II SO/Op 1/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Wr 278/12, z wniosku D. W. i M. W. o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 178/04, postanawia: 1) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Haliny Filipowicz-Kremis, Anny Siedleckiej, Mieczysława Górkiewicza, Władysława Kulona, Alicji Palus, Andrzeja Wawrzyniaka, Julii Szczygielskiej, Zygmunta Wiśniewskiego, Marcina Miemca, Jerzego Strzebinczyka, Anny Moskały, Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Jolanty Sikorskiej, Wandy Wiatkowskiej-Ilków, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Józefa Kremisa, Macieja Guzińskiego, Olgi Białek, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Alojzego Wyszkowskiego, Haliny Betty, Lidii Błystak, Lidii Serwiniowskiej, Katarzyny Borońskiej, Anetty Chołuj, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Ireneusza Dukiela, Ewy Kamienieckiej, Zbigniewa Łobody, Henryki Łysikowskiej, Jadwigi Danuty Mróz, Marka Olejnika, Katarzyny Radom, Marty Semiczek, Bogumiły Kalinowskiej, Tomasza Świetlikowskiego, Ryszarda Pęka, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Barbary Ciołek, Darii Gawlak-Nowakowskiej, 2) odrzucić wniosek o wyłącznie od rozpoznania sprawy sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz. Pismem z dnia 21 kwietnia 2012 r. D. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 178/04. W dniu 2 maja 2013 r. D.W. i M.W. złożyli wniosek, zawarty w piśmie datowanym na dzień 30 maja 2013 r., o wyłączenie z urzędu wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w ich sprawach, w tym o sygn. akt II SA/Wr 278/12, wskazując, na "dobro interesu społecznego Rzeczpospolitej Polskiej, ich prawa materialne", bowiem mają w tym również interes prawny. Podnieśli, że Sąd nie chciał przeprowadzić dowodów uzupełniających z dokumentów z map geodezyjnych na ich koszt i wniosek. Sędziowie WSA znęcali się nad nimi psychicznie i moralnie, dyskryminowali i pozbawiali prawa do obrony. Wskazali, że gdyby sędziowie byli sprawiedliwi i przeprowadzili dowody z dokumentów, sprawy dawno by się skończyły. Skarżący twierdzili, że celowo nie przeprowadzono dowodów z map geodezyjnych. We wszystkich postępowaniach brak było pozwoleń na budowę, aktów własności, rażąco naruszana była Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, brak było rozpraw administracyjnych w każdej sprawie, która toczyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. D.W. oświadczyła, że za skargę złożoną do Prezesa w dniu 20 marca 2013 r., została ukarana przez sędziów: Halinę Kremis, Annę Siedlecką, Olgę Białek. D.W. i M.W. podali tez sygnatury spraw, w których Sąd nie wezwał ich do opłaty i odrzucił skargi, a ponadto postanowienia WSA we Wrocławiu były wydawane jeszcze przed doręczaniem im postanowień NSA w Warszawie. Pismem z dnia 19 maja 2013 r., skarżący uzupełnili wniosek o wyłączenie sędziów. Wyjaśnili, że od 2003 r., uczestnicy postępowania Z. chwalili się, że mają wszystko załatwione z Sędziami i od niczego nie musza się odwoływać, bo wszystko załatwi za nich organ i Sąd. Składali już wnioski o wyłączenie sędziów w wielu sprawach w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, ale nie zostały one uwzględnione. Sędziowie nie chcieli złożyć oświadczeń jakie nieruchomości, gdzie, za ile o jakiej powierzchni i w jakim trybie kupowali zarówno oni, jak i ich małżonkowie, dzieci, wnuki od "A" [...] i jej Spółki "B". Zakwestionowali też obiektywizm sędziów w już zakończonych sprawach. Sędziom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: Halinie Kremis, Annie Siedleckiej (błędnie podano nazwisko jako Siedlicka), Oldze Białek, Józefowi Kremisowi, Annie Moskale, Jerzemu Strzebinczykowi (błędnie podano nazwisko jako Strzebińczyk), Alicji Palus, Zygmuntowi Wiśniewskiemu, Andrzejowi Wawrzyniakowi, Mieczysławowi Górkiewiczowi, zarzucili wykorzystywanie własnych stanowisk służbowych i instytucji Sądu do celów prywatnych, ochrony bezprawia i układów "[...] mafii" powiązanej z "A" [...], w Gminie [...], w Starostwie Powiatowym w [...], w nadzorze budowlanym. Pozostałym sędziom skarżący zarzucili solidarność zawodową i koleżeńską oraz stronniczość. W związku ze złożonym wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej także dalej P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). W kolejnym piśmie z dnia 4 lipca 2013 r., skarżący uzupełnili wniosek o wyłączenie kolejnych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wyjaśniając, że w poprzednim piśmie pominęli ich wskutek błędu. Stronniczość i niesprawiedliwość zarzucili sędziom: Ireneuszowi Dukielowi, Władysławowi Kulonowi, Maciejowi Guzińskiemu (błędnie podano nazwisko jako Gruziński), Maciejowi Miemcowi (błędnie podano nazwisko jako Niemiec), Henrykowi Ożogowi, Julii Szczygielskiej (błędnie podano nazwisko jako Szczygielaska), Alojzemu Wyszkowskiemu (błędnie podano nazwisko jako Wyszykowski), a sędziom: Bogumile Kalinowskiej, Magdalenie Jankowskiej-Szostak (błędnie podano imię jako Małgorzata), Małgorzacie Malinowskiej-Grakowicz i Barbarze Ciołek (błędnie podano nazwisko jako Ciłek) - zarzucili stronniczość. W związku ze złożonym wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, o których wyłączenie skarżący zawnioskowali w piśmie z dnia 4 lipca 2013 r., pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). W pismach z dnia 25 lipca 2013 r., 5 sierpnia 2013 r., 20 sierpnia 2013 r. i 31 sierpnia 2013 r. skarżący kolejny raz wnieśli o wyłączenie sędziów, powtarzając te same argumenty, co w poprzednich, opisanych już wyżej, pismach. W piśmie z dnia 10 października 2013 r. wnieśli natomiast o wyłączenie sędziego Darii Gawlak-Nowakowskiej z uwagi na jej stronniczość w ich sprawach, w tym w sprawie sygn. akt II SA/Wr 278/12, wskazując, że mają w tym interes prawny. Sędzia Daria Gawlak-Nowakowska również oświadczyła pisemnie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r., sygn. akt II OW 174/13, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Uzasadniając wydane postanowienie NSA wskazał, że skoro wniosek o wyłączenie dotyczy wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, to brak jest dostatecznej liczby sędziów, którzy mogliby podjąć postanowienie w przedmiocie wyłączenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a., wedle którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a. również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, że różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", Nowe Prawo 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Podkreślenia wymaga przy tym, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia, pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. M. Romańska, op. cit. s. 210). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez skarżących we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA we Wrocławiu jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce działania zmierzające do przejęcia nieruchomości skarżących, czy usuwanie przez sędziów z akt dokumentów, ich przerabianie i podrabianie, a w końcu stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu oraz nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazali bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Jeszcze raz zatem powtórzyć wypada, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżących, iż są dyskryminowani i pozbawiani przysługujących im praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie podali we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Na zakończenie wskazać też trzeba, iż wniosek o wyłączenie sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz jest niedopuszczalny, ponieważ jak wiadomo jest Sądowi z urzędu sędzia ten nie orzekał już w dniu zgłoszenia wniosku w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Od dnia 17 stycznia 2013 r. sędzia ten orzeka bowiem w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 2 sentencji.