I SA/Po 1045/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2004 r. postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę A Sp. z o.o. w P na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za [...]. Skarżąca Spółka pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w. wyroku. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Przeciwko spółce prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne. Ponadto w toku kontroli podatkowej przeprowadzonej w okresie [...] organ podatkowy ustalił, że Spółka A nie jest uprawniona do dokonania odliczenia od podatku należnego VAT kwoty [...], co spowodowało zmniejszenie środków przez nią posiadanych. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy [...], w tym [...] w obcych środkach trwałych, w leasingu [...], zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniósł [...]. Skarżąca podała, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił: na rachunkach bankowych w B [...], w C w [...]. Do wniosku załączyła kserokopie: rachunku zysków i strat za okres od dnia [...], z którego wynika że skarżąca w ww. okresie odnotowała stratę w wysokości [...], raportu kasowego z dnia [...], z którego wynika, że saldo początkowe wynosiło [...], saldo końcowe [...], przy czym w dniu [...] skarżąca wpłaciła do kasy kwotę [...] i wypłaciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu kwotę w wysokości [...], zestawienia stanów kont [...], z którego wynika, że skarżąca posiada [...] rachunków bankowych, zestawienie stanów kont – środki pieniężne w kasie, przedłożyła również protokół kontroli podatkowej przeprowadzonej na podstawie upoważnienia do kontroli z dnia [...] udzielonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w A Sp. z o.o. w P. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że jak wynika z przedstawionego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy protokołu kontroli podatkowej przeprowadzonej w A Sp. z o.o., dochód skarżącej zadeklarowany w zeznaniach podatkowych [...] za [...] został zakwestionowany przez organ podatkowy, wobec czego wskazana przez organ kwota dochodów skarżącej zostanie w bieżącym roku podatkowym odpowiednio skorygowana. Podobnie, w związku z opisanymi wyżej ustaleniami kontrolnymi organu podatkowego odpowiedniemu zmniejszeniu winny ulec kwoty przychodów ujęte w bilansie za [...], rachunku zysków i strat za [...] i w zestawieniu zmian w kapitale własnym za [...]. Spółka podała, że z uwagi na liczne postępowania egzekucyjne i spowodowany tym brak środków, nie prowadzi działalności gospodarczej. Spółka nie zatrudnia pracowników i nie posiada własnego biura – kierowana do spółki korespondencja przyjmowana jest przez sekretariat ogólny. Z tytułu świadczenia tej usługi oraz przechowywania dokumentacji spółki, skarżąca ponosi koszty w wysokości [...] rocznie. Od początku [...] skarżąca nie uzyskała żadnych przychodów, ponosi natomiast koszty. Skarżąca wyjaśniła, iż z uwagi na okoliczność, że jej rachunki bankowe zostały zablokowane, nie otrzymuje wyciągów. Co do danych zawartych w wykazie środków trwałych wyjaśniła, że ujęte w nim urządzenia stanowią inwestycje w obcych środkach trwałych i nie pozostają w posiadaniu spółki, bądź nie mogą zostać zbyte (np. remont boksu kasowego, ocieplenie budynku niesprzedawalne). Ponadto skarżąca wyjaśniła, że nie jest zobowiązana do sporządzania rachunku przepływów pieniężnych i wobec tego nie przygotowała w.w dokumentu w odniesieniu do [...]. Do pisma załączyła kserokopie: zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za okres od [...], z którego wynika, że przychody skarżącej wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...], informację o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku za rok podatkowy [...], w którym wykazała odliczenia od dochodu strat z lat ubiegłych, raportu kasowego z dnia [...], z którego wynika, że saldo początkowe wynosiło [...], skarżąca w tym dniu wpłaciła do kasy kwotę [...], następnie tego samego dnia wypłaciła kwotę [...], z opisu wynika, że kwota ta została wypłacona Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, wyciągów łączonych z rachunków bankowych prowadzonych przez B, bilansu na dzień [...], rachunku zysków i strat za okres od dnia [...], z którego wynika, że przychody netto ze sprzedaży wynoszą [...], zysk netto [...], zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym za okres [...], sprawozdania zarządu A Sp. z o.o. za [...], z którego wynika, że zarząd Spółki zaproponował, aby zysk netto w kwocie [...] za [...]. przeznaczyć na pokrycie strat z lat ubiegłych, informacji dodatkowej za rok obrotowy [...], wprowadzenia do sprawozdania finansowego za [...], z którego wynika, że sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej, jednak z uwzględnieniem zmian w zakresie przedmiotu działalności, deklaracji VAT-7 za miesiące [...], w których skarżąca nie wykazała podstawy opodatkowania, ani nabycia towarów i usług oraz podatku naliczonego, wobec tego wykazywała kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...], nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości [...], kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...], tabeli amortyzacyjnych środków trwałych za [...], z których wynika m.in., że skarżąca w leasingu posiada Catamaran, zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] skierowanego do D, z dnia [...] skierowanego do E, Prezydenta Miasta z dnia [...] skierowanych do D, Banku PKO S.A., Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] skierowanych do D, zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] skierowanego do F Sp. z o.o. oraz przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] skierowanego do H Sp. z o.o.. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba (por. postanowienie NSA z 18.04.2012r., sygn. akt II GZ 131/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15.04.2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wskazać należy, że przedstawione przez Spółkę informacje oraz przedłożone dokumenty nie dają pełnego obrazu jej możliwości finansowych, a zatem Skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych, t.j. od wpisu od skargi kasacyjnej. Z informacji udzielonych przez Spółkę wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...]. Skarżąca posiada środki trwałe o wartości [...] w obcych środkach trwałych i w leasingu. Skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników. Z załączonego przez Spółkę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za okres [...], wynika, że przychody skarżącej wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...], odliczenia od dochodu [...], podatek należny w wysokości [...], informację o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku za rok podatkowy[...], w którym wykazała odliczenia od dochodu strat z lat ubiegłych w wysokości [...]. Skarżąca podała, że z uwagi na przeprowadzoną kontrolę podatkową w G Sp. z o.o., dochód jej zadeklarowany w złożonych zeznaniach za [...] został zakwestionowany przez organ podatkowy, wobec czego wskazana przez organ kwota dochodów skarżącej zostanie w bieżącym roku podatkowym odpowiednio skorygowana. Jednakże zauważyć należy, że przeprowadzona przez organ podatkowy kontrola podatkowa dotyczy innego podmiotu, nie wiadomo także czy stanowisko organu kontroli podatkowej zostanie powtórzone w decyzji podatkowej, a następnie, jeżeli G Sp. z o.o. skorzysta z prawa wniesienia odwołania od tej decyzji, przez organ II instancji oraz w razie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez ten Sąd. Z załączonego przez Spółkę rachunku zysków i strat sporządzonego za okres [...] wynika, że uzyskała ona przychody netto ze sprzedaży w wysokości [...] i odnotowała zysk netto w wysokości [...]. Z wprowadzenia do sprawozdania finansowego za [...] i z informacji dodatkowej za rok obrotowy [...] wynika, że sprawozdanie zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej, jednak z uwzględnieniem zmian w zakresie prowadzonej działalności. Z przedłożonego przez spółkę rachunku zysków i strat za okres [...] wynika, że skarżąca nie uzyskała przychodów ze sprzedaży, ponosi natomiast koszty. Pomimo trudnej sytuacji, na jaką się powołuje i okoliczności, że nie prowadzi działalności gospodarczej, skarżąca ponosi koszty. Z oświadczeń skarżącej nie wynika natomiast, czy wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub, że prowadzi postępowanie likwidacyjne. Natomiast zgodnie z poglądem zaprezentowanym w orzeczeniach sądów administracyjnych ubieganie się przez stronę skarżącą o prawo pomocy nie może prowadzić do redystrybucji jej środków w kierunku wykonywania umów cywilnoprawnych bądź regulowania innych należności, kosztem opłat sądowych należnych Skarbowi Państwa (por. postanowienia WSA w Warszawie z dnia 11.10.2013r. o sygn. akt VI SA/WA 1839/13, z dnia 07.05.2013r. o sygn. VI SA/WA 2307/13, WSA w Poznaniu z dnia 20.09.2013r. o sygn. III SA/Po 751/13, z dnia 03.09.2013r. o sygn. I SA/Po 529/13, z dnia 13.03.2013r. o sygn. akt I SA/Po 936/12, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto wskazać należy, że Skarżąca wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2010r., s.568). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z 12.01.2012r., sygn. akt II FZ 796/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniu z dnia 12.01.2012r., sygn. akt II FZ 796/11 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030, dalej: Ks.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko wyrażone w w.w postanowieniu zostało również zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11.04.2012r., sygn. akt II GZ 123/12 (publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedłożonych przez Skarżącą informacji nie wynika jednak, aby zwróciła się do wspólnika z takim żądaniem. Z akt sprawy wynika również, że skarżąca w dniu [...] wpłaciła do kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwotę [...] [karta nr [...] akt sąd.], w dniu [...] kwotę [...] [karta nr [...] akt sąd.]. Ponadto nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącej pozostaje fakt reprezentowania jej od początku postępowania sądowego w niniejszej sprawie, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy dopuszczalności uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż albo już na ustanowienie radcy prawnego wygospodarowała pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczyła się z taką potrzebą w przyszłości. Wobec powyższego na podstawie art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.