II SO/Op 2/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2009 r. wniosku M. K. z dnia 30 czerwca 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia 1. ustanowić skarżącej radcę prawnego 2. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 2 lipca 2009 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, złożony na urzędowym formularzu, wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnosząc o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, wnioskodawczyni zwróciła się o wyznaczenie pełnomocnika w konkretnie wskazanej osobie, tj. G. D., z uwagi na znajomość przez w/w okoliczności sprawy. Uzasadniając swoje żądanie dotyczące przyznania prawa pomocy, M. K. wskazała na złą sytuację finansową, spowodowaną niepełnosprawnością (posiada I grupę inwalidzką) i niską wysokością uzyskiwanej renty. Podała także, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym dochodem jest renta w wysokości 642,43 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni mieszka w lokalu mieszkalnym o powierzchni 51,29 m². M. K. oświadczyła ponadto, że nie posiada żadnego majątku, ani innych dodatkowych dochodów. Pismem z dnia 6 lipca 2009 r. tut. Sąd wezwał wnioskodawczynię do usunięcia braku wniosku przez jego podpisanie, a także do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego dla A. K., upoważniającego ją do działania w imieniu wnioskodawcy przed sądem administracyjnym. Wezwanie zostało skierowane do rąk A. K., wskazanej we wniosku jako pełnomocnik wnioskodawczyni, a odebrane zostało przez matkę adresatki, tj. M. K., w dniu 9 lipca 2009 r. W terminie zakreślonym przez Sąd, dokonano żądanych czynności. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Na wstępie podać należy, że w przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, która przejawia się możliwością zwolnienia strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Przyznanie pomocy przez Sąd jest możliwe, gdy strona wnioskująca o nią spełni określone wymogi, do których zalicza się m.in. tzw. wymogi formalne. W myśl art. 252 § 2 P.p.s.a. jednym z tych wymogów jest złożenie wniosku na urzędowym formularzu, według określonego wzoru i wypełnienie formularza, zgodnie z pouczeniem zawartym na ostatniej jego stronie. Jednym z wymaganych elementów prawidłowego wypełnienia formularza jest natomiast złożenie w rubryce nr 15 "podpisu osoby wnoszącej". W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że pełnomocnik nie może podpisać się w imieniu swojego mocodawcy pod sporządzonym formularzem o przyznanie prawa pomocy, ponieważ dane zawarte w formularzu stanowią oświadczenie wiedzy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2006 r., sygn. akt II FZ 466/06; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FZ 121/07). Składając bowiem swój podpis pod takim formularzem, strona jednocześnie oświadcza, że znana jest jej sankcja karna grożąca za podawanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. Zagrożenie zatem odpowiedzialnością karną, a więc odpowiedzialnością o charakterze indywidualnym decydować musi o tym, że formularz powinien zostać podpisany osobiście przez samą stronę. Uwzględniając wyżej przedstawione stanowisko, Sąd wezwał wnioskodawczynię M. K., za pośrednictwem wskazanego we wniosku pełnomocnika – A. K., do osobistego podpisania formularza. Wezwał także do przedłożenia pełnomocnictwa do działania przez sądem administracyjnym w imieniu wnioskodawczyni M. K.. Skoro w terminie zakreślonym przez Sąd, zostały dokonane żądane przez niego czynności, stąd należało przejść do rozpoznania wniosku pod kątem spełniania przez wnioskodawczynię przesłanek warunkujących przyznanie jej pomocy. Referendarz zważył zatem, że zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Powyższa regulacja daje więc uprawnienie stronie do żądania prawa pomocy w momencie, gdy przedmiot zaskarżenia (akt lub czynność) został przez organ wydany lub podjęty, a jednocześnie nie została jeszcze złożona przez stronę skarga do sądu administracyjnego. W takim przypadku przyjmuje się złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, jako wszczynający postępowanie sądowe (por. szerzej artykuł: "Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym – zagadnienia proceduralne", L. Kaligowska, A. Madej, opubl. PS 2007/9/70). Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. M. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy, przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego na wydany akt organu administracji publicznej. Z treści wniosku M. K. wynika, że aktem tym jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], wydana w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Ustalenia te rzutują na dalszy przebieg rozpoznawania wniosku, albowiem mają wpływ na zakres orzekania. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro więc M. K., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą dodatku mieszkaniowego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 258 § 3 P.p.s.a., postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych podlegało umorzeniu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Pomimo tego, że wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego), jej wniosek należało potraktować i rozpoznać, jako wniosek złożony w zakresie częściowym obejmujący ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wobec ustawowego zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych. Przyjmując zatem przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stwierdzono, że istnieje podstawa do ustanowienia skarżącej radcy prawnego. Referendarz sądowy oceniając złożony przez M. K. wniosek doszedł do przekonania, że wnioskodawczyni spełniła nałożony na nią obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, gwarantującej jej pomoc. Wnioskodawczyni złożyła bowiem wniosek o przyznanie tej pomocy na stosownym formularzu, a także przez oświadczenia w nim zawarte wykazała, że pomoc ta jej się należy. Referendarz zważył zatem przede wszystkim, iż sam formularz wniosku, który wnioskodawczyni wypełniła w sposób szczegółowy, uwzględnia swym zakresem – stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także dokładne dane o stanie rodzinnym. Wnioskodawczyni została także pouczona w formularzu wniosku o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, w myśl art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Ponadto, sytuacja bytowa wnioskodawczyni jest znana referendarzowi w związku z toczącymi się przez tut. Sądem innymi postępowaniami ze skarg M. K. (np. sprawy o sygn. akt II SA/Op 103/09 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego). Stąd referendarz uznał za wiarygodne oświadczenie złożone w formularzu wniosku i wziął pod uwagę przede wszystkim relację pomiędzy wysokością uzyskiwanego przez wnioskodawczynię dochodu, w stosunku do niezbędnych wydatków. Wprawdzie M. K. nie przedstawiła specyfikacji ponoszonych comiesięcznie wydatków na utrzymanie siebie, niemniej jednak referendarz sądowy uwzględniając swoje doświadczenie życiowe oraz posiadaną wiedzę na temat przeciętnych kosztów utrzymania, doszedł do przekonania, że dochód miesięczny skarżącej w wysokości 642,43 zł netto, po uwzględnieniu kosztów wyżywienia, środków czystości, ubrania oraz kosztów utrzymania mieszkania, nie daje gwarancji zabezpieczenia środków na pokrycie kosztów wynajęcia zawodowego pełnomocnika. Odnosząc się natomiast do prośby wnioskodawczyni o ustanowienie jako jej pełnomocnika z urzędu, konkretnie wskazanej osoby, tj. radcy prawnego G. D., wyjaśnić trzeba, iż kompetencja ta nie należy do Sądu, lecz do właściwej izby radców prawnych. W myśl bowiem przepisu art. 253 P.p.s.a. wydanie przez referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, postanowienia o przyznaniu prawa pomocy polegającego na ustanowieniu radcy prawnego z urzędu, stanowi podstawę do zwrócenia się przez Sąd do Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. o wyznaczenie konkretnego radcy prawnego. To właśnie samorząd radcowski wyznacza imiennie spośród swoich członków osobę, mającą pełnić rolę pełnomocnika z urzędu dla strony, której zostało przyznane prawo pomocy, a Sąd nie ma kompetencji do ingerowania w wybór dokonywany przez Izbę. Strona może natomiast na etapie skierowania przez Sąd postanowienia o przyznaniu prawa pomocy obejmującego ustanowienie radcy prawnego z urzędu, porozumieć się z właściwym organem samorządu zawodowego radców prawnych co do tego, który z wykonujących zawód prawniczy wykwalifikowanych prawników będzie reprezentował jej interesy w sprawie sądowoadministracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05; umieszczone na stronach internetowych Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.