II SAB/Op 40/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. G. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kluczborskim w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wszczęcie i uznanie za stronę postępowania w sprawie utrzymania i użytkowania budynku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 22 maja 2017 r., W. G. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kluczborskim o wszczęcie postępowania administracyjnego i uznanie za stronę postępowania, w sprawie dotyczącej występowania w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...] braków i uszkodzeń, o jakich mowa w art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332 z późn. zm), które stanowią – w ocenie wnioskodawcy – zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców. Następnie, pismem z dnia 5 marca 2018 r. W. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kluczborskim, polegającą na nierozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 22 maja 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na okoliczność, że W. G. nie posiada przymiotu strony postępowania administracyjnego. W ocenie organu, stroną tą jest Wspólnota Mieszkaniowa reprezentowana przez zarządcę przymusowego. Na skutek zarządzeń z dnia 19 kwietnia 2018 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, a także do uzupełnienia braków formalnych skargi przez wykazanie, że przed wniesieniem skargi skarżący wyczerpał tryb ponaglenia przewidziany w art. 37 K.p.a. i w tym celu zażądano nadesłania kopii ponaglenia wystosowanego do organu wyższego stopnia, tj. Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu. Wezwania powyższe zawierały pouczenie, że niezastosowanie się do nich w terminie 7 dni od dnia doręczenia, spowoduje odrzucenie skargi. Wezwania zostały doręczone osobiście skarżącemu w dniu 30 kwietnia 2018 r., co obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sądowych sprawy (por. k-84 akt). W. G. pismem z dnia 7 maja 2018 r. (nadanym przesyłką pocztową w dniu 7 maja 2018 r. – data stempla na kopercie), oświadczył, że nie złożył ponaglenia do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, w trybie art. 37 K.p.a., lecz odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kluczborskim z dnia 5 grudnia 2017 r., nr [...]. Jednocześnie, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, składając formularz wniosku typu PPF w podanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 320-321; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne w programie komputerowym LEX, pod numerem 552419). W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010, s. 573), w tym również wówczas, gdy rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem skargi, nie należy do właściwości sądów administracyjnych (por. B.Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 473). W szczególności do takich przypadków zaliczyć należy niewyczerpanie trybu zaskarżenia do sądu administracyjnego, polegające na braku ponaglenia organu w trybie art. 37 § 1 K.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 425/14, dostępne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe tzn. określenie, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Warunkami formalnymi skutecznego złożenia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu określonej w art. 3 § 2 i 3 i art. 5 P.p.s.a., wniesienie skargi po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub 2 P.p.s.a. przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie, zatem stwierdzenie braku którejś z nich prowadzi do uznania niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skarg na bezczynność organu, wyczerpanie trybu zaskarżenia następuje przez wniesienie przez stronę ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem stronie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (bezczynność). Stosownie do brzmienia art. 37 § 2 K.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. Natomiast § 3 tego przepisu nakazuje wnosić ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (pkt 1); do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (pkt 2). Stosownie do treści art. 36 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany pouczyć stronę o prawie do wniesienia ponaglenia tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, również z przyczyn niezależnych od organu. Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został spełniony. Z treści odpowiedzi na skargę organu nie wynika, ażeby przed wniesieniem skargi do Sądu skarżący wniósł takie ponaglenie, zaś na wezwanie Sądu, czy przed wniesieniem skargi skarżący wyczerpał środek zaskarżenia przez wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, skarżący nie wskazał takiego ponaglenia. Wręcz przeciwnie, w piśmie z dnia 7 maja 2018 r. wprost stwierdził, że nie składał do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu ponaglenia w trybie art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., a jedynie odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kluczborskim z dnia 5 grudnia 2017 r., nr [...]. W tej sytuacji należy przyjąć, że skarga W. G. została wniesiona z naruszeniem przepisu art. 52 § 1 P.p.s.a., co z kolei stanowi podstawę do jej odrzucenia w myśl art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., jako niedopuszczalnej. Z powyższych względów uznać należało wniesioną do sądu administracyjnego przez skarżącego skargę za oczywiście bezzasadną. Odmowa udzielenia stronie prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. jest zatem zgodna z prawem (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 559/08, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, że ze względu na oczywistą bezzasadność skargi, na mocy art. 247 P.p.s.a. należało odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy.