I SA/Po 102/02

W IMIENIU RZCZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Sylwester Marciniak Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) as. sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant: staż. Inga Skwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi D. i J. G. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998 I. uchyla zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ K. Pawlicki /-/ S. Marciniak /-/ B. Koś Urząd Skarbowy w Z. decyzją z dnia [...]r., nr [...] określił małżonkom D. i J.G. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1998 r. w kwocie [...]zł, zaległość w tym podatku w kwocie [...]zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł. Izba Skarbowa w Z. po rozpatrzeniu odwołania podatników decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że organ I instancji w wyniku kontroli złożonego przez podatników zeznania podatkowego PIT-31 i dokumentów źródłowych ustalił, iż od dochodu osiągniętego w 1998 r. J. G. odliczył kwotę [...] zł wydatkowaną na podstawie dwóch umów renty. Zgodnie z umową z dnia [...].09.1998 r. skarżący wypłacił M. H. kwotę [...]zł w czterech ratach po [...] zł oraz zgodnie z umową z dnia [...].10.1998 r. wypłacił B. N. kwotę [...]zł w trzech ratach, po [...]zł. Umowy te zdaniem organu podatkowego I instancji nie odpowiadały jednak warunkom przewidzianym w przepisie art. 903 k.c., regulującym umowę renty, lecz były to umowy darowizny. Umowy nie kreowały zobowiązania do określonych świadczeń okresowych, a zobowiązanie do wypłacenia kwoty [...]zł i [...]zł. w czterech i trzech ratach płatnych w określonych terminach. Podatnik zatem z góry określił wielkość świadczenia, które miało być spełnione, było to więc w istocie świadczenie jednorazowe, podzielne, podlegające częściowemu wykonaniu. Wypłacone sumy nie mają zatem charakteru trwałego ciężaru, a tym samym nie podlegają odliczeniu na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. Z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm. ), wobec czego skorygowano rozliczenie podatku zawarte w zeznaniu. Organ odwoławczy podzielił powyższe ustalenia, wskazując, że umowy zawarte z M. H. i B. N. spełniały warunki umowy darowizny określonej w z art. 888 k.c., a zgodnie z art. 26 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia od podstawy opodatkowania kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów. Organ odwoławczy podkreślił, że warunkiem dopuszczalności odliczenia renty w rozumieniu cytowanego przepisu jest zgodność umowy z przepisami kodeksu cywilnego. Od decyzji Izby Skarbowej małżonkowie D. i J.G. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucali, naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 903 k.c., poprzez błędną interpretację zawartych przez podatnika umów renty. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Organy podatkowe naruszyły przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst jedn. Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz.416 ze zm.) w związku z art. 903-907 k.c. Zgodnie z treścią przepisu art. 26 ust. 1 powołanej ustawy podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia od podstawy opodatkowania kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów. Ponieważ polskie prawo podatkowe nie definiuje dla swych potrzeb pojęcia instytucji renty, zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym istnieje zgoda co do tego, że powyższy przepis dotyczy renty w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, zawartych w art. 903-907. Warunkiem dopuszczalności odliczenia świadczeń rentowych jest zatem zgodność umowy renty z wymienionymi przepisami Kodeksu cywilnego. Wbrew stanowisku organów podatkowych przedmiotowe umowy renty są zgodne z przepisami kodeksu cywilnego. Podatnik zobowiązał się względem M. H. i B. N. do oznaczonych pieniężnych świadczeń okresowych ustanawiając w 1998 r. trzy i cztery raty rentowe ( art. 903 k.c. ), płatne w wyznaczonych terminach ( art. 904 k.c). Umowy zostały zawarte w formie zwykłej, pisemnej i niesporne było ich wykonanie. W aktach administracyjnych znajduje się ponadto informacja o tym, że M. H i B. N. wykazały w swoich zeznaniach podatkowych otrzymane od J. G. kwoty jako przychody z innych źródeł ( renty ). W doktrynie podkreśla się, że ponieważ wartość ogólnego prawa do renty zależy od elementu czasu, który wyznacza ilość przypadających świadczeń periodycznych, dlatego umowa renty kreuje zawsze zobowiązanie trwałe ( por. System prawa cywilnego, tom III część 2, 1976 r., str. 950 ). Wobec powyższego błędne jest stanowisko organów podatkowych, że nie można uznać za świadczenie o charakterze trwałym renty, w której została z góry określona łączna wartość świadczenia, w sytuacji gdy to świadczenie płatne jest w określonych co do wielkości i terminu ratach. Ustalenie przez organy podatkowe, że świadczenie podatnika na rzecz M. H. i B. N. stanowiło darowiznę, gdyż miało charakter jednorazowy jest całkowicie dowolne, ponieważ pozostaje w sprzeczności zarówno z brzmieniem umowy, jak i stwierdzonym sposobem ich wykonania. Zważywszy zatem, że organy podatkowe nie stwierdziły, aby w realiach tej konkretnej sprawy zawarta umowa renty stanowiła działania w celu obejścia prawa, a także nie wykazały by wypłacone świadczenia stanowiły darowiznę, należało uznać iż obie decyzje są niezgodne z prawem, to jest z przepisem art. 903 i nast. k.c i art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz.416 ze zm.). Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145§1 pkt. 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy. /-/B. Koś /-/ S. Marciniak /-/ K. Pawlicki