II SO/Op 3/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Teresa Cisyk po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D.W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] w sprawie ze skargi D.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] w osobach: D. D., M. T. – R., T. Ś., E. K., M. O., I. D., Z. Ł., J. S., K. R., J. S., M. G., H. B., H. Ł., M. R. – O., A. P., M. M. – K., L. S., A. W., W. W. – I., T. K., A. S., R. P., J. S., K. B., M. J. – S., H. O., M. S., A. W., A. C., M. M., Z. W., H. K., M. M. – G., L. B., L. J., O. B., B. K., M. G., A. M., J. D. M. i J. K. Pismem z dnia 27 maja 2009 r. D.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], nr [...], utrzymujące w mocy rozstrzygniecie Dyrektora Wydziału Gospodarki Wodnej z dnia [...] w sprawie uzgodnienia w odniesieniu do melioracji wodnych- bez uwag, warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno- bytowym, zlokalizowanej na działce [...], obręb N., gmina T. Następnie pismem z dnia 28 stycznia 2010 r. D.W. wniosła o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących sędziów, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...]: Z. W., O. B., H. K., A. S., A. W., M. G., J. S., A. M., J. S., M. M., A. C. oraz A. P. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że wymienieni sędziowie są stronniczy, dyskryminują ją i uporczywie pozbawiają prawa do dokumentów nawet tych z art. 54 i 55 o NSA i prawa do obrony. Dodała też, że sędziowie, o których wyłączenie wnosi legalizowali bezprawne działania np.: " w sprawach [...],[...], [...], [...], [...], [...] i [...]". Postanowieniem z dnia 22 marca 2010 r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny [...], oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów, natomiast postanowieniem z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II OZ 572/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej wniesione na powyższe postanowienie. Kolejnym pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r. D.W., wniosła o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] i złożenie przez nich stosownych oświadczeń "jakie nieruchomości, gdzie, za ile, o jakiej powierzchni i w jakim trybie kupowali sędziowie, ich małżonkowie i dzieci od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, Agencji Nieruchomości Rolnych [...] i jej Spółki A.", a także co łączy sędziów z M.W., W. D., J. W., W. P. i A. Z.. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że ma interes prawny w jego złożeniu, bowiem " nie można otrzymać dokumentów w sądzie, co mafia chce pisze i skarżący obywatel nie ma prawa do sprawdzenia wiarygodności dokumentów i nie pozwalają na to sędziowie". Ponadto wskazani sędziowie powinni zostać wyłączeni z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości i ochronę praworządności. Zarządzeniem z dnia 26 kwietnia 2010 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych wniosku przez wskazanie imiennie sędziów, których dotyczy wniosek o wyłączenie oraz uzasadnienie wniosku przez uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżąca nie uzupełniła braków formalnych złożonego wniosku, wobec powyższego zarządzeniem z dnia 1 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...], na podstawie art. 49 § 2 P.p.s.a. pozostawił wniosek bez rozpoznania. Na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła zażalenie do NSA. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2010r., sygn. akt II OZ 1152/10, NSA uchylił zaskarżone zarządzenie. Uzasadniając rozstrzygniecie wskazał, że jeżeli wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów WSA [...] spowodował sytuację, że brak jest w tym Sądzie sędziów, którzy mogliby podjąć postanowienie w przedmiocie wyłączenia, to zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 22 § 3 P.p.s.a. Hipoteza tej normy obejmuje nie tylko kwestię rozstrzygnięcia wniosku ale także kwestię oceny dopuszczalności wniosku w tym również kwestie oceny spełnienia przez wniosek wymogów formalnych. W związku z powyższym orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli pisemne oświadczenia, w których oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 w/w ustawy). Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OW 105/10 Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczył do rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd może również wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Zaznaczyć jednak należy, iż stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74 - 75 i 79). Przy czym podkreślić należy, iż uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie okoliczności w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 191). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również wypada, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA [...] nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, iż okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto, skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Podnoszone we wniosku ogólne twierdzenia o popieraniu przez sędziów nieformalnych struktur i układów, nazywanych przez skarżącą mafijnymi, jak również rzekome powiązania sędziów "układami" z Agencją Własności Skarbu Państwa, Agencją Nieruchomości Rolnych [...] i jej Spółką A. [...], nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W tym zakresie skarżąca nie wskazała na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Jeszcze raz zatem powtórzyć wypada, iż samo subiektywne przeświadczenie skarżącej o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, iż z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w WSA [...], których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi i stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżąca nie wykazała we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.