4/II SA/Po 4352/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Edwarda Sz. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 października 2001 r. (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania - uchyla zaskarżone postanowienie, (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 5 grudnia 2000 r. (...) na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawił Edwarda Sz. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. dnia 1 października 1979 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresach: od 17 maja 1947 do 9 kwietnia 1949; od 1 marca 1951 do 31 maja 1951 i od 1 listopada 1951 do 31 grudnia 1954 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w L. z dnia 9 października 2000 r. i z akt kombatanckich wynika, że Edward Sz. w okresie od 1 marca 1951 do 31 marca 1955 r. zatrudniony był w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 października 2001 r. - (...), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 par. 3 i art. 129 par. 1 i 2 Kpa stwierdziło niedopuszczalność złożenia przez Edwarda Sz. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 grudnia 2000 r. (...). W uzasadnieniu postanowienia Kierownik Urzędu wyjaśnił, że decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 grudnia 2000 r. (...), doręczono Zainteresowanemu 12 grudnia 2000 r., zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wysłano 17 kwietnia 2001 r., a wpłynął do Urzędu dnia 18 kwietnia 2001 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składa się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie /art. 129 par. 2 w zw. z art. 127 par. 3 Kpa/, o czym pouczono Edwarda Sz. w odpisie owej decyzji. Zainteresowany uchybił terminu do złożenia owego wniosku. Skarżący nie złożył wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosownej prośby o przywrócenie uchybionego terminu /art. 58 par. 1 i 2 Kpa/. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Edward Sz. zarzucił postanowieniu błędne ustalenie, że z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił po terminie, gdy tymczasem uczynił to dnia 27 grudnia 2000 r., nadając ów wniosek w Urzędzie Pocztowym nr 29 w P.; do skargi załączył kserokopię dowodu nadania. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z art. 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie; do tego postępowania dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy Kpc /art. 106 par. 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. W aktach sprawy administracyjnej brak pisma procesowego Zainteresowanego, które byłoby wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po decyzji z dnia 5 grudnia 2000 r. i dowodzie jej doręczenia dnia 12 grudnia 2000 r. Edwardowi Sz. (...), w aktach znajduje się tylko jedno pismo Zainteresowanego - z dnia 10 kwietnia 2001 r.- zawierające wniosek o "przywrócenie uprawnień kombatanckich zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego" /Dz. U. 1997 nr 68 poz. 436/. W uzasadnieniu Edward Sz. wskazał, że "w związku z odebraniem mnie uprawnień kombatanckich, przedkładam nowe zaświadczenie Centralnego Archiwum Wojskowego w W. z dnia 16.01.2001, potwierdzające mój udział w akcji zwalczania Ukraińskiej Powstańczej Armii w okresie 23.07.1947- 25.11.1947". Do wniosku Zainteresowany załączył kserokopię pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 16 stycznia 2001 r. (...), z którego wynika, że strz. Edward Sz. pełniąc służbę w KBW brał udział w okresie 23.07.-25.11.1947 r., w akcji zwalczania Ukraińskiej Powstańczej Armii w ramach 22 Batalionu Specjalnego Podgrupy "Sanok- Gorlice". Wniosek z dnia 10 kwietnia 2001 r. wraz z załącznikiem, nadany został w Urzędzie Pocztowym nr 29 w P. dnia 17 kwietnia 2001 r., a na piśmie znajdują się dwie prezentaty z dnia 18 kwietnia 2001 r.: Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych /bez znaku/ i Departamentu Weryfikacji Uprawnień- l.dz. 2927 (...). Już tylko załączona do skargi kserokopia czterech dowodów nadania listów poleconych należycie uprawdopodobniła, że Zainteresowany nadał dnia 27 grudnia 2000 r. dwie przesyłki polecone: do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. (...) i do Centralnego Archiwum Wojskowego (...). W toku rozprawy Edward Sz. okazał oryginały dowodów nadania listów poleconych z dnia 27 grudnia 2000 r. - tożsamych z odpisami ksero. Skarżący wiarogodnie wyjaśnił, że dnia 27 grudnia 2000 r. nadał do Kierownika Urzędu pismo, w tym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy; przedstawił także rękopiśmienny brudnopis "odwołania od decyzji o pozbawieniu mnie uprawnień kombatanckich z dnia 5 grudnia 2000 r. (...)". Z owego dokumentu prywatnego Sąd sporządził kserokopię i włączył go do akt. Skarżący okazał także maszynowy odpis wniosku z dnia 18 grudnia 2000 r. do Centralnego Archiwum Wojskowego, z którego to dokumentu prywatnego Sąd sporządził kserokopię i także włączył go do akt (...). Faktom tym Kierownik Urzędu nie zaprzeczył, a Sąd- po uzyskaniu informacji Kierownika Zmiany Urzędu Pocztowego nr 29 w P. z dnia 30 lipca 2004 r., potwierdzającej nadanie listu poleconego (...), mając na uwadze wyniki całej rozprawy, uznał ów fakt za przyznany /art. 106 par. 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 230 Kpc/. Sąd precyzyjnymi pismami sądowymi z dnia: 8 lipca 2004 i 26 lipca 2004 r. zwrócił się do Kierownika Urzędu o podanie, czy po dniu 27 grudnia 2000 r. wpłynęło do Urzędu pismo Edwarda Sz., nadane dnia 27 grudnia 2000 r. za numerem (...) w Urzędzie Pocztowym P. 29, przedkładając kserokopie: dowodu nadania z 27 grudnia 2000 r., rękopisu zatytułowanego "odwołanie", dowodu nadania do CAW i pisma z 18 grudnia 2000 r. do CAW, odpis protokołu rozprawy. Pismem z dnia 19 lipca 2004 r. Główny Specjalista Departamentu Orzecznictwa Urzędu udzielił zdawkowej odpowiedzi, że "po sprawdzeniu w bazie ewidencyjnej Kancelarii Urzędu brak jest zarejestrowanego pisma Edwarda Sz. z 27.12.2000 r.". W obszerniejszym piśmie z 4 sierpnia 2004 r. Kierownik Urzędu, przedstawiając trudności kadrowe Urzędu i wielką ilość załatwianych spraw, zapewnił, że "pismo z dnia 19 lipca 2004 r. zawiera wszelkie informacje, jakimi dysponuje Urząd...Każdorazowo korespondencja wpływająca rejestrowana jest w komputerowej bazie ewidencyjnej i to w oparciu o zapisy dokonane w tej bazie danych (...) pracownik sprawdzał wpływ korespondencji skarżącego. Urząd nie podjął kroków sprawdzających w Oddawczym Urzędzie Pocztowym z uwagi na upływ 12 miesięcznego terminu, o którym mowa w par. 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 października 2003 r. /Dz.U. 2003 nr 183 poz. 1795"/. Sąd - któremu znany był fakt upływu terminu dla dokonania reklamacji usługi powszechnej- na podstawie art. 106 par. 3 i 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 248 par. 1 Kpc zwrócił się do Naczelnika Urzędu Pocztowego nr 63 w W. o wskazanie, czy nadana dnia 27 grudnia 2000 r. za numerem (...) przesyłka polecona przez Edwarda Sz. do Kierownika Urzędu została doręczona, jeśli tak, to w jakiej dacie. Pismem z dnia 7 września 2004 r. Zastępca Dyrektora ds. Sprzedaży Rejonowego Urzędu Poczty W.-Ś. poinformował, że nie jest w stanie udzielić jakiejkolwiek informacji o owej przesyłce, gdyż z tego okresu Poczta nie posiada stosownych dokumentów (...). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że domniemanie faktyczne z art. 231 Kpc może znaleźć zastosowanie dla ustalenia faktów procesowych- np. przy ustalaniu okoliczności i terminu nadania pisma procesowego do sądu bądź przy ustaleniu treści doręczonego stronie przez sąd zarządzenia /postanowienie SN z: dnia 22 maja 1997 r. - III CKN 36/97- OSNC 1997 nr 10 poz. 159- akceptowane przez T. Erecińskiego w: "Komentarz do Kpc" W.Pr. 2002 t. 1 str. 487 uw. 4 i str. 489 uw. 16; wyrok SN z dnia 21 czerwca 2001 r. - IV CZ 58/01- OSNC 2002 nr 2 poz. 24/. Z konstrukcji domniemania z art. 231 Kpc można korzystać tylko w braku bezpośrednich środków dowodowych /wyrok SN z dnia 19 lutego 2002 r. - IV CKN 718/00/. W rozpatrywanym wypadku Sąd miał do czynienia z taką właśnie sytuacją- mimo, że nie zgłaszał reklamacji powszechnej usługi pocztowej w trybie par. 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 października 2003 r. w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej (...) - Dz.U. 2003 nr 183 poz. 1795, lecz dążył do ustalenia istotnego faktu procesowego na podstawie powszechnie obowiązujących ustaw procesowych /art. 106 par. 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 248 par. 1 Kpc/, Sąd nie zdołał ustalić faktu wpłynięcia przesyłki poleconej do Urzędu do Spraw Kombatantów, wobec wskazania przez oddawczy Urząd Pocztowy, że nie posiada stosownych dokumentów /k. 33/, a Kierownik Urzędu nie ustalił, by pismo nadane przez Zainteresowanego dnia 27 grudnia 2000 r. wpłynęło do Urzędu do Spraw Kombatantów (...). Sąd na podstawie dowodu nadania przez Zainteresowanego listu poleconego do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (...) w terminie 14 dni od dnia 12 grudnia 2000 r.- daty doręczenia Edwardowi Sz. odpisu decyzji z dnia 5 grudnia 2000 r.- bowiem dzień 26 grudnia 2000 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy (...) i brudnopisu pisma procesowego, zatytułowanego "odwołanie"- będącego w istocie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu art. 127 par. 3 Kpa- ustalił, że wniosek o takiej treści został prawidłowo doręczony Kierownikowi Urzędu /art. 231 Kpc; H. Dolecki "Ciężar dowodu w polskim procesie cywilnym" W.Pr. PWN 1998 str. 167 in.; T. Ereciński- op. cit. str. 486 uw. 2, 3/. Za takim ustaleniem przemawiają zasady doświadczenia życiowego- przesyłka polecona przemieszczana jest bowiem i doręczana w sposób zabezpieczający ją przed utratą. Gdy w postępowaniu sądowoadministracyjnym okaże się, że z powodu upływu czasu nie można na podstawie dokumentacji pocztowej potwierdzić fakt doręczenia przesyłki poleconej adresatowi, to należy przyjąć /przy istniejącym potwierdzeniu nadania/, że doręczenie nastąpiło; stopień wiarogodności tezy, że do doręczenia doszło, jest znacząco większy, niż prawdopodobieństwo, że do doręczenia z jakichś nadzwyczajnych powodów nie doszło. Pogląd ów w doktrynie trafnie prezentuje pod rządem art. 3 pkt 8 i pkt 25 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. prawo pocztowe - Dz.U. nr 130 poz. 1188 ze zm. Krzysztof Knoppek /"Znaczenie dowodowe pokwitowania nadania listu poleconego" Przegląd Sądowy 2004 nr 9 str. 120/. W zakresie zasad doświadczenia życiowego pozostawał on aktualny i pod rządem ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności /t.j. Dz.U. 1995 nr 117 poz. 564 ze zm./, obowiązującej w dacie nadania i doręczenia owej przesyłki poleconej. Skoro zatem zaskarżone postanowienie oparte jest na błędnych ustaleniach faktycznych /że Zainteresowany nadał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dnia 17 kwietnia 2001 r./, mających wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. w zw. z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm., skargę należało uwzględnić, rozstrzygając o kosztach postępowania sądowego.