I SA/Po 101/02

W IMIENIU RZCZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Sylwester Marciniak Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) as. sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant: staż. Inga Skwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi D. i J.G. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997 I. uchyla zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ K. Pawlicki /-/ S. Marciniak /-/ B. Koś Urząd Skarbowy Z. decyzją z dnia [...]r., nr [...] określił małżonkom D. i J. G. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997 r. w kwocie [...]zł, zaległość w tym podatku w kwocie [...]zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł. Izba Skarbowa w Z. po rozpatrzeniu odwołania podatników decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że organ I instancji w wyniku kontroli złożonego przez podatników zeznania podatkowego PIT-31 i dokumentów źródłowych ustalił, iż od dochodu osiągniętego w 1997 r. J.G. odliczył kwotę [...]zł wydatkowaną na podstawie umowy nazwanej ,,umową renty". Zgodnie z tą umową skarżący wypłacił E. R. kwotę [...]zł w trzech ratach: [...] listopada 1997 r. - [...]zł, [...] grudnia 1997 r. - [...]zł i [...] grudnia 1997 r. - [...]zł. Umowa ta zdaniem organu podatkowego I instancji nie odpowiadała jednak warunkom przewidzianym w przepisie art. 903 k.c., regulującym umowę renty, lecz była to umowa darowizny. Umowa nie kreowała zobowiązania do określonych świadczeń okresowych, a zobowiązanie do wypłacenia kwoty [...]zł w trzech ratach płatnych w określonych terminach. Podatnik z góry określił wielkość świadczenia, które miało być spełnione. Było to w istocie świadczenie jednorazowe, podzielne, podlegające częściowemu wykonaniu. Wypłacona suma nie ma zatem charakteru trwałego ciężaru, a tym samym nie podlega odliczeniu na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wobec czego skorygowano rozliczenie podatku zawarte w zeznaniu. Organ odwoławczy podzielił powyższe ustalenia, wskazując, że umowa zawarta z E. R. spełniała warunki umowy darowizny określonej w z art. 888 k.c. i zgodnie z art. 26 ust. 5 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1997 r. odliczeniu nie podlegają darowizny poniesione na rzecz osób fizycznych. Organ odwoławczy podkreślił, że warunkiem dopuszczalności odliczenia renty w rozumieniu art. 26 ust. pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zgodność umowy z przepisami kodeksu cywilnego. Od decyzji Izby Skarbowej małżonkowie D. i J. G. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucali, naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 903 i art. 906 § 2 KC oraz art. 69 § 3, art. 121 § 1 i art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Organy podatkowe naruszyły przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst jedn. Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz.416 ze zm.) w związku z art. 903-907 k.c. Zgodnie z treścią przepisu art. 26 ust. 1 powołanej ustawy podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 1997 r. podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3 i art. 28-30, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1 i 2 oraz ust. 4-7 lub art. 25, po odliczeniu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów, oraz alimentów, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci, w wysokości ustalonej w wyroku alimentacyjnym. Ponieważ polskie prawo podatkowe nie definiuje dla swych potrzeb pojęcia instytucji renty, zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym istnieje zgoda co do tego, że powyższy przepis dotyczy renty w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, zawartych w art. 903-907. Warunkiem dopuszczalności odliczenia świadczeń rentowych jest zatem zgodność umowy renty z wymienionymi przepisami Kodeksu cywilnego. Wbrew stanowisku organów podatkowych przedmiotowa umowa renty jest zgodna z przepisami kodeksu cywilnego. Podatnik zobowiązał się względem E. R. do oznaczonych pieniężnych świadczeń okresowych ustanawiając trzy raty rentowe ( art. 903 k.c. ), płatne w wyznaczonych terminach ( art. 904 k.c). Umowy zostały zawarte w formie zwykłej, pisemnej i w aktach administracyjnych znajduje się dowód stwierdzający ich wykonanie ( k. 6 i 7 ), a ponadto informacja o tym, że E. R. wykazała w swoim zeznaniu podatkowym otrzymane od J.G. kwoty jako przychody z innych źródeł ( renta ). W doktrynie podkreśla się, że ponieważ wartość ogólnego prawa do renty zależy od elementu czasu, który wyznacza ilość przypadających świadczeń periodycznych, dlatego umowa renty kreuje zawsze zobowiązanie trwałe ( por. System prawa cywilnego, tom III część 2, 1976 r., str. 950 ). Wobec powyższego błędne jest stanowisko organów podatkowych, że nie można uznać za świadczenie o charakterze trwałym renty, w której została z góry określona łączna wartość świadczenia. ). Wobec powyższego błędne jest stanowisko organów podatkowych, że nie można uznać za świadczenie o charakterze trwałym renty, w której została z góry określona łączna wartość świadczenia, w sytuacji gdy to świadczenie płatne jest w określonych co do wielkości i terminu ratach. Ustalenie przez organy podatkowe, że świadczenie podatnika na rzecz E. R. stanowiło darowiznę, gdyż miało charakter jednorazowy jest całkowicie dowolne, ponieważ pozostaje w sprzeczności zarówno z brzmieniem umowy, jak i stwierdzonym sposobem ich wykonania. Zważywszy zatem, że organy podatkowe nie stwierdziły, aby w realiach tej konkretnej sprawy zawarta umowa renty stanowiła działania w celu obejścia prawa, a także nie wykazały by wypłacone świadczenia stanowiły darowiznę, należało uznać iż obie decyzje są niezgodne z prawem, to jest z przepisem art. 903 i nast. k.c i art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz.416 ze zm.). Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145§1 pkt. 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy. /-/B. Koś /-/ S. Marciniak /-/ K. Pawlicki