II SO/Op 3/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. B. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w sprawie ze skargi M. B. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na uchwałę rady powiatu sygn. akt [...] postanawia oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznawania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w osobach: K. W., R. M., E. C., M. W.-M., T. R., P. D., B. B.-K., M. J., M. S., G. J., B. O.-K., E. K., A. A., K. W., H. W., M. K., I. B., A. M., B. K.-G., T. K.-F., T. M., W. M., S. N., S. P., M. W., E. M., A. W., K. G., L. K., B. B., Ł. F., E. K., E. K., W. K., M. T.-B., R. W., E. Ż., W. O., A. T.-Z. Pismem z dnia 24 lutego 2005 r., M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia jego skargi na uchwałę Rady Powiatu [...] z dnia [...], nr [...], w sprawie rozpatrzenia wniesionej przez niego skargi na Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w M. W piśmie z dnia 9 grudnia 2008 r. skarżący zawarł z kolei wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy, sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. Jako przyczynę, stanowiącą podstawę wniosku wskazał "działanie w mafijnej zorganizowanej grupie przestępczej, która ma na celu ukręcenie składanych pozwów p – ko swoim kolesiom, czego przykładem jest sprawa o sygn. akt [...] i innych". W związku ze złożonym wnioskiem, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w G., sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożyli pisemne oświadczenia, w których oświadczyli, że brak jest podstaw do wyłączenia ich od rozpoznania sprawy ze skargi M. B. z mocy ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; zwanej P.p.s.a.) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art.19 P.p.s.a. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OW 92/09, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a, wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. Tworzą one katalog zamknięty i nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie z przepisem art. 18 § 1 P.p.s.a Sędzia jest zatem wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a, w każdym przypadku podlega wyłączeniu także sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Jednakowoż, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 P.p.s.a, sąd może wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony. Zgodnie z art. 19 P.p.s.a., podstawą uwzględnienia wniosku lub żądania o wyłączenie jest istnienie okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Ustawodawca nie wskazuje jednak jakiego rodzaju okoliczności mogłyby uzasadniać podejrzenie braku bezstronności i tym samym wyłączenie sędziego. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie zależna będzie od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 155). Okoliczności te mogą wynikać zarówno ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron, charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej, jak również mogą to być wszelkie okoliczności obiektywne dające podstawę powstania wątpliwości co do bezstronności sędziego. Muszą być one jednak realne, a nie potencjalne. Zgodnie z art. 20 P.p.s.a., w przypadku wniosku strony o wyłączenie, obowiązek wykazania i jednocześnie uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek, która to winna wskazać przyczyny wyłączenia oraz powołać okoliczności lub dowody uprawdopodobniające wątpliwość co do bezstronności sędziego. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Nakładając na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia, ustawodawca zrezygnował zatem z obarczenia strony obowiązkiem przedstawienia dowodów na potwierdzenie istnienia przyczyny wątpliwości co do bezstronności sędziego. Niemniej jednak wskazać należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). W przypadku uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość i subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego, lecz konieczne jest wskazanie powodów, które obiektywnie uprawdopodobniałyby okoliczność stanowiącą przyczynę wyłączenia. Wnioskodawca składając wniosek winien tym samym wskazać fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Jako nie stanowiące uprawdopodobnienia w tym względzie uznać zaś należy formułowanie zarzutów ogólnych, o generalnym braku bezstronności, w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy. Jednocześnie samo uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione bowiem zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Wskazać należy, iż instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu. Rozpatrując wniosek w tym przedmiocie sąd obowiązany jest nie tylko zbadać, czy okoliczności uprawdopodobniające wniosek rzeczywiście istnieją i czy występują podstawy wyłączenia, ale także, czy przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Pomimo bowiem, iż dla rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX, nr 78239). Stosownie do art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnienia również przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Autorytet moralny sędziego przemawia przy tym za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia. Dlatego też, w przypadku gdy strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości wyjaśnienia sędziego, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55). Odnosząc powyższe uwagi do wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., od rozpoznania sprawy z jego skargi na bezczynność Wojewody [...] stwierdzić należało, iż nie jest on zasadny. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie występują żadne okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA w G. nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Jednocześnie też skarżący nie wskazał okoliczności uprawdopodobniających przyczyny wyłączenia na podstawie art. 19 P.p.s.a. W ocenie Sądu, okoliczności przesadzającej o zasadności wniosku nie stanowi ogólne twierdzenie o "działaniu w mafijnej zorganizowanej grupie przestępczej, która ma na celu ukręcenie składanych pozwów p – ko swoim kolesiom czego przykładem jest sprawa o sygn. akt [...] i innych". W tym zakresie wnioskodawca nie wskazał żadnych okoliczności mogących uprawdopodobnić zarzut, a tym samym uprawdopodobnić wątpliwość co do bezstronności sędziów, jak również nie powołał na ich poparcie żadnych dowodów. Podkreślić przy tym jeszcze raz należy, że samo subiektywne przeświadczenie skarżącego o zaistnieniu wskazanej okoliczności i związane z tym przekonanie o braku bezstronności sędziów nie stanowi wystarczającej przesłanki, uzasadniającej wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. W aktach sprawy znajdują się ponadto oświadczenia sędziów orzekających w WSA w G., z których jednoznacznie wynika, że między nimi a skarżącym nie istnieje żadna okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w sprawie. Wątpliwości takie nie nasuwają się również w oparciu o wszystkie inne zawarte w aktach pisma i dokumenty, które nie potwierdziły także istnienia przyczyn wyłączenia z art. 18 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów WSA w G.