II SO/Op 17/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2011 r. w sprawie ze skargi T. K. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami sygn. akt III SA/Wr 199/11 na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, pismem z dnia 3 września 2011 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej w dniu 5 września 2011 r.) pismo zawierające prośbę o przyznanie mu prawa pomocy. W związku z tym przesłano mu na podstawie art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) urzędowy formularz wniosku do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni. Odpowiadając na wezwanie skarżący złożył w dniu 26 września 2011 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy T. K. podniósł, że aktualnie jest bezrobotny, sądowo został pozbawiony zarobkowania na terenie Polski przez Sąd Rejonowy w W. sygn. akt [...], jego zdaniem za sprawą "żydowskiej organizacji okupacyjnej z Hotelu "[...]" w W.. Jako osoba w wieku przedemerytalnym, aktualnie 61 lat, nie znajdzie pracy najemnej pomimo wysokich kwalifikacji, dyplomu mistrza ślusarza, dyplomu mistrza instalacji sanitarnych, c.o. i gaz oraz technika i mechanika obróbki skrawaniem. Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo samodzielnie w warunkach z XIX wieku, aby nadać list do tut. Sądu za pośrednictwem poczty musiał rozerwać lodówkę typu "Mińsk" i zarobić na złomie około 20 zł. Skarżący zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym o powierzchni 69m2 , podał, że jego majątek stanowi lokal użytkowy o powierzchni 261,93 m2 , lokal ten został wyceniony w całości 2008 r. przez biegłego rzeczoznawcę na kwotę ponad 90 tys. zł, ale połowa udziału należąca do skarżącego jest zajęta łącznie na kwoty około 250 tys. zł., jest to budynek przy ul. [...] w W. stanowi on jego współwłasność z żoną K. K. od 1998 r. i nie jest użytkowany. Skarżący wskazał, że otrzymuje świadczenie pieniężne z MOPS w kwocie 296 zł na miesiąc. W załączeniu do wniosku skarżący przesłał zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w W. z dnia 21 września 2011 r. o zarejestrowaniu go z dniem 20 sierpnia 2010 r., jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, zaświadczenie z dnia 28 lipca 2011 r. z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznaniu skarżącemu na okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. świadczenia w kwocie 1726 zł, na które składa się 480 zł tytułu zasiłku celowego na żywność, 40 zł zasiłku celowego na zaspokojenie innych potrzeb, 1206 zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia, zarządzenie sędziego Sądu Rejonowego do sprawy sygn. akt [...]. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Wydział II, w związku ze złożonym urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez: - jakiej wysokości są koszty utrzymania jego mieszkania poprzez nadesłanie rachunków lub oświadczenia o ich wysokości za czynsz, energię elektryczną, wodę itp., a także źródeł jego utrzymania, - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, - nadesłanie jego zeznania podatkowego za rok 2010 potwierdzonego, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, - wskazanie czy on lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie korzystają w okresie ostatnich 3 miesięcy ze świadczeń z pomocy społecznej jeśli tak to jakich i w jakiej wysokości, - wskazanie czy lokal użytkowy stanowiący jego współwłasność z żoną stanowi źródło dochodu, jeśli tak to jakiej wysokości, jeśli nie o przedłożenie dokumentów odnoszących się do jego aktualnego stanu, to jest czy np. jak twierdzi podlega on zajęciom komorniczym, - przesłanie zeznania podatkowego za rok 2010 złożonego przez małżonkę K. K., potwierdzonego, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres. Wezwanie to, zawierało pouczenie, iż niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. T. K. odebrał to wezwanie w dniu 7 listopada 2011 r. i w odpowiedzi przesłał wyjaśnienie w piśmie z dnia 14 listopada 2011 r. (data nadania w placówce pocztowej w tym samym dniu) wraz z załącznikami, to jest umowę notarialną o małżeńskiej rozdzielności majątkowej z dnia 31 marca 1995 r., zażalenie z dnia 1 grudnia 2006 r. w sprawie mieszkania przy ul. [...], decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2011 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim z dnia 20 października 2010 r. w przedmiocie nakazu opróżnienia z najemców budynku przy ul. [...] w W. w części, w której znajdują się lokale mieszkalne nr [...] i nr [...] oraz umieszczenia na tej części budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi oraz o zakazie użytkowania tej części budynku, odpisy z ksiąg wieczystych Kw nr [...] z dnia 4 sierpnia 2008 r. i nr [...] z dnia 24 lutego 2010 r. Księga wieczysta nr [...] dotyczy nieruchomości stanowiącej współwłasność T. K. i K. K., wynika z niej, że jest ona obciążona licznymi zadłużeniami zarówno na rzecz banków jak i instytucji państwowych, jak np. ZUS (księgę przeglądano w Internecie). Druga księga wieczysta o nr [...] obejmuje nieruchomość gruntową, na której znajduje się nieruchomość budynkowa należąca w części do skarżącego. Skarżący nie przesłał deklaracji podatkowych ani swoich, ani swojej małżonki. O ile co do skarżącego w aktach sprawy o sygn. III SA/Wr 199/11 znajduje się kopia skierowanego do niego pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 2 maja 2011 r. o odmowie przyjęcia jego deklaracji podatkowej PIT-37 z uwagi na orzeczony wobec niego pięcioletni zakaz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego W. z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt [...], co tłumaczy fakt nie przesłania deklaracji przez skarżącego, o tyle nie odnosi się to do jego żony. Skarżący wskazał, że ma z nią rozdzielność majątkową, żona zamieszkuje u swojej matki, jest bezrobotna od maja 2010 r. i przebywa na zasiłku pielęgnacyjnym w kwocie 520 zł miesięcznie i to do niej lub do Urzędu Skarbowego, zdaniem skarżącego, tut. Sąd winien zwrócić się o przesłanie deklaracji. Podniósł też, że wobec tego, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe to bez przedmiotowe jest pytanie go o korzystanie z pomocy społecznej przez inne osoby z nim zamieszkałe, jednocześnie wskazał, że jest w związku małżeńskim z K. K., a rozdzielność majątkową z nią zrobił za poradą zatrudnionego w swojej firmie prawnika. Skarżący w piśmie z dnia 14 listopada 2011 r. wyjaśnił, że od kilku lat nie płaci czynszu za zajmowane mieszkanie, ponieważ nie ma umowy z gminą, lecz z zarządcą budynku, ma naliczone zaległości na kwotę 42000 zł, co roku otrzymuje pismo, iż nadpłaty z tytułu wody pomniejszają jego zaległości do kwoty ponad 13000 zł. Za energię płaci około 70 zł miesięcznie ze środków pomocy społecznej, przy czym dwukrotnie w ciągu ostatnich dwóch lat miał wyłączony prąd na okres łączny 5 miesięcy. T. K. oświadczył, że rachunków bankowych, ani żadnych lokat nie posiada W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 P.p.s.a. ). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie przesłał wszystkich żądanych przez referendarza dodatkowych dokumentów. Referendarz zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. ). W ocenie referendarza tak jest w niniejszej sprawie. T. K., pomimo wezwania i pouczenia go o skutkach nie zastosowania się do jego treści, nie wyjaśnił wątpliwości odnoszących się do jego stanu majątkowego. Podkreślić ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy ( Dz. U. Nr 227, poz. 2245 ), dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym. T. K. pomimo wezwania w tym przedmiocie nie wykazał, aby w przypadku jego i jego rodziny, którą tworzy z małżonką występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy skarżący nie dysponuje majątkiem, ani znacznymi dochodami, a obecnie utrzymuje się on w zasadzie ze środków pomocy społecznej. Jednakże skarżący nadal pozostaje w związku małżeńskim z K. K., zgodnie natomiast z obowiązującym orzecznictwem, którego poglądy referendarz sądowy podziela: "Przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1pkt 2 należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowi są obowiązani do wzajemnej pomocy i ztego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majatkowej" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, publikowane ONSA i WSA, nr 1, poz. 8). Ponadto, oprócz przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, za przyjęciem przez referendarza, że sytuacja finansowa żony skarżącej ma wpływ na kwestię przyznania mu prawa pomocy przemawia to jak tłumaczone jest pojęcie "stan majątkowy strony" na tle orzecznictwa związanego z prawem pomocy. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. , sygn. I OZ 657/0, teza 1, System Informacji Prawnej Lex nr 181557, orzeczono, że "Art. 252 § 2 P.p.s.a., nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. Niewątpliwie wpływa na sytuację skarżącego ma też sytuacja majątkowa jego żony, stąd referendarz sądowy poczynił próby jej ustalenia, a jak wynika z przytoczonego orzeczenia, wpływ ten jest niezależny od faktu wspólnego zamieszkiwania małżonków. Skarżący natomiast nie przesłał deklaracji podatkowych złożonych przez małżonkę, nie wyjaśnił zatem jaka jest rzeczywiście jej sytuacja materialna w sposób wiarygodny. Z tych też względów, nie znajdując podstaw do przyznania prawa pomocy, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.