II SO/Op 22/14

Opole, dnia 21 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska – spr. sędzia WSA Elżbieta Kmiecik sędzia WSA Teresa Cisyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2014 r. wniosku D. W. i M. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, oprócz sędziego Wandy Wiatkowskiej-Ilków, od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 513/13 w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego na bezczynność [...] w przedmiocie wydania dokumentów postanawia: 1) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Haliny Filipowicz-Kremis, Anny Siedleckiej, Olgi Białek, Józefa Kremisa, Anny Moskały, Jerzego Strzebinczyka, Alicji Palus, Zygmunta Wiśniewskiego, Andrzeja Wawrzyniaka, Mieczysława Górkiewicza, Ryszarda Pęka, Jolanty Sikorskiej, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Tadeusza Kuczyńskiego, Alojzego Wyszkowskiego, Lidii Serwiniowskiej, Henryki Łysikowskiej, Katarzyny Radom, Lidii Błystak, Katarzyny Borońskiej, Anetty Chołuj, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Ewy Kamienieckiej, Zbigniewa Łobody, Jadwigi Danuty Mróz, Marka Olejnika, Marty Semiczek, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Tomasza Świetlikowskiego, Ireneusza Dukiela, Władysława Kulona, Macieja Guzińskiego, Bogumiły Kalinowskiej, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Marcina Miemca, Henryka Ożoga, Julii Szczygielskiej, Barbary Ciołek, Darii Gawlak-Nowakowskiej; 2) umorzyć postępowanie o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego NSA Haliny Betty. Pismem z dnia 12 czerwca 2013 r. D. W., M. W., J. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego na bezczynność [...] w przedmiocie wydania dokumentów. Sprawa została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygnaturą II SA/Wr 513/13. Pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. D. W. i M. W. wnieśli o wyłączenie od orzekania w sprawie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, za wyjątkiem sędziego Wandy Wiatkowskiej-Ilków, powołując się na dobro interesu społecznego, interesu Rzeczypospolitej Polskiej i interesów materialnych wnioskodawców. Zarzucili sędziom nieprzeprowadzenie dowodów z map geodezyjnych, pomimo wielokrotnych wniosków i wyrażeniu chęci uiszczenia opłaty za kserokopie. Nadto w opinii wnioskodawców, postępowania w ich sprawach prowadzone były wadliwie, z naruszeniem Konstytucji i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ich ocenie, postępowania prowadzone w sprawach przez nich zainicjowanych kończyły się wynikiem dla nich niekorzystnym, sędziowie wykorzystywali swoje stanowiska służbowe by narzucić im obowiązki sprzeczne z prawem i usankcjonować nielegalne pozbawienie ich własności nieruchomości. Zarzucili niesprawiedliwość, wykorzystywanie własnych stanowisk, niesłuszne karanie wnioskodawców grzywnami. Zarzucili sędziemu Ryszardowi Pękowi stronniczość oraz to, że jako Prezes Sądu nie reaguje na bezprawie sędziów i wyrzucanie z akt dokumentów oraz karanie wnioskodawców za składane wnioski dowodowe. Stronniczość zarzucili także sędziom: Henryce Łysikowskiej, Katarzynie Radom, Halinie Betcie, Lidii Błystak, Katarzynie Borońskiej, Anetcie Chołuj, Barbarze Ciołek, Dagmarze Dominik-Ogińskiej, Darii Gawlak-Nowakowskiej, Ewie Kamienieckiej, Zbigniewowi Łobodzie, Jadwidze Danucie Mróz, Markowi Olejnikowi, Marcie Semiczek, Tomaszowi Śiwtlikowskiemu, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Magdalenie Jankowskiej-Szostak, Bogumile Kalinowskiej, Małgorzacie Malinowskiej-Grakowicz, Tadeuszowi Kuczyńskiemu, Mirosławie Rozbickiej-Ostrowskiej i Lidii Serwiniowskiej. Wyżej wymienieni sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z wyjątkiem Haliny Betty, złożyli do akt postępowania oświadczenia, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a., ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt I OW 319/13 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłaczenie sedziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: W. D. W. i M. W. o wyłączenie wymienionych we wniosku sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, jak również gwarancję zasad bezstronności sądu oraz niezawisłości sędziowskiej. Jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Mocą przepisu art. 18 § 1 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Treść art. 18 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące. Z uwagi na wskazany wyżej charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia sędziego nie powinny być interpretowane rozszerzająco. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z wyżej wskazanych przyczyn wyłączenia sędziego z urzędu. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w przepisie art. 19 tej ustawy zakreślono tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Okoliczności, o których mowa wart. 19 P.p.s.a., obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Okoliczności takie w danej sprawie muszą faktycznie wystąpić, tzn. nie mogą mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Zatem nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Niedopuszczalne jest w związku z tym formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Podkreślenia wymaga, iż okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. Również subiektywne odczucia skarżącego co do stosunku sędziego do jego osoby nie mogą stać się przyczyną wyłączenia od rozpoznawania określonej sprawy. W ocenie orzekającego Sądu, w przedmiotowej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia sędziów WSA we Wrocławiu od orzekania. Wnioskodawcy w żaden sposób nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. Powołanie się na takie abstrakcyjne przyczyny, jak dobro interesu społecznego, interesu Rzeczpospolitej Polskiej, czy materialnego wnioskodawców, twierdzenia strony przeciwnej sporu, iż posiada znajomości w sądzie, czy wreszcie stronniczość, niesprawiedliwość czy solidarność koleżeńska, które w przekonaniu wnioskodawców dają wszelką podstawę do wyłączenia sędziów, nie jest wystarczające. Konieczne jest wskazanie konkretnych i uzasadnionych okoliczności, które przemawiają za takim stanowiskiem. Wniosek o wyłączenie sędziów nie może być oparty na subiektywnym przekonaniu strony, iż skoro sędzia wydał w innej jej sprawie niekorzystny dla niej wyrok, to uczyni to w każdej kolejnej. Strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziów, których wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności. Jak już wspomniano, wszelkie nieprawidłowości proceduralne orzekającego sądu, wadliwe prowadzenia postępowania, winny być podnoszone w środkach zaskarżenia. D. W. i M. W. korzystając z uprawnień procesowych przysługujących stronie w toku postępowania zaskarżali orzeczenia, z którymi się nie zgadzali. Zaznaczyć również wypada, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Zgodnie z już utrwalonym poglądem judykatury, jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. I OZ 89/13; postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. II OZ 541/12; postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 1067/11; postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. I OZ 571/11). Należy uznać, iż autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego przez niego wyjaśnienia na temat wniosku o jego wyłączenie, a w przedmiotowej sprawie brak okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczeń załączonych do akt. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. Orzeczenie w punkcie 2 sentencji wynika zaś z faktu, że sędzia Halina Betta nie orzeka już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, gdyż z dniem 31 sierpnia 2013 r. przeszła w stan spoczynku. W związku z tym, postępowanie z wniosku o wyłączenie ww. sędziego należało na podstawie art. 161 § 1 i § 2 P.p.s.a., umorzyć jako bezprzedmiotowe.