II SO/Op 16/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - spr. Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Asesor sądowy Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 09 października 2006 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] w sprawie ze skargi D. W. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: H. B., L. B., H. K., J. K., H. Ł., A. M., H. O., T. K., R. P., M. R., J. S., K. A. S., A. S., J. S., A. W., Z. W., sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]: A. C., I. D., M. G., M. G., W. W., L. J., B. K., M. M., Z. Ł., M. M., J. D. M., K. R., L. S., A. S., J. S., M. T., M. S. oraz asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]: O. B., K. B., A. C., D. D., E. K., M. O., A. P., A. W. Pismem z dnia 19 stycznia 2006 r., D. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...], skargę na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. dnia [...], Nr [...] w przedmiocie wniosku D. W. o ponowne rozpoznanie sprawy. Następnie, w dniu 12 czerwca 2006 r. skarżąca D. W. złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] wniosek o "wyłączenie z orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]. Jako argument na poparcie wniosku skarżąca wskazała, iż wyłączenia wymaga dobro wymiaru sprawiedliwości oraz strony skarżącej, która ma w tym interes prawny. W związku ze złożeniem przez skarżącą wniosku o wyłączenie, sędziowie i asesorzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] złożyli oświadczenia, w których każdy z nich stwierdził, iż nie zna skarżącej i nie łączy go ze skarżącą żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności oraz że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które mogłyby stanowić podstawę do wyłączenia od rozpoznania sprawy. Postanowieniem z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt I OW 80/06, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów należało oddalić. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 ustawy. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie jest możliwym orzeczenie o wyłączeniu sędziego od orzekania w sprawie z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Art. 18 ustawy stanowi, że sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Nadto stosownie do § 3 tego artykułu sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Z uzasadnienia wniosku skarżącej D. W. o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] od rozpoznania przedmiotowej sprawy oraz treści oświadczeń złożonych przez asesorów i sędziów tegoż sądu w związku z tym wnioskiem, nie wynika, aby zaistniały okoliczności uzasadniające wystąpienie, w odniesieniu do któregoś z sędziów, czy też asesorów przesłanek wyłączenia ich z mocy ustawy. Jednocześnie w myśl art. 19 ustawy, sąd może również wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony. Zgodnie z tym przepisem, podstawą uwzględnienia wniosku lub żądania o wyłączenie jest istnienie między sędzią, którego wniosek dotyczy, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, stosunku osobistego tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 155). Zaznaczyć przy tym należy, iż zgodnie z treścią art. 20 ustawy, strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pełności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). W związku z tym, iż instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, rozpatrując wniosek sąd obowiązany jest nie tylko zbadać, czy ów szczególny stosunek osobisty rzeczywiście istnieje i czy występują podstawy wyłączenia, ale także, czy przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. W tym miejscu zauważyć należy, iż nie wszystkie stosunki osobiste ze stroną lub jej przedstawicielem (lub też zależności służbowe) mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które na podstawie obiektywnych okoliczności mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 155 ). Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w przypadku gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX, nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX, nr 78239). Zaznaczyć również należy, iż w celu wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 ustawy, ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W przypadku gdy strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości wyjaśnienia sędziego, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55). Przechodząc do rozważań w niniejszej sprawie, zaakceptować należy pogląd, iż żaden przepis nie wymaga, aby przyczyny wyłączenia były zindywidualizowane w stosunku do każdego sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie. Może się bowiem okazać, że wszystkich sędziów dotyczy jedna przyczyna wyłączenia. Ponadto, brak uzasadnienia, a tym bardziej przekonywującego uzasadnienia wniosku, nie jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 ustawy, lecz skutkuje tylko odmową jego uwzględnienia. Strona nie musi znać z imienia i nazwiska sędziów, których dotyczy wniosek i może określić ich w sposób możliwy do zindywidualizowania (por. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 490/06, niepub., wydane w jednej ze spraw zainicjowanych przez D. W.). Uwzględniając przedstawione stanowisko, należało zatem dokonać oceny, czy w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wyłączenia sędziów i asesorów orzekających w WSA [...]. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziów i asesorów WSA [...] od orzekania. Nie stwierdzono bowiem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy, stanowiących podstawę do wyłączenia z mocy ustawy. Również strona skarżąca nie uprawdopodobniła, aby pomiędzy którąkolwiek ze stron lub jej przedstawicielem, a sędziami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość bezstronność sędziów. Jak stanowi natomiast art. 19 ustawy tylko istnienie takiego stosunku może stanowić podstawę wyłączenia sędziego na wniosek strony. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącą, zauważyć należy, iż nie stanowią one przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów. Ogólne twierdzenia skarżącej, jakoby żaden proces był niedopuszczalny gdyż sędziowie uporczywie blokują procesy dowodowe i ukrywają nadużycia gospodarcze związane z majątkami Skarbu Państwa w T. i W. nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie podniosła żadnych okoliczności mogących uprawdopodobnić zarzut, a tym samym uprawdopodobnić wątpliwości co do bezstronności sędziów, jak również nie przedstawiła na ich poparcie żadnych dowodów. Dotyczy to także asesora D. D. Zauważyć bowiem należy, iż w aktach sprawy znajduje się oświadczenie asesora D. D., z którego wynika, iż z jej strony nie występują przesłanki wyłączenia, o których mowa w art. 18, jak i art. 19 ustawy. Skoro skarżąca nie wskazała stosunku osobistego mogącego stanowić podstawę wyłączenia na mocy art. 19 ustawy, jak również w żaden sposób nie uprawdopodobniła wskazanych we wniosku przyczyn wyłączenia, w świetle oświadczeń złożonych przez asesorów i sędziów uznać należało, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.