II SO/Op 28/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. C. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 17 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie informacji publicznej sygn. akt [...] postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] w osobach: A. A., I. B., B. B.-K., P. B., B. B., E. C., P. D., Ł. F., M. H., M. J., M. J., B. K.-G., E. K., L. K., B. K., E. K., W. K., M. K., T. K.-F., E. M., A. M., T. M., A. M., B. M.-C., S. N., W. O., B. O.-K., B. P., S. P., T. R., M. S., R. S., B. S., M. T.-B., A. T.-Z., M. W., I. W., R. W., K. W., E. Ż. Pismem z dnia 4 lutego 2013 r. M. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 17 stycznia 2013 r., nr [...], w przedmiocie informacji publicznej. W piśmie z dnia 24 czerwca 2013 r., zatytułowanym "Zażalenie", skarżący zawarł wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] od orzekania w sprawie. M. C. - wezwany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie z imienia i nazwiska sędziów, których wniosek dotyczy oraz wskazania i uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia odnoszących się do każdego z sędziów - uzupełnił wniosek i wyjaśnił, że dotyczy on następujących sędziów: A. A., I. B., B. B.-K., P. B., B. B., E. C., P. D., Ł. F., M. H., M. J., M. J., B. K.-G., E. K., L. K., B. K., E. K., W. K., M. K., T. K.-F., E. M., A. M., T. M., A. M., B. M.-C., S. N., W. O., B. O.-K., B. P., S. P., T. R., M. S., R. S., B. S., M. T.-B., A. T.-Z., M. W., I. W., R. W., K. W., E. Ż. Podał też, że przyczyna wniosku w odniesieniu do wszystkich sędziów jest jednakowa. W tym zakresie wskazał, że określona w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP niezawisłość sądu oznacza w szczególności jego niezależność od stron postępowania, w tym zwłaszcza od władzy wykonawczej, co podkreślane jest też przez Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. Natomiast zależność od jednej ze stron postępowania skutkuje niesprawiedliwością postępowania, jak też stwierdzeniem, że organ nie spełnia kryteriów "sądu". Skarżący wskazał również, że art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ustanawia odrębność władzy sądowniczej i wykonawczej oraz podniósł, że według jego informacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] nigdy jeszcze nie uwzględnił skargi na decyzję władzy wykonawczej o odmowie dostępu do informacji publicznej, a także zatwierdził 99 % decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Na tej podstawie skarżący wywiódł, że "sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] w dwu podanych zakresach są tylko częścią "władzy wykonawczej" z naruszeniem art. 10 Konstytucji, to zaś sprawia, że rozpatrywanie przez nich skarg na poczynania "władzy wykonawczej" mija się z celem, skoro wynik jest z góry znany". Zarzucił także, że "wspólnota sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z "władzą wykonawczą" w przeszłości "umożliwiła prokuraturze "ukrywanie dokumentacji i dowodów zbrodni, w tym skrytobójczych mordów i tortur, dokonanych przez jej podopiecznych". W związku ze złożonym wnioskiem, wszyscy wymienieni przez skarżącego sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] i oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] złożyli pisemne oświadczenia, że brak jest podstaw do wyłączenia ich z mocy ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oraz że nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. Postanowieniem z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt II OW 230/13, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył, na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy ustawy bądź na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymienione zostały enumeratywnie art. 18 § 1 P.p.s.a., w myśl którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Z treści ostatnio zacytowanego przepisu wynika, że przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę scharakteryzowane jedynie ogólnie. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy w konsekwencji od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210 i powołane tam orzecznictwo). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Natomiast sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. W związku z powyższym zwrócić należy uwagę, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z 6 marca 2012 r., II OZ 86/12, System Informacji Prawnej LEX nr 1121309). Nie wszystkie zatem okoliczności mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit., s. 191). W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wyrażany jest pogląd, że w przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy - obok zachowania samych sędziów - istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. decyzja ETPC z 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, LEX nr 41089 oraz wyrok ETPC z 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, LEX nr 78239). Zaznaczyć w tym miejscu przyjdzie ponadto, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził Sąd Najwyższy, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, OSNC 1972 r. nr 3, poz. 55). W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie występują w niniejszej sprawie jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia sędziego. Przede wszystkim, w stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] , których dotyczy wniosek, nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku, jak i przedstawiona argumentacja nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia okoliczności tego rodzaju. Nie potwierdzają tego także zawarte w aktach pisma i dokumenty. Skarżący nie uprawdopodobnił też zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, wskazane we wniosku twierdzenia dotyczące współpracy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z Prokuraturą w [...], celu ukrywania dokumentacji i "dowodów zbrodni", czy też stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu, przejawiająca się rzekomymi korzystnymi dla organów administracji publicznej orzeczeniami (w tym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] aż w 99% przypadków), nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W tym zakresie skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Jeszcze raz powtórzyć należy, że samo subiektywne przeświadczenie skarżącego o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Ogólnikowe zarzuty stanowiące wyraz niezadowolenia ze sposobu rozstrzygania spraw przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] nie mogą przemawiać zatem za uwzględnieniem wniosku skarżącego. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...], których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi, a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie wykazał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.