I SA/Po 10/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku SS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek. SS, reprezentowany przez doradcę podatkowego JC pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sadowych. Odpis postanowienia wraz z pouczeniem o sprzeciwie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...]. Skarżący nie wniósł sprzeciwu na to postanowienie. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący wpisu nie uiścił, natomiast ponownie zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] odrzucił skargę SS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że skarżący w toku postępowania złożył dwa wnioski o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy z tych wniosków został oddalony, a postanowienie w tym przedmiocie uprawomocniło się, w związku z czym wezwano stronę do uiszczenia wpisu. W odpowiedzi strona zamiast uiścić w terminie określony wpis złożyła ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy skarga powinna zostać odrzucona, gdyż takiej konsekwencji nieuiszczania wpisu nie mogą już zniweczyć dalsze wnioski o przyznanie prawa pomocy. Z uzasadnienia wniosku sporządzonego przez SS w dniu [...]. na urzędowym formularzu wynika, że sytuacja w jakiej znalazł się od momentu wydania decyzji obciążających go kwotą należności celno-podatkowych ulega ciągłemu pogorszeniu. Zakończenie części postępowań administracyjnych uniemożliwiło mu dalszą działalność i postawiło w obliczu bankructwa. Skarżący wskazał, że prowadzona jest egzekucja z dochodów uzyskiwanych przez niego z wynagrodzenia za pracę. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Z uwagi na rozdzielność majątkową nie posiada informacji dotyczących stanu majątkowego żony. Ponadto nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a z uwagi na brak majątku wspólnego nigdy nie nastąpił jego podział. Podał, że nie posiada samochodu osobowego ani też majątku ruchomego. Wnioskodawca z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] brutto. Ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...]. Ponadto kwota stanowiąca 50 % wynagrodzenia netto zostaje co miesiąc odprowadzana w związku z zajęciem komorniczym na rzecz Izby Celnej. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy SS w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej i nie posiada samochodu osobowego. Wskazał, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym dojazd do pracy [...], koszty leczenia i leki [...], wyżywienie [...]. Podał, że zajmuje pokój w mieszkaniu syna i jego narzeczonej, pokój został użyczony mu nieodpłatnie. Oświadczył, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej i wobec tego żona odmówiła mu udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące jej sytuacji finansowej i majątkowej. Do pisma załączył kserokopię zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że dochód skarżącego wyniósł [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nadto wskazać należy, że strona ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości [...], przy czym część wynagrodzenia została zajęta. Wnioskodawca nie posiada majątku, oszczędności ani samochodu osobowego. Aktualnie mieszka u syna i jego narzeczonej i nie ponosi opłat za mieszkanie gaz, wodę, energię elektryczną i RTV. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, przy czym pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżący, pomimo wezwania nie podał czy jego żona posiada lokaty i konta bankowe, czy uzyskuje dochody, czy korzysta z pomocy opieki społecznej oraz czy posiada samochody osobowe. Z informacji wnioskodawcy wynika natomiast, że jego żona posiada mieszkanie. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów sądowych. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił ustawowej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.