II SO/Op 5/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie sędzia NSA Krzysztof Bogusz sędzia WSA Daria Sachanbińska - spr. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2019 r. wniosku D. V. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1021/17 ze skargi D. V. i I. V. na uchwałę Zarządu Miasta [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany statutu Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej postanawia 1) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: Anny Apollo, Barbary Brandys-Kmiecik, Bonifacego Bronkowskiego, Eugeniusza Christa, Agaty Ćwik-Bury, Grzegorza Dobrowolskiego, Łucji Franiczek, Wojciecha Gapińskiego, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Małgorzaty Jużków, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Krzysztofa Kanduta, Elżbiety Kaznowskiej, Pawła Kornackiego, Beaty Kozickiej, Doroty Kozłowskiej, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Beaty Machcińskiej, Andrzeja Matana, Adama Nity, Stanisława Niteckiego, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Szczepana Praxa, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Bożeny Sulei-Klimczyk, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Małgorzaty Walentek, Iwony Wiesner, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka, Edyty Żarkiewicz, Artura Żurawika 2) umorzyć postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Michalika i sędziego WSA Piotra Brody. D. V. i I. V. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na uchwałę Zarządu Miasta [...] z dnia [...], nr [...], w sprawie zmiany Statutu Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w [...]. Postanowieniem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt IV SA/GI 1021/17, WSA w Gliwicach umorzył postępowanie ze skargi I. V. wobec cofnięcia skargi (w aktach sprawy brak dowodu na okoliczność prawomocności tego orzeczenia). Pismem z dnia 16 października 2018 r. D. V. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w osobach: Anny Apollo, Barbary Brandys-Kmiecik, Piotra Brody, Bonifacego Bronkowskiego, Eugeniusza Christa, Agaty Ćwik-Bury, Grzegorza Dobrowolskiego, Łucji Franiczek, Wojciecha Gapińskiego, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Małgorzaty Jużków, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Krzysztofa Kanduta, Elżbiety Kaznowskiej, Pawła Kornackiego, Beaty Kozickiej, Doroty Kozłowskiej, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Beaty Machcińskiej, Andrzeja Matana, Tadeusza Michalika, Adama Nity, Stanisława Niteckiego, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Szczepana Praxa, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Bożeny Sulei-Klimczyk, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Małgorzaty Walentek, Iwony Wiesner, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka, Edyty Żarkiewicz, Artura Żurawika. Uzasadniając wniosek wskazał na istniejące - w jego ocenie - okoliczności wskazujące na sprzeczne z prawem działania organów państwowych, noszące znamiona prześladowania, wynikającego z prowadzonej działalności naukowej i edukacyjnej. Zdaniem D. V. istnieje konieczność ustalenia, czy organy władzy publicznej, nie naciskały na sędziów orzekających w sprawie, celem doprowadzenia do niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Podstaw do takiego twierdzenia wnioskodawca upatruje w zdarzeniach, konsekwencją których było zastosowanie wobec wnioskodawcy środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego pozbawienia wolności, w sprawach karnych o sygn. akt: [...],[...] i [...], toczących się przed Sądem Rejonowym w [...]. Kolejną okolicznością, wpływającą na brak bezstronności sędziów WSA w Gliwicach miałaby być w ocenie wnioskodawcy, sprawa dyscyplinarna tocząca się z wniosku małżonki skarżącego przeciwko jednemu z sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym w [...]. Wnioskodawca opisał także okoliczności związane z odwołaniem go z funkcji syndyka A Spółki z o.o. (sprawa o sygn. akt [...]). Podsumowując wniosek, D. V. wskazał, że uczciwie wykonywał czynności syndyka, dzięki czemu Skarb Państwa otrzymał wysokie wpływy podatkowe z tytułu prowadzonego postępowania upadłościowego. W zamian za to, spotkało go jednak pomówienie o czyn niemożliwy do wykonania, pozbawiono go prawa wykonywania zawodu, a także bezprawnie pozbawiono wolności. Nastąpiło to, zdaniem wnioskodawcy, na skutek nieprawidłowych działań sędziego Sądu Rejonowego. Natomiast władze Miasta [...] ulegają naciskom, o czym świadczy szereg ujawnionych nieprawidłowości w ich działaniu, w tym fakt nieważnej sprzedaży lokalu, którego obecnym właścicielem powinna być I. V. Wobec złożonego wniosku, sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, pisemnie oświadczyli, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ustawy). Oświadczenie to złożyli sędziowie: Anna Apollo, Barbara Brandys-Kmiecik, Bonifacy Bronkowski, Eugeniusz Christa, Agata Ćwik-Bury, Grzegorz Dobrowolski, Łucja Franiczek, Wojciech Gapiński, Małgorzata Herman, Magdalena Jankiewicz, Małgorzata Jużków, Beata Kalaga-Gajewska, Krzysztof Kandut, Elżbieta Kaznowska, Paweł Kornacki, Beata Kozicka, Dorota Kozłowska, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Beata Machcińska, Andrzej Matan, Adam Nita, Stanisław Nitecki, Barbara Orzepowska-Kyć, Bożena Pindel, Szczepan Prax, Marzanna Sałuda, Renata Siudyka, Bożena Suleja-Klimczyk, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Małgorzata Walentek, Iwona Wiesner, Rafał Wolnik, Krzysztof Wujek, Edyta Żarkiewicz, Artur Żurawik. Z akt sprawy wynika, że oświadczenia powyższego nie złożył objęty wnioskiem sędzia NSA Tadeusz Michalik, z uwagi na długotrwałe przebywanie na zwolnieniu lekarskim, co potwierdza adnotacja Przewodniczącego Wydziału (por. k-247 akt sądowych o sygn. IV SA/Gl 1020/17). Oświadczenia powyższego nie złożył także objęty wnioskiem sędzia WSA Piotr Broda, który od dnia 1 stycznia 2018 r., na stałe został oddelegowany do NSA i nie orzeka w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Powyższą okoliczność także potwierdza adnotacja Przewodniczącego Wydziału, złożona w aktach sprawy (por. k-260 akt sądowych o sygn. IV SA/Gl 1020/17). Postanowieniem z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OW 253/18, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a. wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Stosownie do art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2), a sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej spawie (art. 19 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. Należy zasygnalizować, że w szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09). Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową. Co ważne, oceny wniosku dokonuje się na tle konkretnej sprawy, a zadaniem wnioskodawcy jest wykazanie okoliczności uzasadniających twierdzenie, że wyznaczony do załatwienia sprawy sędzia pozostaje w relacjach, budzących wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie. Do uwzględnienia wniosku nie wystarczy jednak subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego. Samo niezadowolenie ze sposobu procedowania danego sędziego, nie uzasadnia uznania zasadności twierdzenia o braku bezstronności po stronie osób orzekających, zwłaszcza, że zapadłe orzeczenia mogą zostać poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioskodawca powinien wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości w tej mierze. W świetle powołanych przepisów Sąd stwierdza, że brak jest w sprawie podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku D. V. o wyłączenie wymienionych w jego wniosku sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Ponadto, skarżący nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które po uprzednim ich uprawdopodobnieniu, mogłyby stanowić przesłankę wyłączenia. Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów ogranicza się jedynie do gołosłownego, niczym nie popartego, twierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzą wątpliwości co do stronniczości wymienionych sędziów. Źródłem stronniczości sędziów miałyby być rzekome naciski polityczne władz publicznych, objawiające się nieprawidłowym działaniem władz Miasta [...], czy też sędziego prowadzącego postępowanie karne w sprawie skarżącego. Podnoszone zarzuty nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, czy też dowodów, mogących uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów, którzy orzekają w zupełnie odmiennych sprawach od podnoszonych w zarzutach skarżącego. W szczególności przesłanki uzasadniającej wyłącznie sędziego nie może stanowić subiektywne przeświadczenie strony o dyskryminującym traktowaniu skarżącego i faworyzowaniu organu administracji publicznej zwłaszcza, że strona składająca wniosek nie wskazała konkretnych faktów, na jakich opiera swoje zarzuty formułowane wobec sędziów. Podkreślenia przy tym wymaga, że "uzasadniona wątpliwość", stanowiąca podstawę wyłączenia sędziego na zasadzie art. 19 P.p.s.a. oznacza wątpliwość co do bezstronności sędziego, wynikającą z obiektywnych powodów, pozostających w związku przyczynowym z powstaniem oceny, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, str. 82). Zaakcentować trzeba, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżącego, że jest dyskryminowany i pozbawiany przysługujących mu praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności, które w sposób przekonujący skutecznie uwiarygodniłyby stawiane zarzuty, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Podkreślić dalej należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, których dotyczy wniosek i którzy wymienieni zostali w punkcie 1 sentencji postanowienia - wynika, iż nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie podał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów wymienionych w punkcie 1 sentencji postanowienia. Jednocześnie, wobec faktu, że skarżący we wniosku o wyłączenie sędziów nie wymienił sędziego NSA Leszka Kiermaszka i asesora sądowego Katarzyny Stuły-Marceli, brak było podstaw do rozstrzygania w tym zakresie. Z kolei, orzeczenie w punkcie 2 sentencji uzasadnia fakt, że sędzia NSA Tadeusz Michalik przebywa na długotrwającym zwolnieniu lekarskim, a sędzia WSA Piotr Broda został na stałe z dniem 1 stycznia 2018 r. oddelegowany do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a zatem w chwili rozpoznawania wniosku żaden z tych sędziów nie orzeka faktycznie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. W tych okolicznościach postępowanie z wniosku o wyłączenie tych sędziów należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a., jako bezprzedmiotowe.