II SO/Op 18/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie prawa pomocy w sprawie świadczeń z pomocy społecznej postanawia ustanowić T. R. adwokata. T. R., złożył za pośrednictwem poczty w dniu 5 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego), wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Z formularza wniosku wynika, że T. R. domaga się udzielenia pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia 27 czerwca 2013 r., nr [...], w szczególności przez ustanowienie pełnomocnika, który udzieli pomocy w celu sporządzenia profesjonalnej skargi na ww. decyzję. Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawca wskazał na złą sytuację finansową, spowodowaną całkowitą niezdolnością wnioskodawcy do pracy i samodzielnej egzystencji, a także niskim dochodem, którego źródłem jest jedynie renta inwalidzka. Rentę tę pobiera m.in. z powodu: niedowładu wiotkiego kończyn dolnych po odbytych czterech operacjach kręgosłupa, epi, wady wzroku oraz choroby wieńcowej. Podniósł, że pobierane świadczenie rentowe nie starcza mu na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków, w tym opłat za media lokalowe, do tego stopnia, że wobec wnioskodawcy orzeczona została eksmisja. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest osobą samotnie gospodarującą; posiada mieszkanie spółdzielczo – lokatorskie o powierzchni 35,75 m²; jedynym źródłem jego utrzymania jest renta inwalidzka z ZUS i dodatek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 1.221,82 zł miesięcznie (dochód netto: 619,08 zł). Wnioskodawca nie wskazał żadnych innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych będących jego własnością. T. R. we wniosku zwrócił się ponadto o "wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu", aby ustanowiony pełnomocnik miał czas na sporządzenie i wniesienie skargi. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jeżeli postępowanie dotyczy działania lub bezczynności organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, to wówczas nie występuje obowiązek uiszczenia kosztów sądowych. Skoro T. R., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako kwestionujący decyzję dotyczącą zasiłku celowego, został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. T. R., jak wyżej wykazano, został z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniony od kosztów sądowych, więc jego wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W tym zakresie referendarz sądowy rozpoznał zatem złożony wniosek. Zważyć przeto należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Podnieść także należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd (referendarz sądowy) dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej wnioskodawcy opierając się na jego oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że sam formularz wniosku, który T. R. wypełnił w sposób szczegółowy, uwzględnia swym zakresem – stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o jego sytuacji. Ponadto, niektóre okoliczności podnoszone przez T. R., a dotyczące jego sytuacji życiowej znane są referendarzowi sądowemu z urzędu, w związku z toczącymi się przed tut. Sądem postępowaniami z wniosku o przyznanie prawa pomocy, przykładowo podając: w sprawie o sygn. akt II SO/Op 32/12, II SA/Op 392/12, II SA/Op 394/12, II SA/Op 502/12. Dotyczą one w szczególności stanu majątkowego i warunków bytowych wnioskodawcy. Z powyższych względów rozpoznający wniosek, mając na względzie ekonomię postępowania, uznał o braku konieczności wzywania wnioskodawcy, w trybie art. 255 P.p.s.a. do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Referendarz sądowy przyjął zatem, że wykazany przez T. R. miesięczny dochód w kwocie 1.221,82 zł brutto oraz przedstawiona sytuacja majątkowa, nie dają podstaw do zapewnienia wnioskodawcy wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawca musi bowiem z wyżej wskazanego dochodu pokryć koszty utrzymania mieszkania oraz koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia, czy lekarstw. Wydatki na bieżące utrzymanie w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu i wobec oświadczenia wnioskodawcy o braku zgromadzonych oszczędności, przemawiają za poglądem, iż T. R. nie jest w stanie wygospodarować środków na wynajęcie fachowego pełnomocnika z wyboru. Tym samym, należy przyznać mu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu. Odnosząc się do prośby T. R. o: "wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu", zawartego w uzasadnieniu formularza, wskazać należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe postępowania incydentalnego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, dostępne na stronie internetowej: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na względzie powyższe, referendarz uznał, iż zawarta przez T. R. w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz sądowy wypowiedział się już w niniejszym postanowieniu. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.