II SO/Op 8/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. K. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w G. w osobach: E. K., I. B., L. K., M. T., W. K., R. W., B. B., E. K., T. M., S. P., W. M., A. M., M. W., S. N., T. K., R. M., E. M., E. C., T. R., W. O., K. W., G. G., P. D., B. S., A. T., I. W., B. B., A. A., K. W., B. O., G. J., M. J., H. W., M. K., M. S., M. J., Ł. F., B. K., E. Ż., B. K., A. M. oraz R. S. Pismem, które wpłynęło do Wojewody Śląskiego w dniu 28 kwietnia 2009 r., skarżąca A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...], nr [...], w przedmiocie wymeldowania. Przedmiotowa skarga została postanowieniem z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 484/09, odrzucona z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącą wpisu od skargi, a wniesiona na to postanowienie skarga kasacyjna - wobec sporządzenia jej osobiście przez skarżącą - została w dniu 8 kwietnia 2010 r. odrzucona przez Sąd I instancji. Kolejnym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2010 r. WSA w G. odrzucił, sporządzone osobiście przez skarżącą, zażalenie na postanowienie Sądu odrzucające skargę kasacyjną. Następnie wniesione na to postanowienie przez A. K. zażalenie zostało odrzucone przez Sąd w dniu 9 września 2010 r. z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącą wpisu od zażalenia. Pismem złożonym w siedzibie Sądu w dniu 8 października 2010 r. A. K., powołując się na przepisy art. 44 - 49 K.p.c., wniosła o wyznaczenie do rozpoznania jej sprawy innego Sądu. W uzasadnieniu wskazała na brak obiektywizmu, "ukrywanie czynów bezprawnych podwładnych" oraz nadużywanie prawa i funkcji przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. Podniosła również okoliczność trudnej sytuacji materialnej i życiowej, w jakiej znalazła się wraz z dziećmi. Dalej wskazała na szereg postępowań toczących się przed sądem powszechnym, które - jej zdaniem - zostały wszczęte bezprawnie i w złej wierze. Zakwestionowała również prawidłowość prowadzonych przez Urząd Miejski w G. postępowań w przedmiocie pomocy społecznej, przydziału "lokalu docelowego" oraz wymeldowania, w tym brak wydania ponownej decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego. Skarżąca podniosła również zarzut bezprawności wydanych przez Sąd I instancji orzeczeń i zarządzeń, w szczególności w przedmiocie prawa pomocy, pozbawiających ją możliwości obrony swych praw. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w G. z dnia 12 października 2010 r., skarżąca wezwana została do sprecyzowania przedmiotowego pisma poprzez wskazanie, czy stanowi ono wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy, czy też wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. Pismem z dnia 26 października 2010 r. (data wpływu do Sądu) skarżąca "w związku z bezzasadnym i w złej wierze" wzywaniem jej wyjaśniła, że "nikt prawa ukrywań nie miał i nie ma okoliczności" w pełni uzasadniających jej żądanie wyznaczenia innego Sądu. Podniosła, że wieloletnie działania Sądu I instancji, jak sądów powszechnych są prowadzone ze szkodą dla jej osoby i dzieci oraz pozbawiają ją możliwości obrony swych praw. Skarżąca, ponownie wskazując na szereg postępowań toczących się przed sądem powszechnym, zarzuciła, że prowadzone są bezprawnie, bez uwzględnienia okoliczności znanych z urzędu oraz z pominięciem dowodów przemawiających na jej korzyść. Wskazała również, że wyłączenie sędziów WSA w G. uzasadnione jest dobrem wymiaru sprawiedliwości oraz bezprawnością ich działań, o czym - zdaniem skarżącej - świadczy sposób prowadzenia dotychczasowego postępowania przed tym Sądem. Ze względu na trudności w odczytaniu pism kierowanych do Sądu przez A. K., pismem z dnia 4 listopada 2010 r., ponownie wezwano skarżącą do jednoznacznego wskazania poprzez nadesłanie czytelnego pisma, czy pismo złożone osobiście w dniu 8 października 2010 r. stanowi wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy, czy też wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że skarżąca występuje o wyłączenie wszystkich sędziów WSA w G. Wobec braku odpowiedzi skarżącej na powyższe wezwanie, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 3 stycznia 2011 r., pismo skarżącej uznano za wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów WSA w G. W związku ze złożonym wnioskiem, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w G. sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli pisemne oświadczenia, w których stwierdzili, iż brak jest podstaw do wyłączenia ich z mocy ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia z art. 19 tej ustawy. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OW 53/11, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Zaznaczyć jednak należy, iż stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem ich udowodnienia. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74 - 75 i 79). Przy czym podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które - jako oparte na obiektywnych okolicznościach - mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 191). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy - obok zachowania samych sędziów - istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również wypada, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, opubl. OSNC z 1972 r. Nr 3, poz. 55). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawy nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA w G. nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku, jak i w piśmie z dnia 26 października 2010 r., nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo ich zaistnienia. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek z art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, wskazane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące braku obiektywizmu, "ukrywania czynów bezprawnych podwładnych" oraz nadużywania prawa i funkcji przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W tym zakresie skarżąca nie wskazała na żadne okoliczności, czy też dowody mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Podobnie o zasadności wniosku skarżącej nie mogą świadczyć zarzuty dotyczące nieprawidłowości w działaniach sądów powszechnych, jak i organów administracyjnych oraz powoływanie się przez skarżącą na dobro wymiaru sprawiedliwości. Jeszcze raz zatem powtórzyć wypada, że samo subiektywne przeświadczenie skarżącej o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w WSA w G., których dotyczy wniosek, wynika, iż nie istnieje między nimi i stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżąca nie podważyła wiarygodności złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.