II SAB/Op 42/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie udzielenia informacji dotyczącej uchybień w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności postanawia odrzucić skargę. M. P. (zwany dalej skarżącym lub wnioskodawcą) złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie udzielenia informacji dotyczącej uchybień w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności. W skardze zarzucił, że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu w odpowiedzi na jego pismo z dnia 26 stycznia 2021 r., odmówił mu – pismem z dnia 1 marca 2021 r., nr [...] – udzielenia informacji w sprawie uchybień w postępowaniu o sygn. akt [...], oraz wskazania osób winnych zaniedbań i działań nadzorczych prezesa. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Opolu wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, a także wskazał, że skarga M. P. w zakresie podniesionych zarzutów została rozpoznana w trybie art. 41a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 ze zm.), zwanej dalej w skrócie u.s.p. Stosownie do art. 41b § 3 u.s.p. organem właściwym do rozpoznania skargi dotyczącej prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej jako: "P.p.s.a." Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). W przedmiotowym stanie faktycznym mamy do czynienia z brakiem właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznania skargi. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 P.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Analizując kwestię właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania przedmiotowej skargi, należy wskazać, że skarżący objął skargą bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w sprawie udzielenia informacji dotyczącej uchybień w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności. Ocena treści skargi uprawnia stwierdzenie, że stanowi ona wyraz niezadowolenia skarżącego z zakresu udzielonych mu przez Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu informacji związanych z uchybieniami mającymi miejsce w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności i stanowi skargę wniesioną w trybie art. 41a u.s.p. Zgodnie natomiast z art. 41b u.s.p. organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1). Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu apelacyjnego i sądu okręgowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu apelacyjnego (§ 2). Organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (§ 3). Z powyższego jednoznacznie wynika, że rozpoznanie wniesionej przez M. P. skargi nie należy do kognicji sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że czynności – niezależnie od formy – podejmowane w trybie właściwym dla rozpatrywania skarg i wniosków na działalność organów administracji (także właściwych organów sądów w zakresie ich działalności administracyjnej) nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 P.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Skarga na działalność sądu rejonowego lub prezesa sądu rejonowego podlega rozpoznaniu na podstawie powołanych powyżej przepisów u.s.p. oraz wydanego na podstawie art. 41e u.s.p. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 524). Stosownie do powiedzianego wyżej, w ocenie Sądu, wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji tego sądu, wyznaczonego treścią art. 3 P.p.s.a. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest właściwy do rozpoznania skargi, to należało ją uznać za niedopuszczalną, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wedle którego sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Należy też w tym miejscu wyjaśnić, że skarga M. P. dotyczy konkretnej sprawy toczącej się przed sądem rejonowym i nie mieści się ona w żadnej z wymienionych kategorii bezczynności i przewlekłości podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli nad działalnością orzeczniczą sądów powszechnych, które – w zakresie wspominanych czynności – nie pełnią roli organów administracji publicznej ani w znaczeniu ustrojowym, ani funkcjonalnym. Podejmowane zaś przez nie rozstrzygnięcia procesowe nie zapadają w formie decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w ramach toczącego się postępowania administracyjnego. A tylko w tego typu przypadkach sąd administracyjny władny jest do zbadania bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Wobec tego zarzucana przez skarżącego bezczynność nie spełniała kryterium rzeczowego, określonego w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Nie istniały również jakiekolwiek inne podstaw prawne do przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że ocena sprawności toczącego się postępowania sądowego jest przedmiotem odmiennego rodzaju środków prawnych, o których mowa w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, ze zm.), o czym skarżący był już informowany przez Prezesa Sadu Rejonowego w Opolu. Jak natomiast wynika z art. 4 ust. 1 tej ustawy, sądem właściwym do rozpoznania tego rodzaju skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że swoją skargę strona winna skierować do Sądu Okręgowego we Opolu. Reasumując należało stwierdzić, że powyższa skarga M. P. wniesiona do tutejszego Sądu, nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie sprawują one bowiem kontroli nad sprawnością postępowań toczących się przed sądami powszechnymi. W konsekwencji skarga do sądu administracyjnego na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie udzielenia informacji dotyczących uchybień w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności jest niedopuszczalna.