I SA/Po 1069/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca do grudnia 2011 r.; postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z dnia 01 września 2017 r. wniósł skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 23 sierpnia 2016 r., nr [...] określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca do grudnia 2011 r. W skardze wniesiono o wstrzymanie wykonania w całości wskazanej decyzji organu I instancji. Uzasadniając wniosek powołano się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody podnosząc, że skarżący nie posiada środków na jednorazowe wykonanie zaskarżonej decyzji. Wnioskodawca osiąga jedynie niewielkie dochody z działalności gospodarczej. Skarżący wraz z małżonką jest właścicielem budynku mieszkalnego, posiada na utrzymaniu córkę studiującą w P.. W razie wszczęcia egzekucji do nieruchomości skarżący może stracić dach nad głową, a skutków egzekucji nie da się już odwrócić. Z uwagi na długotrwałość postępowań sądowoadministracyjnych zachodzi obawa sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem skargi. W ocenie strony skarżącej powyższe okoliczności świadczą o wystąpieniu w sprawie realnej obawy wyrządzenia znacznej szkody, co uzasadnia udzielenie ochrony tymczasowej. Strona skarżąca przedłożyła również zeznanie roczne (PIT-36L) za 2016 r., z którego wynika, że we wskazanym roku skarżący osiągnął dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł przy przychodach w kwocie [...]zł oraz kosztach ich osiągnięcia w kwocie [...]zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły ogólnej jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części, chyba że ustawa szczególna wyłącza tę możliwość. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z uwagi na treść normatywną powyższych przepisów należy stwierdzić, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącego wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, że chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. W celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu należy przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Potwierdza to orzecznictwo sądowoadministracyjne, np. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2013 r., I FSK 2109/13, w którym sąd wyraźnie wskazał, że "wniosek (o wstrzymanie wykonania decyzji) poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego". Co więcej w orzecznictwie wskazuje się również, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., I FZ 332/14]. Rozpoznając wniosek skarżącego należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że w skardze wniesiono o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji. Stosownie do postanowień art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."), decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Tymczasem przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które bezpośrednio nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania [tak: postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2015 r., II OZ 1376/14]. W świetle art. 239a O.p. oraz powyższych rozważań nie może budzić wątpliwości, że wskazana przez pełnomocnika skarżącego decyzja organu I instancji nie nosi znamion wykonalności i tym samym nie jest możliwe wstrzymanie jej wykonania w oparciu o regulacje art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd potraktował wniosek strony skarżącej jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy zaznaczyć, że strona skarżąca niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków upatruje w skutkach związanych ze skierowaniem egzekucji do nieruchomości skarżącego oraz jego małżonki. Z uwagi na charakter objętego skargą rozstrzygnięcia, wydanie orzeczenia w przedmiocie ochrony tymczasowej musi zostać poprzedzone porównaniem sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego z wielkością obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji. Sąd podziela sformułowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby ocenić jego aktualną sytuację majątkową oraz oszacować rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu lub czynności [tak: postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2012 r., II GSK 1830/12]. Tymczasem do skargi dołączono jedynie zeznanie PIT-36L skarżącego, z którego wynika, że z tytułu prowadzonej w 2016 r. działalności gospodarczej osiągnięto dochód w kwocie [...]zł. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że skarżący, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą zobowiązany jest do prowadzenia ksiąg podatkowych, dokumentujących realizowane przez niego transakcje gospodarcze. Tymczasem do skargi nie dołączono ewidencji środków trwałych, która umożliwiłaby ustalenie wartości majątku przedsiębiorstwa skarżącego, jak również innego rodzaju dokumentów w postaci chociażby wyciągów z rachunków bankowych w oparciu, o które możliwe byłoby precyzyjne ustalenie stanu środków pieniężnych. Dołączona do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dokumentacja nie pozwala na niebudzące wątpliwości ustalenie wartości środków pieniężnych jakimi dysponuje skarżący. Brak jest również możliwości ustalenia wartości całego majątku jakim dysponuje wnioskodawca. Powyższe skutkuje brakiem możliwości dokonania oceny czy wykonanie objętej skargą decyzji skutkować będzie uszczerbkiem w środkach obrotowych, powodującym zachwianie płynności w regulowaniu wymagalnych zobowiązań pieniężnych, narażającym na szwank prowadzą przez skarżącego działalność gospodarczą, co świadczyłoby o występowaniu w sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew twierdzeniom skarżącego brak jest również udokumentowanych przesłanek do przypuszczania, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego dojdzie do skierowania egzekucji względem należącej do wnioskodawcy oraz jego małżonki nieruchomości. Ponadto w aktach sądowych brak jest dokumentów takich chociażby jak wniosek o przyznanie prawa pomocy, które umożliwiałyby sądowi dokonanie samodzielnej oceny tego czy w sprawie w istocie zmaterializowały się przesłanki warunkujące udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej. Mając zatem na względzie, że skarżący nie wykazał okoliczności warunkujących dopuszczalność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jak też fakt, że okoliczności takich nie dostrzegł Sąd na podstawie analizy całokształtu akt sprawy, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do wydania orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.