I SA/Po 1024/17

WyrokWSA w Poznaniu2019-01-24

Skład orzekający: Barbara Rennert, Włodzimierz Zygmont, Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, jeśli nie przedłożył organom podatkowym faktur dokumentujących nabycie towarów i usług, a także nie prowadził ksiąg podatkowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, jeśli nie posiada faktur dokumentujących nabycie towarów i usług, a także nie prowadził ksiąg podatkowych. Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest warunkowane posiadaniem przez podatnika faktur, co jest zgodne z przepisami ustawy o VAT oraz dyrektywą unijną. Brak dokumentacji uniemożliwia prawidłowe ustalenie podstawy opodatkowania i prawidłowe funkcjonowanie systemu VAT.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarżącej spółki, która kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do października 2013 r. Organ kontroli skarbowej nie zdołał ustalić miejsca przechowywania dokumentacji podatnika i nie sporządził protokołu z badania ksiąg. Bezskuteczne okazały się próby przesłuchania likwidatora spółki. Organ ustalił niezaewidencjonowaną sprzedaż na podstawie wyciągów bankowych i faktur pozyskanych od kontrahentów. Skarżąca nie przedłożyła żądanych dokumentów, co skutkowało odmową prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2013 r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące od sierpnia do października 2013 r. oddala skargę Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. decyzją z 30 sierpnia 2016 r., nr [...] określił F(1) sp. z o.o. w likwidacji (dalej: "skarżąca") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do października 2013 r. Organowi kontroli skarbowej nie zdołał ustalić miejsca przechowywania dokumentacji podatnika wobec czego nie sporządził protokołu z badania ksiąg podatkowych. Bezskuteczne okazały się również próby przesłuchania A. A. (likwidatora skarżącej). Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej na podstawie wyciągów bankowych ustalił, że skarżąca otrzymała w objętym kontrolą okresie środki pieniężne od "F(2)" B. B., "F(3)" S.A. oraz "F(4)" sp. z o.o. Od Naczelnika Urzędu Skarbowego P. [...] pozyska kserokopię faktury dokumentującą sprzedaż przez skarżącą samochodu na rzecz "F(2)" B. B., który przelał na rzecz skarżącej kwotę [...] zł, podczas gdy wartość brutto faktury opiewała na kwotę [...] zł. Z kolei "F(3)" S.A. przekazała organowi kontroli skarbowej 17 faktur dokumentujących zakup samochodów od skarżącej. Tenże kontrahent oświadczył, że nie posiada wiedzy o osobach odpowiedzialnych za kontakt ze skarżącą, z uwagi na zmianę prezesów zarządu w 2013 r. "F(3)" S.A. przelała na rzecz skarżącej [...] zł, podczas gdy łączna wartość brutto faktur opiewała na kwotę [...] zł. Jedną z faktur przekazał organowi Urząd Miasta [...][...]. "F(4)" sp. z o.o. dostarczyła organowi 12 faktur VAT dokumentujących zakup samochodów od skarżącej przy czym ten kontrahent wskazał , że osobą reprezentującą skarżącą była A. A.. "F(4)" sp. z o.o. przelała na konto skarżącej kwotę [...] zł, podczas gdy łączna wartość brutto wystawionych faktur opiewała na kwotę [...] zł. Organ kontroli skarbowej ustalił, że "F(3)" S.A. dokonywała (jako pierwszy właściciel w kraju) rejestracji pojazdów nabytych od skarżącej. Miały miejsca zdarzenia , że skarżącą po upływie kilku dni lub miesięcy ponownie dokonywała sprzedaży samochodów zbytych na rzecz "F(3)" S.A. jak i "F(4)" sp. z o.o. Każda z firm w łańcuchu sprzedaży podwyższała wartość samochodu o kwoty od około [...] zł do [...] zł. Organ kontroli skarbowej ustalił na podstawie danych uzyskanych z Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta P. , że skarżąca dokonała sprzedaży pięciu samochodów na rzecz "F(5)" sp. z o.o. Pozyskane kserokopie faktur VAT pozwoliły na ustalenie wartości niezaewidencjonowanej sprzedaży na rzecz wskazanego kontrahenta. Ustalił również, że skarżąca zarejestrowała samochody będące przedmiotem sprzedaży na rzecz "F(5) sp. z o.o. która ponownie po upływie około dwóch miesięcy te same samochody zbyła na rzecz skarżącej. Po upływie kilku dni skarżąca zbywała pojazdy na rzecz "F(4)" sp. z o.o. Skarżąca dokonywała rejestracji pojazdów jako drugi właściciel w kraju, bowiem pierwszym rejestrującym było "F(5)" sp. z o.o. Skarżąca dokonując sprzedaży na rzecz wskazanego ostatnio kontrahenta uzyskiwała marżę w wysokości ok. 1,22%. Natomiast przy sprzedaży na rzecz "F(4)" sp. z o.o. stosowano marżę w wysokości ok. 1,13%. Skarżąca w 2013 r. nabywała wewnątrzwspólnotowo pojazdy z Czech, Belgii, Niemiec, Holandii, Austrii i Włoch. Poza czterema przypadkami skarżąca nie dokonywała rejestracji pojazdów w kraju. Mając na uwadze powiązania osobowe oraz wartość obrotu pomiędzy skarżącą a "F(6)" s.r.o. organ kontroli skarbowej wystąpił do czeskiej administracji skarbowej o sprawdzenie rzetelności realizowanych transakcji. Z informacji "SCAC" wynika, że jedynym prezesem i wspólnikiem "F(6)" s.r.o. jest A. A.. Siedziba spółki ma charakter wirtualny, nie prowadzi w Czechach żadnej działalności gospodarczej. Spółka nie zgłosiła żadnego rachunku bankowego w czeskim banku. "F(6)" s.r.o. mimo wezwań ze strony odpowiedniego czeskiego organu nie złożyła deklaracji VAT. Z bazy danych "VIES" nie wynika aby doszło do jakiekolwiek nabycia towarów od skarżącej w I. i II. kwartale 2013 r. Omawiana spółka nie złożyła również informacji podsumowujących. Nie jest również wiadomym czy prowadziła księgowość. Czeski organ podatkowy nie ma informacji o osobach mogących posiadać wiedzę na temat działalności "F(6)" s.r.o. Czeskie władze skarbowe wskazały, że dyrektorem wykonawczym spółki jest A. A. przy czym brak jest informacji na temat miejsca pobytu tej osoby. Dodatkowo organ kontroli skarbowej pozyskał od Starostwa Powiatowego w M(1) fakturę dokumentującą nabycie samochodu marki "[...]". Ustalił również, że na rzecz "F(6)" s.r.o. skarżąca w okresie od stycznia do czerwca 2013 r. przelała kwotę [...] euro. Skarżąca wykazała wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów w kwietniu oraz maju 2013 r. o wartości odpowiednio [...] zł oraz [...] zł. W informacji podsumowującej za maj 2013 r. wykazała wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów we wskazanej ostatnio kwocie, przy czym nie wykazała transakcji tego rodzaju w kwietniu 2013 r. W wyniku analizy wyciągów bankowych organ kontroli skarbowej ustalił, że skarżąca dokonała szeregu transakcji nabycia pojazdów od wielu firm z krajów unijnych. W I. kwartale 2013 r. skarżąca nie wykazała w systemie "VIES" żadnych nabyć wewnątrzwspólnotowych podczas gdy jej zagraniczny kontrahenci zadeklarowali przychód w łącznej kwocie [...] zł. W II. kwartale 2013 r. kontrahenci skarżącej zadeklarowali przychód w kwocie [...] zł, podczas gdy skarżąca wykazała transakcje o wartości [...] zł. Ustalił również, że skarżąca zrealizowała przelewy na rzecz: "F(7)" GmbH, "F(8)", "F(9)", "F(10)" BV, "F(11)" BVBA, "F(12)" Ltd CoKG. Mimo to zarówno skarżąca jak i wskazane ostatnio podmioty nie zadeklarowały żadnych transakcji. Z ustaleń organu kontroli skarbowej wynika, że łączna wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży wynosi w 2013 r. [...] zł zaś kwota należnego od niej podatku [...] zł. Określając podstawę opodatkowania odstąpił od jej szacowania. W kontekście podatku naliczonego organ kontroli skarbowej zwrócił uwagę na nieprzedłożenie ewidencji oraz faktur VAT skutkujące brakiem prawa do odliczenia podatku naliczonego. Zaznaczył, że żaden z przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., nr 177 poz. 1054 ze zm. – dalej: "ustawa o VAT"), nie zwalnia podatnika z obowiązku udokumentowania fakturą prawa do obniżenia podatku należnego. Pismem z 26 września 2016 r. skarżąca wniosła odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji wnosząc o umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji organu kontroli skarbowej zarzuciła naruszenie: – art. 86 ust. 1, art. 87, art. 89, art. 108 ust. 1 oraz art. 109 ust. 1 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w 2010 r.; – art. 21 § 3, art. 51 § 1, art. 63 § 1, art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187, art. 188 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej: "O.p."); – § 20 ust. 1, ust. 3 oraz ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 212 poz. 1337 ze zm. – dalej: "rozporządzenie MF"). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. decyzją z 10 lipca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że postępowanie kontrolne dotyczyło podatku od towarów i usług za 2013 r., wskutek czego za niezrozumiałe uznał twierdzenie o naruszeniu przepisów ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w 2010 r. W kontekście prawa do odliczenia podatku naliczonego wskazał, że kwota tego podatku musi wynikać z faktur. Nabycie towarów lub usług bez otrzymania faktury nie uprawnia do odliczenia podatku naliczonego przy ich zakupie. Faktura jest jedynym dokumentem umożliwiającym określenie wysokości podatku naliczonego przy czym to podatnika obciąża obowiązek jej posiadania. Stwierdził również, że wbrew twierdzeniom skarżącej przepisy ustawy o VAT nie są sprzeczne z postanowieniami dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE nr 347 poz. 1 ze zm. – dalej: "dyrektywa 112"). Zgodnie bowiem z art. 178 lit. a) powołanego aktu, podatnik w celu skorzystania z odliczenia, o którym mowa w art. 168 lit. a), w odniesieniu do dostaw towarów lub świadczenia usług, musi posiadać fakturę sporządzoną zgodnie z tytułem XI rozdział 3 sekcje 3-6. Wprowadzenie do prawa krajowego wymogu posiadania faktury, jako warunku formalnego, od którego uzależnione jest prawo do odliczenia podatku naliczonego, znajduje pełne potwierdzenie w treści dyrektywy 112. Zaznaczył również, że A. A. nie złożyła żadnych dokumentów jak i żadnych wyjaśnień dotyczących działalności skarżącej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia O.p. zaznaczył, że w sprawie nie zastosowano instytucji szacowania podstawy opodatkowania. Nie podzielił również innych zarzutów naruszenia przepisów tego aktu. Podkreślił, że decyzja organu pierwszej instancji została oparta na obszernym materiale dowodowym, który został poddany wnikliwej analizie i ocenie. Powołane przez skarżącą rozporządzenie MF nie obowiązywało w 2013 r. Pismem z 14 sierpnia 2017 r. skarżąca wniosła skargę na omówioną powyżej decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto wniosła o przekazanie sprawy do rozpoznania WSA w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: – art. 86 ust. 1, art. 87, art. 89, art. 108 ust. 1 oraz art. 109 ust. 1 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w 2010 r., tj. dacie dokonywania czynności objętych zaskarżoną decyzją; – art. 21 § 3, art. 51 § 1, art. 63 § 1, art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187, art. 188 oraz art. 191 O.p.; – § 20 ust. 1, ust. 3 oraz ust. 4 rozporządzenia MF. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 06 listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącej pogłębił zarzuty skargi. Pismem procesowym z 09 stycznia 2019 r. organ odniósł się do wskazanego ostatnio pisma pełnomocnika skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Określając skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego organy zmodyfikowały wysokość podatku należnego oraz naliczonego. Modyfikacja wysokości podatku należnego nastąpiła z uwagi na niezaewidencjonowanie w deklaracjach całej sprzedaży. Odmawiając skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego organy zwróciły uwagę na nieprzedłożenie faktur wykazujących wysokość tego podatku. W pierwszej kolejności sąd wskazuje , że zgodnie z 109 ust. 3 ustawy o VAT, podatnicy, z wyjątkiem podatników wykonujących wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 i 82 ust. 3 oraz zwolnionych od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9, są obowiązani prowadzić ewidencję zawierającą: kwoty określone w art. 90, dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżające kwotę podatku należnego oraz kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej, a w przypadkach określonych w art. 120 ust. 15, art. 125, 134, 138 - dane określone tymi przepisami niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej. Z kolei na mocy art. 86 § 1 O.p., podatnicy obowiązani do prowadzenia ksiąg podatkowych przechowują księgi i związane z ich prowadzeniem dokumenty do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Treść przytoczonych ostatnio przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że obowiązkiem skarżącej było prowadzenie ewidencji zawierającej dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania oraz zawierającej inne dane niezbędne do sporządzenia deklaracji na podatek od towarów i usług. Obowiązek przechowywania ksiąg podatkowych prowadzonych na potrzeby rozliczeń podatku od towarów i usług wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę dokonywanych w tych księgach zapisów trwał aż do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Prowadząc postępowanie kontrolne organ pierwszej instancji wystosował do skarżącej pisma z 08 września 2015 r., 13 października 2015 r., 21 stycznia 2016 r., 09 lutego 2016 r., 23 marca 2016 r. i 20 kwietnia 2016 r. wzywające do przedłożenia dokumentów. A. A. (likwidator skarżącej) nie zastosowała się do żadnego z wezwań. Wskazana ostatnio osoba była ponadto trzykrotnie bezskutecznie wzywana na przesłuchanie w charakterze strony. W piśmie z 16 maja 2016 r. likwidator skarżącej (po nałożeniu na nią grzywny postanowieniem z 10 maja 2016 r.) wskazała jako przewidywany termin dostarczenia dokumentacji 30 czerwca 2016 r. Mimo to nie przedłożono żądnych dokumentów. Podjęte przez organ pierwszej instancji działania nie doprowadziły do pozyskania ksiąg podatkowych skarżącej prowadzonych na potrzeby podatku od towarów i usług. Z uwagi na powyższe niemożliwe było ustalenie czego dotyczą kwoty wykazane w złożonych przez skarżącą deklaracjach. Sąd stwierdza , że wobec tego organy podatkowe miały prawo określić kwotę podatku należnego na podstawie wystawionych przez skarżącą faktur sprzedaży pozyskanych od "F(3)" S.A., "F(4)" sp. z o.o., "F(2) B. B.", Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta P. oraz Urzędu Miasta [...] [...] Biuro Administracji i Spraw Obywatelskich [...] [...]. Organ odwoławczy dokonał również eliminacji błędów rachunkowych występujących w trzech fakturach sprzedaży wskazanych w tabeli nr 2 zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w piśmie procesowym z 06 listopada 2018 r. sąd wskazuje, że z uwagi na niewywiązanie się z obowiązku przedłożenia ksiąg podatkowych brak było podstaw do przyjęcia, że pozyskane przez organ faktury sprzedaży zostały rozliczone w złożonych przez skarżącą deklaracjach. Skarżąca w całym, dwuinstancyjnym postępowaniu podatkowym nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu mogącego świadczyć o rzetelności zadeklarowanych kwot podatku. Godzi się w tym miejscu również wskazać, że brak możliwości ustalenia jakie faktury zostały rozliczone w złożonych przez skarżącą deklaracjach wynika z naruszenia elementarnego obowiązku podatnika jakim jest prowadzenie ksiąg podatkowych oraz gromadzenie dokumentacji stanowiącej podstawę dla zapisów w tychże księgach. W kontekście podatku naliczonego skarżącej sąd wskazuje , że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma treść art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) powołanego ostatnio aktu. Zgodnie z tym przepisem, kwotę podatku naliczonego stanowi: suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika: z tytułu nabycia towarów i usług. W opinii sądu przytoczony przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że warunkiem skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest otrzymanie przez podatnika faktury dokumentującej nabycie towarów i usług. Powyższe rozwiązanie jest spójne z postanowieniami dyrektywy 112. Zgodnie bowiem z art. 178 lit. a) tego aktu, w celu dokonania odliczenia, o którym mowa w art. 168 lit. a), w odniesieniu do dostaw towarów lub świadczenia usług, musi posiadać fakturę sporządzoną zgodnie z tytułem XI rozdział 3 sekcje 3-6. W realiach niniejszej sprawy nie budzi zaś żadnych wątpliwości fakt nieprzedłożenia przez skarżącą jakiejkolwiek dokumentacji związanej z rozliczeniem podatku od towarów i usług. Również w orzecznictwie wskazuje się, że prawo obniżenia podatku należnego o określoną kwotę związane jest z posiadaniem przez podatnika oryginału faktur VAT lub ich duplikatów. Dowody w postaci oryginałów faktur VAT lub ich duplikatów nie mogą zostać zastąpione innymi dowodami, w tym zapisami księgowymi w rejestrze zakupów VAT i podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Wynikający z krajowych przepisów wymóg dokumentowania transakcji nabycia towaru w celu skutecznego zrealizowania prawa do odliczenia spójny jest przy tym z uregulowaniami obowiązującymi na gruncie prawa unijnego. To na podatniku spoczywa ciężar wykazania, że w momencie dokonywania odliczenia podatku naliczonego dysponował fakturami otrzymanymi od kontrahenta. Może w tym celu wykorzystać oryginały tych faktur albo ich duplikaty [tak: wyrok NSA z 17 lutego 2012 r., I FSK 753/11, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. To na podatniku spoczywa ciężar wykazania - w razie utraty dokumentacji źródłowej - że w momencie dokonywania odliczenia podatku naliczonego z określonych faktur dysponował ich oryginałami lub duplikatami [tak: wyrok NSA z 16 grudnia 2011 r., I FSK 44/11]. Okoliczności takich skarżąca nie wykazała. Za niezasługujące na uwzględnienie uznał sąd zarzuty naruszenia rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 212 poz. 1337). Powołany przez skarżącą akt nie obowiązywał w 2012 r. W sprawie nie zostały naruszone także przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 68 poz. 360). Przepis § 20 wskazanego ostatnio aktu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w razie zniszczenia lub zaginięcia faktury obowiązkiem podatnika jest podjęcie działań zmierzających do wystawienia duplikatu zaginionej faktury. Regulacja prawna § 21 ust. 1 pkt 2 omawianego rozporządzenia statuuje z kolei obowiązek przechowywania otrzymanych faktur w podziale na okresy rozliczeniowe w sposób zapewniający łatwe ich odszukanie oraz autentyczność pochodzenia, integralność treści i czytelność tych faktur od momentu ich wystawienia lub otrzymania do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z kolei na mocy § 21 ust. 4 powołanego aktu, podatnicy zapewniają organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej na żądanie, zgodnie z odrębnymi przepisami, bezzwłoczny dostęp do faktur, o których mowa w ust. 1, a w przypadku faktur przechowywanych w formie elektronicznej również bezzwłoczny ich pobór i przetwarzanie danych w nich zawartych. Sąd podkreśla, że również w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości wskazuje się, że formalną przesłanką realizacji prawa do odliczenia jest posiadanie faktury [por. postanowienie TS z 13 grudnia 2018 r., C-491/18 pkt 33 i 37 oraz powołane tam orzecznictwo, dostęp pod adresem: curia.europa.eu]. Ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek skorzystania prawa do odliczenia spoczywa na podatniku wnioskującym o odliczenie. Organy podatkowe mogą więc wymagać od samego podatnika przedstawienia dowodów, które uznają za niezbędne w celu ustalenia, czy należy przyznać żądane odliczenie [tak: wyrok TS z 15 września 2016 r., C 516/14, pkt 46 oraz powołane tam orzecznictwo]. Sąd za bezzasadne uznał zarzuty podnoszące naruszenie zasady neutralności podatku od towarów i usług. Zasada ta nie mogła znaleźć zastosowania w sprawie z uwagi na niespełnienie przez skarżącą warunków skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego. Sąd nie podzielił również zarzutów kwestionujących pozbawienie skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów. Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o VAT , kwotę podatku naliczonego stanowi: kwota podatku należnego z tytułu: wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, o którym mowa w art. 9. Obowiązek podatkowy w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów powstaje na mocy art. 20 ust. 5 powołanego aktu, z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia, z zastrzeżeniem ust. 8 i 9 oraz art. 20b. Przepis ust. 1a stosuje się odpowiednio. Skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów świadczących o wewnątrzwspólnotowych nabyciach pozwalających na ustalenie chwili, w której powstał obowiązek podatkowy jak i kwot podatku należnego z tego tytułu. Wskazać również należy, że w orzecznictwie TS podnosi się, iż brak prowadzenia rachunkowości, która umożliwiłaby stosowanie VAT i jego kontrolę przez organy podatkowe, oraz brak rejestracji wystawionych i uiszczonych faktur mogą uniemożliwić prawidłowe pobranie podatku i w konsekwencji zagrozić prawidłowemu funkcjonowaniu wspólnego systemu VAT. W konsekwencji prawo unijne nie zabrania państwom członkowskim uznawać, że uchybienia takie stanowią oszustwo podatkowe, i odmawiać w takich wypadkach korzyści w postaci prawa odliczenia [tak: wyrok TS z 28 lipca 2016 r., C‑332/15, pkt 56]. Zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów ustawy o VAT wskazanych w pkt 1 petitum skargi. Zdaniem sądu poprawnie ustalona została wartość podstawy opodatkowania jak również prawidłowo odmówiono skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w złożonych przez nią deklaracjach. Za bezzasadne należało uznać również zarzuty podniesione w pkt 2 petitum skargi. Wbrew twierdzeniom skarżącej w postępowaniu przed organem pierwszej i drugiej instancji nie zostały naruszone reguły postępowania podatkowego. W szczególności w prawidłowy sposób został ustalony stan faktyczny sprawy co świadczy o realizacji zasady prawdy obiektywnej. Z zasady tej nie można wyprowadzać obowiązku organu podejmowania działań ukierunkowanych na pozyskanie dokumentów świadczących o wysokości podatku naliczonego i należnego. Z powyższych rozważań jednoznacznie wynika, że to podatnika obciąża obowiązek prowadzenia ksiąg podatkowych oraz gromadzenia faktur. W postępowaniu organów nie można doszukać się również działań świadczących o naruszeniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Skarżąca miała zapewnione prawo do czynnego udziału na każdy etapie postępowania. Wydając decyzje organy podatkowe wywiązały się również z obowiązków nałożonych przez zasadę przekonywania na skutek sporządzenia obszernego oraz wnikliwego uzasadnienia decyzji. Nie naruszyły także art. 21 § 3, art. 51 § 1 O.p. bowiem wystąpiła konieczność określenia wysokości zobowiązania podatkowego w prawidłowej kwocie. W sprawie doszło również do powstania zaległości podatkowej. Sąd nie stwierdził naruszenia zasad zaokrąglania podstawy opodatkowania oraz kwot podatków przewidzianych w art. 51 § 1 O.p. Wbrew twierdzeniom skargi w sprawie nie zastosowano procedury szacowania podstawy opodatkowania o czym zdaniem sądu najdobitniej świadczy powołanie się przez organy na postanowienia art. 23 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania. Określając wysokość zobowiązania podatkowego skarżącej oparły się na dowodach zebranych w toku postępowania bez stosowania instytucji szacunku. Konkludując rozważania sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu kontroli skarbowej wbrew twierdzeniom strony skarżącej odpowiadają prawu. Z uwagi na powyższe sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło