II SO/Op 5/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 14 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. z dnia 22 września 2011 r. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 sierpnia 2011 r. w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia wglądu do wyciągu zmian gruntowych postanawia: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu oddalające wniosek o wyłączenie sędziów, 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. D. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadu w postaci wraku autobusu. Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłącznie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który następnie podtrzymała w piśmie z dnia 20 grudnia 2010 r. Postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II OW 32/11 Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Postanowieniem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SO/Op 5/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek D. W. o wyłącznie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Na powyższe postanowienie D. W. wniosła zażalenie. Zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2011 r. skarżąca wezwana została do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 (sto) zł. W odpowiedzi na powyższe D. W. złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, prosząc w nim o zwolnienie od kosztów sądowych. W urzędowym formularzu wskazała, że zamieszkuje wraz z mężem M. W., posiada majątek w postaci współwłasności działek nr A. i B. w N. o powierzchni 2500 m 2 . Oboje z mężem mają dochody z tytułu emerytury, D. W. w wysokości 1107 zł, M. W. w wysokości 1384 zł, co łącznie daje 2491 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała między innymi "Jesteśmy ofiarami sędziów WSA we Wrocławiu i całego układu gangów rodzinnych sędziów (...)", a zatem powtórzyła argumenty podnoszone w sprawie o wyłącznie sędziów WSA we Wrocławiu. W rubryce nr 11 dotyczącej innych danych, które składający oświadczenie uważa za istotne D. W. napisała "szwagry pozbawiły nas zimnej wody i ogrzewania i zadłużyły hipoteki naszego mieszkania i jeszcze sięgają po naszą własność by mogły bezkarnie handlować nieruchomościami za łapówki". Pismem z dnia 28 lipca 2011 r. D. W. wezwana została do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez doręczenie zaświadczeń o wysokości dochodu uzyskiwanego przez nią i osoby prowadzące z nią wspólne gospodarstwo domowe np. złożenie odcinków emerytur, doręczenie wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych za ostanie dwa miesiące, sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu, mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wodę, wywóz śmieci). Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewskazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie D. W. przesłała pismo datowane na dzień 17 sierpnia 2011 r., w którym wskazała, że wraz z mężem nie posiadają kont bankowych, płacą miesięcznie media 300-400 zł, nie płacą podatku od nieruchomości. Pismo z dnia 17 kwietnia 2011 r., zawiera też w formie znajdującej się na niej kopii przekazów pocztowych informację o emeryturach Państwa W. i przekazywanych im z tego tytułu kwotach za lipiec 2011 r. D. W. ma emeryturę brutto 1354,31 zł, netto wynosi ona 1140,42 zł, wypłacane zaś jest jej świadczenie w kwocie 832,31 zł, M. W. otrzymuje emeryturę brutto 1654,92 zł, wypłacane jest mu świadczenie w kwocie 1382,98 zł netto. Z przesłanych kopii przekazów pocztowych emerytur wynika, że D. W. ma wypłacane przez ZUS świadczenie w niższej kwocie. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, iż skarżącej nie wzywano do wyjaśnienia powodu tej różnicy, ponieważ w sprawie o sygn. akt II SO/Op 15/10, podała ona w piśmie z dnia 5 czerwca 2011 r. z jakich tytułów Komornik ściąga z ich emerytur łącznie kwotę 722,36 zł, ale nie wykazała jak długo taka sytuacja będzie miała miejsce. Obecnie widać, że zajęciu komorniczemu dalej podlega jedynie emerytura D. W., z której jest ściągana kwota 308,11 zł, a emerytura M. W. jest już wypłaca w pełnej kwocie. Koszty procesów administracyjnych i sądowych to dla rodziny skarżącej wydatek około 1000 zł miesięcznie (składają się na niego listy, kserokopie, dojazdy do Sądu w celu kontroli akt). Według oświadczenia skarżącej na życie pozostaje im kwota poniżej minimum socjalnego. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w punkcie pierwszym przyznał D. W. prawo pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu oddalające wniosek o wyłączenie sędziów, w punkcie drugim natomiast oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na powyższe postanowienie skarżąca, z zachowaniem terminu, pismem z dnia 22 września 2011 r. złożyła sprzeciw, w którym wniosła o jego uchylenia, w szczególności zmianę jego punktu drugiego poprzez przyznanie jej całkowitej pomocy oraz zażądała wyłączenia od orzekania wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu. Jednocześnie w uzasadnieniu sprzeciwu powtórzyła argumenty podnoszone w sprawie o wyłącznie sędziów WSA we Wrocławiu podnosząc m.in., że w tym sądzie "nie liczyło się prawo lecz układy mafii Burmistrza i Starosty w Trzebnicy by zabrać jej własność na łapówki bez prawa do dokumentów". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować należy, że w myśl art. 22 § 1 i § 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy, jednakże, gdy sąd ten nie może podjąć postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny wyznacza inny sąd do rozpoznania wniosku. Przywołana regulacja wskazuje, iż właściwość wojewódzkiego sądu administracyjnego wyznaczonego w wyżej wskazanych okolicznościach, ogranicza się do postępowania incydentalnego, wszczętego na skutek wniosku o wyłączenie sędziego. W tak określonym zakresie może być także przez ten sąd rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy, wniesiony w trakcie toczącego się postępowania incydentalnego (por. szerzej: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011r., sygn. akt I OZ 427/11, umieszczone na stronie internetowej NSA https:/cbois.nsa.qov.pl). Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem winna wykazać, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie pomocy w zakresie częściowym, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem, przyznanie prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy osoba ubiegająca się o to prawo wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącej pod względem wyżej podanej przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd uznał, że podniesione przez skarżącą okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku w części. Stąd Sąd postanowił o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych w zakresie wymaganego wpisu od zażalenia. Konieczność partycypowania przez skarżącą w kosztach sądowych znajduje bowiem uzasadnienie w sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się wnioskodawczyni. Skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada majątek w postaci współwłasności działek gruntowych, uzyskiwany przez nią i jej męża stały miesięczny dochód netto wynosi 2.215,19 zł, a wskazywane wydatki za media lokalowe – od 300 zł do 400 zł. Po uregulowaniu należności z tytułu wydatków mieszkaniowych, pozostaje im zatem kwota około 1.800 zł na niezbędne koszty utrzymania siebie i inne cele. Nie można zatem stwierdzić, iż wnioskodawczyni należy do grona osób niemajętnych i biednych, której uiszczenie opłat sądowych - przynajmniej w jakiejś części, spowodowałoby zachwianie sytuacji bytowej. Za zwolnieniem skarżącej od wpisu od zażalenia przemawia natomiast konieczność ponoszenia przez nią wydatków z tytułu zajęć komorniczych i kosztów sądowych, które znacznie uszczuplają budżet domowy rodziny. Wprawdzie skarżąca wszczyna, co jest Sądowi znane z urzędu, liczne postępowania z własnej inicjatywy, a zatem winna się liczyć z koniecznością zabezpieczenia środków na ten cel, nie zmienia to okoliczności, że w istocie ponosi koszty związane z tymi postępowaniami. Jako przykład wskazać można uiszczony wpis od skargi i od zażalenia, w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 552/09 (por. odpowiednio:k-14 i k-107 akt sądowych). Wydatki te z kolei wpływają w określonym zakresie, na zmniejszenie budżetu rodziny. Sąd orzekając w sprawie, kierował się zasadą, że nadrzędną wartością konstytucyjną w postępowaniu sądowym jest umożliwienie stronie obrony i dochodzenia swoich praw w zakresie wynikającym z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Oznacza to, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi (tak: Bogusław Dauter, teza z artykułu pt. "Prawo pomocy. Teza 1", umieszczona w programie komputerowym LEX pod nr 57058, jako teza z piśmiennictwa do art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wprawdzie wpis od zażalenia jest opłatą innego rodzaju niż wpis od skargi, ale niemożność uiszczenia go przez stronę rodzi równie istotne konsekwencje. Odmowa zatem zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia, prowadzić mogłoby do sytuacji w której skarżąca pozbawiona mogłaby zostać prawa do oceny żalonego postanowienia przez Sąd II instancji. Zdaniem Sądu zwolnienie skarżącej od opłaty wymaganej na tym etapie postępowania, umożliwi jej także powzięcie działań zmierzających do zgromadzenia środków finansowych na pokrycie opłat sądowych wymaganych w dalszej części postępowania. Dodatkowo zauważyć należy, że przyznanie skarżącej prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, mając na uwadze sytuację rodzinną i majątkową skarżącej oraz w sytuacji, gdy w zakresie złożenia zażalenia nie obowiązuje przymus adwokacki, a strona sporządziła już osobiście i wniosła zażalenie na postanowienie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie. W tych okolicznościach sprawy Sąd, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.