II SO/Op 60/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy sygn. akt II SA/Gl 1996/13 na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 1 grudnia 2013 r., G. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 października 2013 r., nr [...]. Na mocy postanowienia z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II OW 139/14, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 22 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), wyznaczył do rozpoznania wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Postanowieniem z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt II SO/Op 60/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca złożyła zażalenia, na skutek czego została wezwana do uiszczenia wpisu od tego zażalenia w wysokości 100 zł. W wyznaczonym terminie do uiszczenia wpisu, G. B. w piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. zwróciła się o zwolnienie od opłaty sądowej. Wobec powyższego, referendarz sądowy przesłał skarżącej urzędowy formularz wniosku i wezwał ją do odesłania wypełnionego formularza, w terminie 7 dni. Wezwanie zostało doręczone skarżącej osobiście w dniu 4 grudnia 2014 r., o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Skarżąca zastosowała się do wezwania, bowiem nadesłała w dniu 10 grudnia 2014 r. (data stempla pocztowego) wypełniony formularz wniosku, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie wskazała, że nie planowała wydania przez organy decyzji niezgodnej z prawem i dlatego nie przewidziała konieczności zbierania pieniędzy na procesy sądowe. Stąd nie posiada dodatkowych środków na uiszczenie opłat. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku podała, że tworzy samodzielnie gospodarstwo domowe; posiada mieszkanie o powierzchni 64 m², otrzymuje wynagrodzenie "zgodne z potrzebami" nie określając jego wysokości. Stwierdziła także, że: "Uzyskiwane dochody potrzebne mi są na zaspokajanie potrzeb życiowych i nie posiadam dodatkowych rezerw na nieprzewidziane opłaty sądowe nieinicjowane przeze mnie". Wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, skarżąca złożyła jednocześnie wniosek z dnia 9 grudnia 2014 r. o wyłączenie od rozpoznawania sprawy, referendarzy oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, nie określając ich z imienia i nazwiska. Na skutek tego, została wezwana pod rygorem odrzucenia wniosku, do uzupełnienia braków formalnych przez wskazanie referendarzy i sędziów, których dotyczy wniosek. W odpowiedzi na powyższe, skarżąca przesłała imienną listę sędziów orzekających w tut. Sądzie, nie wskazując w niej referendarzy sądowych. W tym stanie sprawy wniosek o przyznanie prawa pomocy został przekazany do rozpoznania referendarzowi sądowemu, który pismem z dnia 4 lutego 2015 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień i nadesłania stosownych dokumentów, w celu wyjaśnienia wątpliwości związanych z sytuacją bytową wnioskodawczyni. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca złożyła ponownie żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy wskazanych przez nią sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie G. B. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, lecz nie dopełniła obowiązku złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Uzupełnienie tego braku formalnego nastąpiło w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (tj. 4 grudnia 2014 r.), przez nadesłanie drogą pocztową w dniu 10 grudnia 2014 r. (data stempla), wypełnionego formularza wniosku. Z powyższych względów uznać należało, że skarżąca spełniła przesłanki formalne, polegające na złożeniu wniosku na urzędowym formularzu i wypełnieniu formularza zgodnie z wymogami ustawodawcy. Z kolei rozstrzygnięcie czy skarżąca wyczerpała przesłanki materialne warunkujące udzielenie jej pomocy, sprowadzało się w niniejszej sprawie do zbadania, czy spełniony został wymóg wynikający z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej G. B. Wnioskodawczyni w istocie nie zawarła w nim bowiem żadnych danych dotyczących źródła jej utrzymania i wysokości uzyskiwanego dochodu, przy jednoczesnym wykazaniu posiadania mieszkania o powierzchni 64m². Nie wykazała także małżonka jako osoby tworzącej z nią wspólne gospodarstwo domowe, choć we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 10 marca 2014 r., złożonym w sprawie II SA/Gl 1996/13, w której skarżąca domaga się wyłączenia od rozpoznania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, oświadczenie takiej treści złożyła. Wobec tego, w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości co do sytuacji bytowej wnioskodawczyni, została ona zobowiązana do przedłożenia: dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez wnioskodawczynię i członków jej gospodarstwa domowego (męża) dochodu miesięcznego, a także wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię i członków jej gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, tj. listopad - grudzień 2014 r. i styczeń 2015 r. Referendarz zwrócił się także o złożenie oświadczenia czy wnioskodawczyni, bądź członkowie jej gospodarstwa domowego korzystają z pomocy społecznej, a jeżeli tak, to zobowiązał do wskazania rodzaju świadczenia i jego wysokości. Zażądał także, aby wnioskodawczyni udokumentowała koszty miesięcznego utrzymania mieszkania i przedłożyła specyfikację ponoszonych kosztów utrzymania siebie i członków rodziny. Skarżąca, pomimo stosownego pouczenia o skutkach niezastosowania się do niego, w żaden sposób nie odniosła się do kwestii podnoszonych w wezwaniu, ograniczając się jedynie do nadesłania kolejnego wniosku o wyłączenie sędziów tut. Sądu. Tym samym nie jest możliwa ocena jej sytuacji materialnej, a w konsekwencji spełniania przez nią przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli wnioskowanym przez skarżącą. Brak jakichkolwiek danych dotyczących rodzaju i wysokości uzyskiwanego dochodu, czyni niemożliwym zbadanie sytuacji płatniczej wnioskodawczyni, a w szczególności oceny, czy uiszczenie kosztów sądowych spowoduje naruszenie jej płynności finansowej. Lakoniczne sformułowania użyte we wniosku, że wnioskodawczyni uzyskuje "wynagrodzenie zgodne z potrzebami", albo "uzyskiwane dochody potrzebne są na zaspokajanie potrzeb życiowych", nie mogą stanowić podstawy do przyznania skarżącej pomocy. Z kolei niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, pozostawia bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej skarżącej. Wobec wyżej przedstawionych okoliczności sprawy, referendarz sądowy stwierdził brak podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy i działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.