II OZ 541/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II SO/Ol 14/12 oddalające wniosek Stowarzyszenia [...] w B. o wyłączenie Sędziów WSA w Białymstoku: Ireneusza Henryka Darmochwała, Grażyny Gryglaszewskiej, Stanisława Prutisa, Małgorzaty Roleder, Anny Sobolewskiej - Nazarczyk, Elżbiety Trykoszko, Danuty Tryniszewskiej - Bytys, Mirosława Wincenciaka, Mieczysława Markowskiego, Wojciecha Stachurskiego, Sławomira Presnarowicza, Urszuli Barbary Rymarskiej, Jacka Pruszyńskiego, Piotra Pietrasza oraz Referendarzy WSA w Białymstoku: Tomasza Oleksickiego i Barbary Romanczuk w sprawie ze skarg Stowarzyszenia "O." w B. (sygn. akt II SA/Bk 536/11) i Stowarzyszenia "E." w B. (sygn. akt II SA/Bk 537/11) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2011r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowego uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II SO/Ol 14/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] w B. o wyłączenie Sędziów WSA w Białymstoku: Ireneusza Henryka Darmochwała, Grażyny Gryglaszewskiej, Stanisława Prutisa, Małgorzaty Roleder, Anny Sobolewskiej - Nazarczyk, Elżbiety Trykoszko, Danuty Tryniszewskiej - Bytys, Mirosława Wincenciaka, Mieczysława Markowskiego, Wojciecha Stachurskiego, Sławomira Presnarowicza, Urszuli Barbary Rymarskiej, Jacka Pruszyńskiego, Piotra Pietrasza oraz Referendarzy WSA w Białymstoku: Tomasza Oleksickiego i Barbary Romańczuk w sprawie ze skarg Stowarzyszenia "O." w B. (sygn. akt II SA/Bk 536/11) i Stowarzyszenia "E." w B. (sygn. akt II SA/Bk 537/11) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2011r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowego uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia. Sąd wskazał, że w dniu 2 sierpnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wpłynęła, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., skarga Stowarzyszenia "O." w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2011 r. (doręczoną w dniu 8 czerwca 2011 r.) nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2011 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu unieszkodliwiania odpadów komunalnych w B. przy ul. [...]. Skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bk 536/11. Tego samego dnia do sądu administracyjnego wpłynęła także skarga Stowarzyszenia "E." w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] i skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bk 537/11. Stowarzyszenie [...] w B. w piśmie z dnia 31 stycznia 2011 r. zawarło między innymi wniosek o wyłącznie od rozpoznania w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 536/11 sędziów WSA w Białymstoku: Prezesa WSA Przewodniczącego II Wydziału Ireneusza Henryka Darmochwała, Grażyny Gryglaszewskiej Mieczysława Markowskiego, Piotra Pietrasza, Sławomira Presnarowicza, Jacka Pruszyńskiego, Stanisława Prutisa, Małgorzaty Roleder, Urszuli Barbary Rymarskiej, Anny Sobolewskiej - Nazarczyk, Wojciecha Stachurskiego, Elżbiety Trykoszko, Danuty Tryniszewskiej - Bytys, Mirosława Wincenciaka - orzekającego poprzednio w SKO w B. oraz referendarzy: Tomasza Oleksickiego i Barbary Romanczuk, którzy orzekając w sprawach z wniosków Stowarzyszenia działali na jego niekorzyść "prawdopodobnie z naruszeniem prawa". Jako uzasadnienie wskazano np. odmawianie Stowarzyszeniu prawa do bezpłatnej pomocy pełnomocnika z urzędu i całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, jak również brak wyłączenia sędziego WSA Stanisława Prutisa pomimo braku jego bezstronności w sprawie np. Kampusu Uniwersytetu [...], którego jednocześnie pracownikiem jest ten sędzia i orzekał prawdopodobnie na korzyść swojego pracodawcy Uniwersytetu [...] z oczywistym naruszeniem prawa i etyki. Identycznej treści wniosek Stowarzyszenie [...] w B. złożyła pismem z dnia 31 stycznia 2011 r. do sprawy o sygn. akt II SA/Bk 537/11 wnosząc o wyłączenie od rozpoznawania w tej sprawie wszystkich sędziów i referendarzy WSA w Białymstoku przywołując identycznej treści uzasadnienie. Wskazani we wniosku o wyłączenie w obu sprawach Sędziowie WSA w Białymstoku: Ireneusz Henryk Darmochwał, Elżbieta Trykoszko, Danuta Tryniszewska - Bytys, Grażyna Gryglaszewska, Anna Sobolewska - Nazarczyk, Małgorzata Roleder, Stanisław Prutis, Mirosław Wincenciak, Mieczysław Markowski, Wojciech Stachurski, Sławomir Presnarowicz, Urszula Barbara Rymarska, Jacek Pruszyński oraz referendarze: Barbara Romanczuk i Tomasz Oleksicki złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których wskazali, że nie istnieją żadne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co ich bezstronności w niniejszych sprawach - sygn. akt II SA/Bk 536/11 i II SA/Bk 537/11. Oświadczenia takiego nie złożył jedynie sędzia WSA Piotr Pietrasz, który został delegowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r. (sygn. akt II OW 19/12) Naczelny Sąd Administracyjny połączył sprawy z wniosków Stowarzyszenia [...] w B. do wspólnego rozstrzygnięcia i prowadzenia pod jedną sygnaturą akt II OW 19/12 i wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy jest niezasadny. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest istnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. obligatoryjnego wyłączenia wskazanych sędziów oraz na zasadzie art. 24 § 1 tej ustawy wskazanych referendarzy sądowych. Przeświadczenie Stowarzyszenia o działaniu wskazanych sędziów i referendarzy na jego niekorzyść, jak to określono "prawdopodobnie z naruszeniem prawa" nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 p.p.s.a., ich wyłączenie od orzekania w tej sprawie. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie wnioskującego o takim działaniu na niekorzyść strony na skutek niekorzystnego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania prawa do pełnomocnika z urzędu oraz całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, czy też braku wyłączenia sędziego NSA Stanisława Prutisa od rozpoznania sprawy m.in. Kampusu Uniwersytetu [...], bowiem nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziów orzekających w sprawie tylko z tego powodu, iż nie uwzględnili wniosku dowodowego Stowarzyszenia w innych postępowaniach sądowych. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia w tej materii nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziów. Taki pogląd wyrażony został w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2008 r. sygn. akt I OZ 665/08 (niepublikowany) i Sąd I instancji pogląd ten podzielił. Prawidłowość podejmowanych w tym zakresie rozstrzygnięć, podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego i tylko w tym trybie dopuszczalne jest kwestionowanie niekorzystnych rozstrzygnięć sądu wojewódzkiego. Nadto zarzut zgłoszony we wniosku nie został poparty żadnymi dowodami. Subiektywne przekonanie Stowarzyszenia, iż sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku w innych sprawach wnioskodawcy podejmują niekorzystne działania na jego rzecz "prawdopodobnie z naruszeniem prawa" jest twierdzeniem całkowicie gołosłownym bez przedstawienia obiektywnych przesłanek uzasadniających takie stwierdzenie. A jak już wcześniej wskazano fakt podejmowania rozstrzygnięć w innych sprawach Stowarzyszenia nie stanowi podstawy do ich wyłączenia od rozpoznania kolejnej sprawy w której uczestniczy Stowarzyszenie. Odnośnie sędziego WSA Piotra Pietrasza Sąd oddalił wniosek o jego wyłączenie wobec ustalenia, iż sędzia ten został delegowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie orzeka już w WSA w Białymstoku, wobec czego brak jest podstaw do zaistnienia w stosunku do tego sędziego przesłanek z art. 18 i art. 19 ustawy p.p.s.a., gdyż wniosek o wyłączenie sędziego może być złożony jedynie w stosunku do sędziego orzekającego w danym sądzie wojewódzkim. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na mocy art. 19 w związku z art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącego Stowarzyszenia o wyłączenie sędziów i referendarzy WSA w Białymstoku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie [...] w B. W uzasadnieniu Stowarzyszenie podniosło, że o naruszeniu prawa przez WSA Białystok świadczy odmowa przyznania prawa pomocy, wcześniej przez ten sam Sąd przyznawana, w nawet lepszej sytuacji finansowej Stowarzyszenia i na podstawie tych samych dokumentów. Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, sędziowie i referendarze sądowi mogą na skutek prywatnych relacji i zależności oraz np. powiązaniom zawodowym podlegać zależności służbowej, jak w przypadku Sędziego Stanisława Prutisa, który rozpatrywał wbrew prawu sprawę swojego pracodawcy – Uniwersytetu [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 p.p.s.a. Na podstawie art. 24 § 1 przepisy wskazanego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. W rozpatrywanej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zasadnie ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Za takie okoliczności w żadnym razie nie mogą być uznane bezpodstawne i gołosłowne twierdzenia, że wyżej wskazani sędziowie i referendarze w innych sprawach wnioskodawcy podejmują niekorzystne działania na jego rzecz "prawdopodobnie z naruszeniem prawa", a sędzia Stanisław Prutis pomimo braku jego bezstronności w sprawie Kampusu Uniwersytetu [...] "orzekał prawdopodobnie na korzyść swego pracodawcy z oczywistym naruszeniem prawa i etyki". Subiektywne przekonanie Stowarzyszenia o działaniu na jego niekorzyść ze względu na odmowę przyznania prawa pomocy nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziów. Takiej podstawy nie stanowi również, jak wskazał Sąd I instancji, fakt podejmowania rozstrzygnięć nieodpowiadających oczekiwaniom strony w innych postępowaniach sądowych. Podkreślenia także wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a tym samym – wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia wskazanych sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku - stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy było zgodne z prawem. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2007 sygn. akt II OZ 1474/06, postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.