczególna nie stanowi inaczej, zaskarżyć tylko taką bezczynność organu, która dotyczy: decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1), postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2), postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3) oraz innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 4). Oznacza to, że sąd administracyjny jest właściwy do orzekania w sprawach skarg na bezczynności organów administracji publicznej, tylko w takich przypadkach, kiedy organ administracji, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie podejmuje nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Tylko takie zaniechanie organu podlega bowiem kontroli sądów administracyjnych w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OSK 247/04, publ. ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 30). W. S. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] w przedmiocie załatwienia sprawy jego dalszego zatrudnienia na uczelni, a to wobec wygaśnięcia z dniem 30 września 2006 r. dotychczasowej umowy o pracę zawartej na czas określony. Nawiązanie stosunku pracy w drodze umowy o pracę jest niewątpliwie zdarzeniem statuującym stosunek zobowiązaniowy z zakresu prawa pracy, co już wstępnie przesądza o kwalifikacji tej czynności i związanym z nią oświadczeniu woli, jako czynności z zakresu prawa pracy, a nie czynności administracyjnoprawnej. Co do zasady przyjmuje się, że spory o roszczenia ze stosunku pracy rozpatrywane są przez sądy pracy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W razie braku takiego unormowania właściwość sądów powszechnych (sądów pracy) w sprawach pracowniczych wynika z zasady zawartej w art. 177 Konstytucji RP, iż sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem sprawa ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. W świetle powyższego, dopuszczalność wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność w zakresie nawiązania stosunku pracy ze skarżącym należy rozpatrywać w świetle przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), regulującej w dziale III zasady nawiązywania stosunków pracy z pracownikami uczelni, jakimi są nauczyciele akademiccy oraz pracownicy niebędący nauczycielami akademickimi (art. 107 ustawy). Zgodnie z art. 118 ust. 1 i 2 ustawy, nawiązanie stosunku pracy z nauczycielem akademickim następuje na podstawie mianowania albo umowy o pracę zawieranej przez rektora, natomiast okres zatrudnienia na stanowisku adiunkta osoby nieposiadającej stopnia naukowego doktora habilitowanego, a także warunki skracania i przedłużania oraz zawieszania tych okresów określa statut (art. 120 ustawy). Ustawa ta przewiduje zatem dwie formy nawiązania stosunku pracy z nauczycielami akademickimi, z których pierwszy kształtuje w drodze aktu mianowania pracowniczy stosunek służbowy, natomiast drugi - powstały w drodze umowy o pracę, będącej zgodnym oświadczeniem woli pracodawcy i pracownika co do istotnych jej elementów, nawiązuje stosunek pracy sensu stricto, regulowany z mocy art. 5 Kodeksu pracy jego przepisami. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 119 ust. 1 określa treść aktu mianowania i umowy o pracę zawieranej z nauczycielem akademickim, nie przewiduje natomiast roszczenia o nawiązanie stosunku pracy pracowników uczelni podlegającego ochronie sądowej. Natomiast przepis art. 136 tej ustawy zawiera odesłanie do Kodeksu pracy w sprawach dotyczących stosunku pracy pracowników uczelni, nieuregulowanych w ustawie (ust. 1), a nadto wskazuje właściwość sądów pracy w zakresie rozpatrywania sporów o roszczenia ze stosunku pracy pracownika uczelni (ust. 2). Poza tym ustawodawca wyraźnie nakreślił linię rozgraniczającą właściwość sądów powszechnych i sądów administracyjnych, wskazując w art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, że przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego stosuje się do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, tj. dotyczących rekrutacji na studia, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego. Zauważyć w tym miejscu warto, że odnośnie właściwości sądów administracyjnych w sprawach stosunków służbowych pracowników szkół wyższych, nawiązywanych w drodze mianowania, w doktrynie podkreśla się, iż stosunek pracy tej kategorii podmiotów charakteryzuje się znacznym nasyceniem elementami zobowiązaniowymi, co przemawia za domniemaniem drogi sądowej przed sądem pracy, a nadto wskazuje się na wynikającą z pragmatyki zasadę, że spory o roszczenia ze stosunku pracy rozpatrywane są przez sądy pracy, chyba że ustawa stanowi inaczej (por. T. Kuczyński: Rozgraniczenie dróg sądowych w sprawach stosunków służbowych [w:] "Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005", NSA, Warszawa 2005, s. 290-291). Mając na uwadze treść przytoczonych wyżej uregulowań należy uznać, że w przedstawionej przez skarżącego sprawie nawiązania stosunku pracy na kolejny okres w drodze umowy o pracę nie powinien zapaść żaden akt administracji oraz nie powinna zostać dokonana żadna czynność, o których mowa w cyt. wyżej art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., gdyż w tym zakresie ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewiduje ich wydania. Zasady zawierania umów o pracę określa Kodeks pracy (art. 25 i nast.), natomiast sprawy dotyczące stosunku pracy pracowników uczelni są sprawami z zakresu prawa pracy i z tego względu - z braku odmiennych uregulowań w pragmatyce zawodowej - spory powstałe na ich tle podlegają kognicji sądów powszechnych - sądów pracy, a nie sądów administracyjnych. W szczególności oświadczenia woli w zakresie nawiązania stosunku pracy z pracownikami uczelni w drodze umowy o pracę nie mieszczą się w kategorii spraw z zakresu administracji publicznej, należących do kognicji tych sądów. Konsekwencją powyższego stanowiska jest z kolei stwierdzenie, iż w rozpoznawanej sprawie nie może być mowy o bezczynności w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Odnosząc się do sformułowań skargi, już tylko na marginesie należy zauważyć, że w świetle art. 118 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym właściwym do zawarcia umowy o pracę z nauczycielem akademickim jest rektor uczelni, a nie dyrektor jednostki wyodrębnionej organizacyjnie, jaką jest instytut. W związku z powyższym wniesioną skargę, jako nie należącą do właściwości sądu administracyjnego, Sąd postanowił odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.