II SO/Op 22/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Pismem z dnia 17 marca 2006 r. D. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...], Nr [...] orzekającą o zameldowaniu S. T. na pobyt czasowy trwający od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 1 grudnia 2007 r. w lokalu nr [...] w N. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyznaczony do rozpoznania wniosku skarżącej o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, oddalił przedmiotowy wniosek. Na powyższe rozstrzygnięcie D. W. wniosła zażalenie, które postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2007 r. ( sygn. akt II OZ 302/07 ) zostało oddalone. Wobec powyższego, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismem z dnia 11 lipca 2007 r. działając na zasadzie art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządził w dniu 11 lipca 2007 r., wezwanie D. W. do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 4 grudnia 2006 r., w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Zarządził także o pouczeniu skarżącej, iż od pisma wzywającego do uiszczenia wpisu, nie przysługują środki zaskarżenia. W dniu 9 sierpnia 2007 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek skarżącej, datowany na dzień 7 sierpnia 2007 r., w którym zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoje żądanie, skarżąca wskazała na nieprawidłowości i układy korupcyjne, jakie w jej ocenie zachodzą w sprawach wszczętych z jej skarg. W oświadczeniu o stanie majątkowym i uzyskiwanych dochodach, skarżąca podała, że uzyskuje wraz z mężem dochód z tytułu emerytury w łącznej kwocie 1924 zł; M. W. jest natomiast studentką i pozostaje na utrzymaniu małżonków. Skarżąca podała także, że jest współwłaścicielką działek nr [...] i [...]; jej rodzina spłaca kredyt zaciągnięty przez córkę, opłaca koszty prądu w kwocie 100 zł, a znaczne wydatki ponosi na kupno znaczków i wykonywanie ksera w procesach sądowych, jakie skarżąca zmuszona była wszcząć, aby "bronić się przed korupcją". Wobec okoliczności, że skarżąca nie wypełniła rubryki nr 6 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, pn.:"Stan rodzinny", Sąd wezwał D. W. pismem z dnia 21 sierpnia 2007 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto, wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej oraz jej możliwości płatniczych, Sąd wezwał skarżącą do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenia stosownych dokumentów, mających potwierdzać sytuację materialną skarżącej ( vide: k-48 i k-49 akt sądowych ). Sąd zażądał uzupełnienia wniosku, poprzez: - doręczenie zaświadczeń o wysokości dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę lub inne osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe, - przedłożenie zaświadczenia potwierdzającego rejestrację w urzędzie pracy z prawem do zasiłku lub bez tego prawa, jeżeli osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są osobami bezrobotnymi, - przedłożenie decyzji przyznających świadczenia z opieki społecznej w okresie ostatniego półrocza ( jeżeli wnioskodawca lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pobierają takie świadczenia ), - doręczenie wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, - przedłożenie zaświadczenia o pobieraniu nauki przez członków rodziny wnioskodawcy, - przedłożenie zeznania podatkowego za rok 2006 r. wnioskodawcy oraz wszystkich pełnoletnich osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe, - wyjaśnienie – czy rodzina wnioskodawcy korzysta z pomocy osób trzecich, - wyjaśnienie – czy w związku z przedstawianą jako trudna, sytuacją materialną swojej rodziny, M. W. podjęła próby uzyskania dochodu, np. z tytułu stypendium naukowego, pracy dorywczej, itp. - wyjaśnienie czy rodzina wnioskodawcy posiada zdolność kredytową oraz podanie wszystkich posiadanych przez członków rodziny wnioskodawcy kredytów, ze wskazaniem kwot zaciągniętych kredytów i celu, na jaki zostały zaciągnięte, - sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania ( np. opłaty za energię elektryczną, gaz, czynsz, wodę, wywóz śmieci, koszt lekarstw ). Przywołane wezwanie zawierało pouczenie, iż niezastosowanie się do jego treści może być uznane za niewskazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. D. W. odniosła się do wezwania Sądu w piśmie procesowym z dnia 17 września 2007 r., w którym podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką M. W. Córka skarżącej studiuje na uczelni włoskiej, na ostatnim roku, na potwierdzenie czego skarżąca przedłożyła odbite na ksero zaświadczenie z dnia 16 listopada 2006 r. sporządzone w języku włoskim, a także przedłożyła dwa odcinki ZUS - owskie z lipca 2007 r. skarżącej oraz jej męża M. W., na kwotę odpowiednio: 1050 zł brutto oraz 1263 zł. brutto ( razem netto: 1940,88 zł ). Skarżąca oświadczyła również, że członkowie jej rodziny nie są zarejestrowani w urzędzie pracy jako osoby bezrobotne, a także nie pobierają i nigdy nie pobierali zasiłków z pomocy społecznej. Skarżąca podała, że jej rodzina nie posiada zdolności kredytowej i spłaca kredyt zaciągnięty na studia córki w kwocie 14.000 zł; nie posiada konta bankowego. Córka skarżącej nie uzyskuje dodatkowych dochodów, bowiem nie nadaje się do pracy fizycznej, a do dorywczej w biurze we Włoszech, nikt jej nie chce przyjąć; w chwili obecnej pisze pracę. Członkowie rodziny nie składali zeznań podatkowych za 2006 r., bowiem zrobił to ZUS. W mieszkaniu rodziny nie ma zimnej wody i ogrzewania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 P.p.s.a. ). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który składa się na urzędowym formularzu i który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego ( art. 255 P.p.s.a. ). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, D. W. w piśmie procesowym z dnia 17 września 2007 r., odnosząc się do żądanych przez Sąd dodatkowych informacji podała, że ani ona, ani nikt z jej rodziny nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy; nie pobiera zasiłku z urzędu pracy; nikt z członków jej rodziny nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej. D. W. nie posiada rachunku bankowego i nie złożyła zeznania podatkowego. Córka skarżącej nie pracuje, nie osiąga dochodów, nie ma stypendium, nie pracuje zawodowo i nie może znaleźć pracy. Rodzina D. W. spłaca kredyt studencki zaciągnięty na kształcenie córki i opłaca energię w kwocie 100 zł. Ponadto skarżąca, dołączyła odbite na ksero dwa odcinki świadczeń ZUS z lipca 2007 r. jej oraz jej męża M. W., na kwotę odpowiednio: 1050,05 zł brutto oraz 1263 zł. brutto ( razem netto: 1940,88 zł ). Przechodząc do oceny sytuacji skarżącej, Sąd zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy ( por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. ). W ocenie Sądu, tak jest w niniejszej sprawie. Skarżąca pomimo wezwania i pouczenia jej o skutkach nie zastosowania się do jego treści, nie wyjaśniła wątpliwości odnoszących się do jej stanu rodzinnego i majątkowego.W szczególności D. W. nie odniosła się do kwestii wydatków rodziny, nie precyzując i nie dokumentując danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i ewentualnymi kosztami leczenia, ograniczając się jedynie do wskazania kwoty kosztów energii elektrycznej ( 100 zł. ). Skarżąca nie doręczyła żądanych przez Sąd zeznań podatkowych, tłumacząc to okolicznością, iż rozliczenia w jej imieniu dokonuje ZUS. Nie sposób zgodzić się z taką argumentacją, bowiem na zasadzie art. 34 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. ), organ rentowy zobowiązany jest, w terminie do końca lutego, po upływie roku podatkowego, sporządzić i przekazać roczne obliczenie podatku, według ustalonego wzoru, podatnikom uzyskującym dochód m.in. z emerytur i rent ( PIT – 40A ). Stosowne dokumenty dotyczące rocznego rozliczenia podatku winny być zatem w posiadaniu skarżącej. Nie wyjaśniła także statusu materialnego, określonej we wniosku jako studentka, M. W. Z jednej strony bowiem skarżąca oświadczyła, że M. W. pozostaje na utrzymaniu jej rodziny, z drugiej strony przedłożona do akt sprawy kserokopia zaświadczenia sugerującego okoliczność studiowania M. W. we Włoszech budzi wątpliwość, w jaki sposób rodzina skarżącej jest w stanie utrzymać osobę studiującą zagranicą kraju z wykazanych we wniosku środków finansowych i wobec przedstawionej sytuacji materialnej. W tym stanie sprawy, wobec nie przedłożenia przez skarżącą żądanych dodatkowych informacji i dokumentów, Sąd ocenił sytuację materialną skarżącej jedynie na podstawie zebranych w sprawie danych i uznał, iż skarżąca nie wykazała, aby spełniała przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. Zdaniem Sądu, przywołane okoliczności sprawy, pomimo oświadczenia skarżącej o złej sytuacji materialnej jej rodziny, nie wskazują na fakt, iż skarżąca jest osobą ubogą, źle sytuowaną materialnie, której nie stać na pokrycie – przynajmniej w określonej części – kosztów sądowych. Za poglądem takim przemawia także okoliczność, iż rodzina D. W. nie korzysta z dodatkowej pomocy materialnej w postaci np. świadczeń z pomocy społecznej, czy pomocy osób trzecich, o czym świadczy nieprzedłożenie przez skarżącą odpowiednich zaświadczeń, czy też samo jej oświadczenie zawarte w piśmie z dnia 17 września 2007 r. Podkreślić ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu, stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy ( Dz. U. Nr 227, poz. 2245 ), dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym. Zdaniem Sądu, który oparł się na zebranych w sprawie danych, D. W. nie wykazała, aby w jej przypadku występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Z tych też względów, nie znajdując podstaw do przyznania prawa pomocy, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.