II SAB/Op 74/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia NSA Jerzy Krupiński – spr. Protokolant :st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogówku w przedmiocie świadczeń rodzinnych postanawia odrzucić skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. R. jest zarzucona bezczynność Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogówku, w zakresie obowiązku rozpoznania wniosku z dnia 20 września 2012 r., dotyczącego świadczeń rodzinnych za okres od grudnia 2012 r. do lutego 2013 r. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w złożonym wniosku domagała się świadczeń rodzinnych na troje małoletnich dzieci. Wniosku nie uwzględniono na skutek niedostarczenia dokumentów dotyczących dochodu jej męża A. R., podczas gdy już w toku postępowania administracyjnego informowała o możliwych trudnościach z uzyskaniem tego rodzaju dokumentów, a to z uwagi na toczące się postępowanie rozwodowe. Dopiero wskutek sugestii wynikającej z załączonej do skargi decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2013 r., nr [...], zdecydowała się na wniesienie skargi dotyczącej bezczynności organu w prawidłowym załatwieniu jej wniosku. Organ wnosił o oddalenie skargi, podnosząc, że skarżąca złożyła dwa wnioski: w dniu 20 września 2013 r., tj. wówczas gdy była jeszcze mężatką oraz w dniu 1 marca 2013 r. W toku rozpoznawania pierwszego wniosku została wezwana m. in. do przedłożenia wymaganych dokumentów, a w szczególności oświadczenia męża o dochodach i dochodach nieopodatkowanych za rok 2011. W dniu 6 lutego 2013 r. wezwano skarżącą m. in. o odpis wyroku rozwodowego i w wyznaczonym terminie dokumentu tego nie dostarczono, co uzasadniało pozostawienie pierwszego wniosku bez rozpoznania. Po dostarczeniu wyroku rozwodowego w dniu 1 marca 2013 r. oraz po złożeniu w tym dniu ponownego wniosku przyznano skarżącej świadczenia, o które wystąpiła. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca po złożeniu wniosku z dnia 20 września 2012 r., była wzywana przez organ dwukrotnie, w dniu 13 listopada 2012 r. oraz w dniu 6 lutego 2013 r. o brakujące dokumenty w postaci oświadczenia współmałżonka o dochodzie za rok 2011 oraz o dokumenty dotyczące statusu cywilnego wnioskodawczyni. Po bezskutecznym upływie 14 dniowego terminu, zakreślonego ostatnim pismem, w dniu 21 lutego 2013 r. organ powiadomił stronę o pozostawieniu jej wniosku bez rozpatrzenia, powołując się na przepis art. 24a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.). W toku rozpoznania kolejnego wniosku z dnia 1 marca 2013 r., w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu poinformowano skarżącą, że decyzja obejmuje jedynie okres od złożenia wniosku, tj. od 1 marca 2013 r., natomiast w sprawie świadczeń rodzinnych za okres od grudnia 2012 r. do lutego 2013 r. ma ona możliwość złożenia skargi na bezczynność organu I instancji. Po uzyskaniu tej informacji skarżąca wniosła niniejszą skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej zwanej P.p.s.a., skargę na bezczynność organu administracji publicznej można wnieść do sądu administracyjnego, w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a powołanego przepisu. Na podstawie art. 52 § 1 P.p.s.a., warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie służących stronie w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia. Należy do nich zażalenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, składane w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. Dlatego postępowanie sądowoadministracyjne w odniesieniu do skargi na bezczynność, która polega na braku podjęcia w ustawowym terminie decyzji, musi być poprzedzone postępowaniem zażaleniowym, przewidzianym w art. 37 K.p.a. Przepis art. 37 § 1 K.p.a. stanowi, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W rozpatrywanej sprawie organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu. Z akt sprawy nie wynika, że skarżąca tryb ten wyczerpała. W szczególności za wniesienie zażalenia nie może być uznane wniesienie odwołania od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogówku z dnia 1 marca 2013 r., dotyczącej sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 1 marca 2013 r. Odwołanie i zażalenie są bowiem dwoma odrębnymi środkami zaskarżenia w toku instancji i nie mogą być one traktowane zamiennie, stosownie do okoliczności sprawy. W aktach administracyjnych brak jest innego dokumentu, z którego wynika, że strona składała zażalenie na bezczynność organu do SKO w Opolu. Za takie nie może być uznane w szczególności pismo z dnia 6 marca 2013 r. nazwane podaniem, gdyż nie zostało ono skierowane do organu wyższego stopnia, a w jego treści nie zawarto zarzutu bezczynności organu. O możliwości wniesienia skargi na bezczynność organu skarżąca – co sama przyznaje w skardze – dowiedziała się z decyzji SKO w Opolu z dnia 30 lipca 2013 r. a zatem z natury rzeczy wcześniejsze pismo z dnia 6 marca 2013 r. nie mogło stanowić zażalenia, stanowiącego obligatoryjną przesłankę umożliwiającą wniesienie skargi w tym przedmiocie. Do wskazanego wyżej organu (SKO w Opolu), przed wniesieniem skargi, skarżąca powinna była wnieść zażalenie, o jakim mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Skoro jednak - jak wynika z akt sądowych i administracyjnych oraz z treści samej skargi - nie złożyła takiego zażalenia, to tym samym nie wyczerpała trybu przewidzianego powyższymi przepisami K.p.a. i P.p.s.a. W orzecznictwie podkreśla się, że przed złożeniem przez stronę kompletnego pod względem formalnym wniosku o świadczenie rodzinne postępowanie administracyjne się nie toczy, wniosek nie jest rozpatrywany i w przypadku nieuzupełnienia w dalszym ciągu rozpatrywany być nie może. Wniosek taki pozostawia się bez rozpoznania - co jest czynnością materialno-techniczną. Strona nie pozostaje jednak w takiej sytuacji pozbawiona możliwości działania, bowiem przysługuje jej zażalenie do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 k.p.a., a następnie w razie nieuwzględnienia zażalenia skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 39/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 146/11 – publ. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd zmuszony był odrzucić skargę, jako niedopuszczalną i orzec jak w sentencji.