II SO/Op 64/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w przedmiocie bezczynności organu w zakresie pomocy społecznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, T. R. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. Domagając się ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stwierdził, że: "nie jest w stanie wynająć profesjonalnego prawnika do wniesienia profesjonalnie sporządzonej skargi na opieszałość i lekceważące podejście do sprawy, gdzie organy sądownicze nakazały, abym podjął pracę". Wezwaniem z dnia 13 sierpnia 2014 r., referendarz sądowy zobowiązał T. R. do usunięcia braków formalnych wniosku, przez wskazanie jaki jest zakres żądania wniosku, czyli przyznania jakiej pomocy wnioskodawca oczekuje (tj. zwolnienia od kosztów sądowych, częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia radcy prawnego, ustanowienia adwokata), z uwagi na fakt, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, w rubryce nr 4 formularza wniosku, pn. "Wnoszę o" nie zakreślono żadnej z podanych wyżej opcji, przez co nie można określić czego wnioskodawca się domaga. Ponadto referendarz zażądał wskazania jaki jest przedmiot zaskarżenia, tzn. wskazania aktu, czynności lub bezczynności, w szczególności o sprecyzowanie jak należy rozumieć użyte przez wnioskodawcę sformułowanie, że domaga się ustanowienia "[...] profesjonalnego prawnika w celu wniesienia profesjonalnie sporządzonej skargi na opieszałość i lekceważące podejście do sprawy, gdzie organy sądownicze nakazały, abym podjął pracę". Wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W terminie zakreślonym do dokonania ww. czynności, T. R. złożył pismo z dnia 26 sierpnia 2014 r., w którym wskazał, że wnosi o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie z urzędu adwokata lub radcy prawnego. Oświadczył także, że przedmiotem zaskarżenia jest brak decyzji w przedmiocie pomocy w znalezieniu zatrudnienia w związku z jego podaniem z dnia 1 lipca 2014 r., które zawierało przywołane stosowne przepisy z ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem T. R., podanie to było zgodne z tezami OPS Nysa, SKO w Opolu i WSA w Opolu, które to organy wypominały mu, że nic nie robi w celu znalezienia pracy, aby poprawić swoją sytuację materialną i bytową. Na dowód czego przedłożył do akt sprawy kserokopię pisma z dnia 1 lipca 2014 r., zaadresowanego do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie. W piśmie tym skarżący przywołał treść art. 5, art. 6, art. 7, art. 36, art. 39, art. 40 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i powołując się na wymienione przepisy prawa, zwrócił się o udzielenie pomocy w uzyskaniu zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: W myśl art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (patrz: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2004 r., str. 320-321; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne w programie komputerowym LEX, pod numerem 552419). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanym przepisie. Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, T. R. w istocie wyraził dezaprobatę dla nieprawidłowych, jego zdaniem, działań Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, który nie podjął żadnych czynności w celu znalezienia wnioskodawcy zatrudnienia. Wnioskodawca nie wskazał jednakże decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które Ośrodek, bądź jego Kierownik wydał lub dokonał, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. Przywołane w sposób ogólny przez T. R. w piśmie z dnia 1 lipca 2014 r. przepisy ustawy o pomocy społecznej, określają jedynie zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej i nie określają obowiązku organu do wydania konkretnego aktu administracyjnego, a także nie zobowiązują do podjęcia określonej czynności. Skarga wynikająca z niezadowolenia wnioskodawcy ze sposobu działania Ośrodka Pomocy Społecznej (jego Kierownika), nie należy jednakże do kompetencji sądu administracyjnego. Charakter opisanych zarzutów wskazuje na tzw. "skargę powszechną", jaką strona niezadowolona z działania organu może wnieść na zasadzie przepisów Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) pn. "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi powszechnej może być bowiem w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego). Postępowanie w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego ma jednakże charakter odrębny od postępowania administracyjnego, nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, jedynie informuje o sposobie załatwienia tej skargi. Skarga ta rozpoznawana jest na podstawie przepisów przywołanego Działu VIII i w stosunku do niej przepisy P.p.s.a. się nie odnoszą (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1998r., nr III SA 1636/97, dostępny w programie komputerowym LEX nr 37138, a także postanowienie z dnia 15 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 520/09, umieszczone na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.gov.pl). Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, skarga jest niedopuszczalna na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, iż skarga T. R., jaką zamierza wnieść do sądu administracyjnego, jest oczywiście bezzasadna i na mocy przywołanego na wstępie art. 247 P.p.s.a., orzec o odmowie przyznania jej prawa pomocy. Warto podkreślić, iż stanowisko Sądu w tym zakresie zbieżne jest z poglądem powszechnie wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co ma miejsce w przypadku złożenia skargi na "skargę powszechną", rozpoznawaną w trybie Działu VIII K.p.a. (por. szerzej: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2004r., sygn. akt OZ 220/04, niepubl.; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2008r., sygn. akt I OZ 744/08, umieszczone na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl) Wobec powyższego, działając na zasadzie wyżej podanych przepisów P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.