II SO/Op 79/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2014 r., nr [...][ w przedmiocie prawa pomocy w sprawie zasiłku celowego specjalnego postanawia : ustanowić dla T. R. radcę prawnego. T. R., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez ustanowienie pełnomocnika do wniesienia skargi na decyzję z dnia 29 kwietnia 2014 r. nr [...], Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Opolu, w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego. Uzasadniając wniosek T. R. wskazał na swoja złą sytuację finansową, wynikającą z bycia osobą całkowicie niezdolną do pracy zarobkowej i samodzielnej egzystencji, utrzymującą się z renty inwalidzkiej. Renta wynosi 628,99 zł miesięcznie i wnioskodawca pobiera ją m.in. z powodu: [...]. Wnioskodawca podkreślił, że pomoc fachowego pełnomocnika jest mu potrzebna w celu wniesienia profesjonalnie sporządzonego sprzeciwu, gdzie ustanowiony pełnomocnik będzie bronił jego interesów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Mieszka w lokalu spółdzielczo – lokatorskim o powierzchni 35,70 m²; jego renta inwalidzka wynosi 1034,61 zł brutto, a dodatek pielęgnacyjny 206,76 zł, co daje dochód w łącznej wysokości 1.241,37 zł miesięcznie. Wnioskodawca wyjaśnił, że z ZUS otrzymuje miesięcznie kwotę 628,99 zł, musi z niej opłacić czynsz, energię elektryczną gaz telefon i Internet, leki, rehabilitację, żywność uwzględnieniem diety cholesterolowej, środki czystości. Do wniosku dołączył on zaświadczenie o dochodach z dnia 1 października 2014 r. wystawione przez ZUS Oddział w [...], Inspektorat w [...]. Referendarz sądowy nie wzywał skarżącego do przesłania dodatkowych informacji odnośnie wydatków i zadłużeń, uznał bowiem, że z uwagi na względy ekonomii procesowej, posłuży się informacjami na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy, która ustalał np. w sprawach o sygn. akt od II SO/Op 49/14 do II SA/Op 57/14. Jak przyjęło się natomiast w orzecznictwie sądowym sąd jest uprawniony do oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o zawarte we wniosku oświadczenie strony i dowody przedstawione przez nią w konkretnej sprawie, a także o fakty znane sądowi z urzędu, np. okoliczności wynikające z dokumentów zawartych w aktach innych postępowań z udziałem wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 360/10, System Informacji Prawnej Lex nr 741357). W ten sposób ustalono, że T. R. środki na utrzymanie siebie i mieszkania czerpie wyłącznie ze świadczenia rentowego; koszty miesięcznego utrzymania mieszkania wynoszą: 400 zł – czynsz, 125 zł – opłata za telefon i Internet, – 56,16 zł (co dwa miesiące) - gaz przewodowy, ok. 70 zł - zakup leków, przez 3 ostatnie miesiące ich nie wykupił, z wyjątkiem jednej recepty. Odnośnie przebiegu postępowania eksmisyjnego wyjaśnił, że nie posiada na jego temat wiedzy. Wnioskodawca wyjaśnił też, że nie odbierał środków z pomocy społecznej, z powodu szantażowania go, iż: "kiedy się odwołam to ich wypłata będzie wstrzymana, jaka to groźba była realizowana, co może potwierdzać fakt, iż osoby dysponujące moim pełnomocnictwem nie były w stanie tych środków pobierać, gdzie OPS [...] tłumaczył, iż pełnomocnictwo może być respektowane pod warunkiem, że zostało ono sporządzone w obecności co najmniej pracownika socjalnego ewentualnie notarialnie w obecności pracownika wskazanego przez Gminę [...], i to bez względu na okoliczność, czy to pełnomocnictwo zostało wystawione dla pracownika z OPS [...] lub współmałżonka". Wskazał, że środki te wynoszą około 3.185,03 zł i nagromadziły się, gdyż nie odbierał on świadczeń przez okres około 4-5 lat. Składają się na nie zasiłki celowe, specjalne celowe, równowartość ciepłych posiłków w miesiącu. Wnioskodawca wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. T. R. zamierza wnieść skargę na decyzję dotyczącą zasiłku z pomocy społecznej, wobec tego z mocy samej ustawy P.p.s.a., został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Postępowanie zatem z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, należało więc rozpatrzyć jego wniosek w części obejmującej ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wnioskodawca powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast orzekający w przedmiocie wniosku powinien wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony jest, bądź nie jest zasadne. Z jednej strony uwzględnia więc wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody i posiadany majątek. Przywołane regulacje są przejawem intencji ustawodawcy, który tworząc instytucję prawa pomocy miał na celu umożliwienie dochodzenia słusznych praw przed sądem, osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Uwzględniając powyższe referendarz oceniając złożony wniosek wziął pod uwagę, że wnioskodawca nie ma żadnego majątku nieruchomego, czy ruchomego. Otrzymuje jedynie dochód z renty, i to w niepełnej wysokości, wspomagając się środkami uzyskiwanymi z pomocy społecznej. Wnioskodawca posiada także zaległości czynszowe, które kształtują się na poziomie ok. 40.000 zł, a wobec niego toczy się postępowanie eksmisyjne z zajmowanego lokalu mieszkalnego. W związku z poczynionymi ustaleniami, mając na uwadze sytuację majątkową wnioskodawcy oraz zły stan jego zdrowia, referendarz sądowy uznał, że może on mieć trudności z wygospodarowaniem środków na opłacenie pełnomocnika z urzędu, bez uszczerbku swojego koniecznego utrzymania, a zatem spełnia przesłankę do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Orzekający postanowił w związku z tym przyznać mu prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić dla niego pełnomocnika z urzędu. W związku z powyższym referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., ustanowił radcę prawnego dla wnioskodawcy, orzekając jak w sentencji.