I SA/Po 1064/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 09 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić wniosek /-/ W. Zygmont Wpis od skargi wynosi 500,- zł. Wobec tego M.D. złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że jest studentką i nie posiada stałych dochodów. Pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Nie pracuje, nie prowadzi również działalności gospodarczej. Wskazała, że sprawy darowizn otrzymanych przez nią od trzech osób rozpatrywane przez Urząd Skarbowy czy Izbę Skarbową zostały podzielone na trzy oddzielne sprawy co doprowadziło do zwiększenia kosztów sądowych. Natomiast treść decyzji i odpowiedzi na skargi są identyczne, zmieniają się jedynie nazwiska darczyńców. W związku z tym wnioskodawczyni wnosi o zwolnienie z części kosztów. Skarżąca oświadczyła, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Posiada mieszkanie o powierzchni 42,20 m2 i działkę gruntu o powierzchni 0,060 ha. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy M.D., reprezentowana przez J.D. w odpowiedzi z dnia [...] podała, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około 3.390,- zł, przy czym czynsz 496,85 zł, energia elektryczna 125,25 zł, RTV 124,56 zł, podatek od nieruchomości 14,59 zł, gaz 12,50, spłata kredytu 1.015,50 zł, wyżywienie 1.600,- zł. Wskazała, że z tytułu dopłat do gruntów rolnych na rok 2006 otrzymała kwotę 1.169,61 zł. Oświadczyła, ze nie posiada domu, również rodzice skarżącej nie posiadają domu ani mieszkania. Mieszkanie, które należy do skarżącej nie przynosi żadnych dochodów. Przedmiot działalności gospodarczej prowadzonej przez ojca wnioskodawczyni to [...]. Ojciec skarżącej z tytułu prowadzonej działalności uzyskuje dochody. Matka skarżącej uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości około 160,- zł. Zdaniem pełnomocnika skarżącej żądanie informacji o stanie majątkowym rodziców wykraczają poza ramy ustawowe wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do pisma załączono harmonogram spłat do umowy kredytowej nr [...] zawartej w dniu [...] dotyczącej pojazdu samochodowego, nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego i leśnego za 2007r., zeznania podatkowe za 2005 i 2006r., kserokopię wyciągu z rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia [...] wydanym przez referendarza sądowego oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, w którym odnosząc się do możliwości zarobkowych i majątkowych osób zobowiązanych do alimentacji podała, że " nastąpiło dramatyczne pogorszenie sytuacji", zaś ojciec " jest po udarze mózgu i utracił jakiekolwiek możliwości zarobkowania" Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane postanowienie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3). Art. 246 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy, zwana również prawem ubogich, ma charakter wyjątkowy. Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W stanie faktycznym sprawy skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy oparty został przede wszystkim na twierdzeniu, że nie posiada ona dochodów, które pozwoliłyby na zapłacenie kosztów sądowych. Jednocześnie na urzędowym formularzu, wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca wskazała, iż w skład jej majątku wchodzi mieszkanie 42,20 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,060 ha. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy M.D. , reprezentowana przez J.D.w odpowiedzi z dnia [...] podała, że ojciec skarżącej z tytułu prowadzonej działalności uzyskuje dochody. Przedmiot działalności gospodarczej prowadzonej przez ojca wnioskodawczyni to [...] Matka skarżącej uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości około 160,- zł. Podkreślenia wymaga , że jeśli osoba starająca się o przyznanie prawa pomocy nie osiąga własnych dochodów, ponieważ uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców, o przyznaniu prawa pomocy decydują możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych do alimentacji. "Okoliczność, że pełnoletnie dziecko, które nie ma własnego majątku, uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców nie uzasadnia jeszcze zwolnienia od kosztów sądowych. Z istoty obowiązku alimentacyjnego wynika bowiem, że w wypadkach uzasadnionych prowadzenia procesu w interesie dziecka, które nie osiągnęło możliwości samodzielnego utrzymania, rodzice powinni wyłożyć potrzebne na ten cel środki, jeżeli mogą to uczynić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W takim wypadku o zwolnieniu od kosztów sądowych decydują możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców" (por. postanowienie SN z dnia 15 maja 1989r., II CZ 80/89). W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, wyjaśnienia wymagało czy ojciec skarżącej -S.D. legitymuje się lekarskim orzeczeniem o niezdolności do pracy, czy nadal prowadzi działalność gospodarczą, czy też zlikwidował lub zawiesił jej prowadzenie, czy i jaki koszty leczenia ponosi w związku ze stwierdzonym schorzeniem. W odpowiedzi na ww. wezwanie, pismem z dnia [...] pełnomocnik M.D. wniosła o powołanie biegłego sądowego, który będzie mógł odpowiedzieć na pytania Sądu. W tej sytuacji, Sąd biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej sytuację materialną i rodzinną skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uznał, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca posiada bowiem mieszkanie i działkę gruntu. Również rodzice skarżącej posiadają nieruchomość rolną i dwa samochody osobowe, co wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego w dniu 4 grudnia 2006r. przez matkę skarżącej - samochód marki [...] rok prod.[...], samochód osobowy marki[...], rok prod. [...] (por. sprawa o sygn. akt I SA/Po 1151/06 i I SA/Po 1152/06). Ponadto z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że wielkości osiąganych w latach 2004 (por. sprawa o sygn. akt I SA/Po 1151/06 i I SA/Po 1152/06), 2005 i 2006 przychodów oraz kosztów ich uzyskania z tytułu prowadzonej przez jej ojca działalności gospodarczej były znaczne. Jednocześnie zauważa się, iż rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę oświadczenie skarżącej, że jej rodzice spłacają ratę kredytu w wysokości 1.015,50 zł miesięcznie, przy czy kredyt ten został wzięty na zakup pojazdu samochodowego. Jednakże są to prywatne zobowiązania rodziców skarżącej, a zatem trudno jest z tego tytułu zwolnić skarżącą od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek na opłacenie postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jej indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Istotne dla rozstrzygnięcia jest również to, iż skarżąca nie wskazała czy jej ojciec nadal prowadzi działalność gospodarczą i w jakiej wysokości uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej miesięczne dochody, jakie kwoty wydaje na leczenie. Podkreślenia wymaga, że nie jest wystarczające samo stwierdzenie skarżącej, iż "nastąpiło dramatyczne pogorszenie sytuacji" bez wskazania konkretnych faktów i dowodów przemawiających za zmianą opisanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacji majątkowej M.D.. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż choroba ojca wyłączyła jego zdolność alimementacji. Wbrew twierdzeniom skarżącej, do udzielenia odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] nie są wymagane wiadomości specjalne (bo tylko w takim przypadku celowe jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego). Skarżąca nie wykazała więc, że nastąpiło na tyle dramatyczne pogorszenie sytuacji jej ojca, iżby nie była w stanie opłacić skargi. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności należało stwierdzić, że skarżąca nie wykazała dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Z tych względów na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ W. Zygmont