II SAB/Op 82/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. I. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę z dnia 30 marca 2017 r. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, polegającą na braku rozpatrzenia odwołania od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku, działającego z upoważnienia Burmistrza Prudnika, z dnia 9 stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego w wysokości 202,88 zł miesięcznie, w tym ryczałtu na zakup opału w wysokości 72,39 zł, na okres sześciu miesięcy, tj. od dnia 1 lutego 2017 r. do dnia 31 lipca 2017 r. Skarżąca w skardze sformułowała wniosek o umorzenie kosztów postępowania, czyli wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o odrzucenie skargi. Kolegium wskazało, że skarga na bezczynność w zakresie rozpoznania odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 9 stycznia 2017 r. jest niedopuszczalna z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącą przysługującego jej środka zaskarżenia, w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. Na skutek zarządzenia z dnia 21 kwietnia 2017 r., wezwano skarżącą do usunięcia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - braków formalnych skargi z dnia 30 marca 2017 r., przez wykazanie, że przed wniesieniem skargi na bezczynność strona wyczerpała tryb z art. 37 § 1 K.p.a., a także nadesłanie kopii pisma skierowanego w tym trybie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, stanowiącego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie spowoduje jej odrzucenie. Wskazane wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 24 kwietnia 2017 r., o czym świadczy adnotacja i podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k-36 akt sądowych). Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie do dnia wydania niniejszego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: W myśl art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne LEX nr 552419). W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010 r., s. 573), w tym również wówczas, gdy strona nie uzupełniła braków skargi w terminie (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 473), albo nie wyczerpała środków zaskarżenia. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się bowiem, że art. 247 P.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a., w szczególności w przypadkach, gdy skarga została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 143/14, dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl; H. Knysiak-Molczyk, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012 r.). "Brak wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu jest równoznaczny z oczywistą bezzasadnością skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Uzasadnia to więc oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy z powołaniem się na ten przepis" (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. BECK, Warszawa 2011 r., s. 805). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie. Skarżąca została wezwana do wykazania, że przed wniesieniem skargi do Sądu administracyjnego na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, wyczerpała tryb z art. 37 § 1 K.p.a., czyli że wezwała ww. organ w tym trybie, do usunięcia naruszenia prawa. Wskazać bowiem trzeba, że stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść do sądu administracyjnego w przypadkach określonych w pkt 1-4a powołanego przepisu. Jednakże warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie służących stronie w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia (art. 52 P.p.s.a.), do których należy zażalenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, bądź wezwanie, stosownie do art. 37 K.p.a. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w odniesieniu do skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, musiało być poprzedzone postępowaniem przewidzianym w art. 37 K.p.a. Stosownie do art. 37 § 1 K.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z analizy akt sprawy, treści skargi oraz braku odpowiedzi na wezwanie o wyczerpanie trybu z art. 37 K.p.a., skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu nie wyczerpała przysługujących środków prawnych. W stosunku do samorządowych kolegiów odwoławczych nie ma organu wyższego stopnia, zatem warunkiem wniesienia skargi na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego jest poprzedzenie jej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 K.p.a. oraz w art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a. Instytucja wezwania ma na celu załatwienie sprawy przez organ, zanim będzie konieczna interwencja sądu administracyjnego. Dopiero w przypadku, gdy organ nie zastosuje się do wezwania, zachodzi przesłanka do wniesienia skargi do sądu. Złożenie takiego wezwania wywiera więc skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 P.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na przewlekłość organu pozostającego w zwłoce czy niepodejmującego w ustawowym terminie stosownego aktu (np. decyzji). Z materiału dokumentacyjnego sprawy nie wynika, by skarżąca wyczerpała tryb zaskarżenia bezczynności organu, nie wykazała tego także na wezwanie Sądu. Okoliczność niezłożenia wymaganego wezwania do usunięcia naruszenia prawa potwierdza również w odpowiedzi na skargę zaskarżony organ. Tym samym uznać należało, że skarżąca nie skorzystała z wyżej opisanego środka prawnego i nie dopełniła warunku dopuszczalności skargi. Skoro w sprawie nie doszło do skutecznego złożenia przez stronę skarżącą wezwania do usunięcia naruszenia prawa, tym samym nie został przez nią wyczerpany tryb zaskarżenia, co w następstwie powoduje na obecnym etapie rozpoznania sprawy, uznanie skargi za niedopuszczalną. W opisanej sytuacji zasadne jest twierdzenie, że skarga I. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu jest oczywiście bezzasadna. Stąd, należało orzec o odmowie udzielenia stronie prawa pomocy, na podstawie art. 247 P.p.s.a.