II SO/Op 27/06

Wojewódzki sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W., M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części przyłącza wodociągowego sygn. akt II SA/Wr 721/05 postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: H. B., L. B., H. K., J. K., H. Ł., A. M., H. O., T. K., R. P., M. R., J. S., K. A. S., A. S., J. S., A. W., Z. W., sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]: A. C., M. G., L. J., B. K., Z. Ł., J. D. M., K. R., M. S., L. S., A. S., J. S., M. T. oraz asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]: A. C., D. D., E. K., M. O., A. P., A. W. Pismem z dnia 26 listopada 2006 r. D. W., M. W., M. W. i J. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...], skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części przyłącza wodociągowego. Następnie, skarżący złożyli w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] wniosek z dnia 26 czerwca 2006 r. o wyłączenie z orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z urzędu i o przekazanie sprawy do rozpoznania do innego Sądu Administracyjnego, z uwagi na ich stronniczość. Jako argument na poparcie wniosku skarżący wskazali, iż wyłączenia wymaga dobro wymiaru sprawiedliwości oraz strony skarżącej, która ma w tym interes prawny. W związku ze złożeniem przez skarżących wniosku o wyłączenie, sędziowie i asesorzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] złożyli pisemnie oświadczenia, w których każdy z sędziów oświadczył, iż nie zna skarżącej i nie istnieje między nim, a skarżącą żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności oraz że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), które mogły by stanowić podstawę do wyłączenia od rozpoznania sprawy. Na mocy postanowienia z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt II OW 42/06, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przede sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączeniu sędziów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów należało oddalić. Na wstępie zauważyć przyjdzie, iż zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 Prawa o postępowaniu (....). W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie z art. 18 Prawa o postępowaniu przewidującego, że sędzia może być wyłączony z mocy ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Nadto stosownie do § 3 tego artykułu sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Z uzasadnienia wniosku skarżącej D. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] od rozpoznania przedmiotowej sprawy oraz treści oświadczeń złożonych przez asesorów i sędziów tego sądu w związku z tym wnioskiem, nie wynika, aby zaistniały okoliczności uzasadniające wystąpienie, w odniesieniu do któregoś z sędziów lub asesorów przesłanek wyłączenia ich z mocy ustawy. Natomiast w myśl art. 19, sąd może również wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony. Zgodnie z tym przepisem, podstawą uwzględnienia wniosku lub żądania o wyłączenie jest istnienie między sędzią którego wniosek dotyczy, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, stosunku osobistego tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały zatem przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 155). Zaznaczyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 20 Prawa o postępowaniu (...), strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pełności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Ponieważ instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, rozpatrując wniosek sąd obowiązany jest nie tylko zbadać, czy ów szczególny stosunek osobisty rzeczywiście istnieje i czy występują podstawy wyłączenia, ale także, czy przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. W tym miejscu zauważyć należy, iż nie wszystkie stosunki osobiste ze stroną lub jej przedstawicielem (lub też zależności służbowe) mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które na podstawie obiektywnych okoliczności mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 155). Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w przypadku gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX, nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX, nr 78239). Zaznaczyć również należy, iż w celu wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 Prawa o postępowaniu (...), ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W przypadku gdy strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości wyjaśnienia sędziego, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55). W niniejszej sprawie, nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] od orzekania w sprawie. Nie stwierdzono bowiem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 Prawa o postępowaniu (...), stanowiących podstawę do wyłączenia wskazanych osób z mocy ustawy. Również skarżąca nie wskazała, aby pomiędzy którąkolwiek ze stron lub jej przedstawicielem, a sędziami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość bezstronność asesorów i sędziów. Jak stanowi natomiast art. 19 Prawa o postępowaniu (...) tylko istnienie takiego stosunku może stanowić podstawę wyłączenia sędziego na wniosek strony. Zaznaczyć przy tym można, iż o osobistym charakterze stosunku łączącego sędziego z jedną ze stron decyduje rodzaj jego emocjonalnego zaangażowania w odniesieniu do strony postępowania sądowego np. przyjaźń, nienawiść, więź rodzinna, powiązania majątkowe i gospodarcze, jak również ujawniona niechęć lub sympatia do strony albo faworyzowanie jednej ze stron kosztem drugiej (por. Marta Romańska, op. cit. s. 155). Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżących, zauważyć należy, iż nie stanowią one przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów i asesorów. Fakt, iż orzeczenia wydawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny [...], nie odpowiadają interesom prawnym skarżącej i nie są zgodne z jej oczekiwaniami, bądź też w jej odczuciu naruszają przepisy prawa, nie stanowi podstawy do uznania braku bezstronności sędziów. Podstawą wyłączenia sędziego nie może być powołana przez stronę wadliwość oceny prawnej sprawy, bowiem kwestia ta może być badana jedynie w drodze zaskarżenia ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia do Sądu II instancji. Nawet wadliwości o charakterze proceduralno - porządkowym nie stanowią podstawy wyłączenia, jeżeli nie są wyrazem stronniczości ze strony sędziów (por. post. SN z dnia 8 marca 1972 r., I PZ 9/72, niepubl.). Ponieważ skarżący niczym nie wykazali aby taka stronniczość, która winna wynikać z określonych faktów, zachodziła, a tym samym nie uprawdopodobnili przyczyn wyłączenia, uznać należało, iż w tym zakresie, w niniejszej sprawie, nie występują okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziów i asesorów stanowiące przyczyny wyłączenia. Jednocześnie uznać należało, iż także ogólne twierdzenie skarżących, jakoby sędziowie byli stronniczy i z zawodowej solidarności ukrywali nieetyczne zachowanie swoich kolegów, sędziów przy orzekaniu, nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie podniosła żadnych okoliczności mogących uprawdopodobnić zarzut, a tym samym uprawdopodobnić wątpliwości co do bezstronności sędziów i asesorów, jak również nie przedstawiła na ich poparcie żadnych dowodów. Skoro skarżący nie wskazali stosunku osobistego mogącego stanowić podstawę wyłączenia na mocy art. 19 Prawa o postępowaniu (...), jak również w żaden sposób nie uprawdopodobnili wskazanych we wniosku przyczyn wyłączenia, w świetle oświadczeń złożonych przez sędziów i asesorów uznać należało, iż wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Odpowiednie zastosowanie przepisów dotyczących wyłączenia sędziego do asesorów sądowych nakazuje art. 24 Prawa o postępowaniu. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.