I SA/Po 1088/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sylwia Zapalska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia ...., Nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2005r. do maja 2006r. oraz za październik, listopad i grudzień 2006r. postanawia: oddalić wniosek /-/ Sylwia Zapalska W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia.... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005r. i 2006r. W. R. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania w całości, a w przypadku nie uwzględnienia powyższego wniosku- o zwolnienie od kosztów postępowania choćby w części. W dniu 23 lipca 2008r. skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniosek ten podlega rozpoznaniu przez Sąd na skutek sprzeciwu z dnia 24 lutego 2009r., który skarżący wniósł od postanowienia wydanego w dniu 10 lutego 2009r. przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którym wniosek oddalono. Wpis od skargi wynosi [...]. Wnioskodawca wskazał, że od dnia 1 lipca 2008r. jest bezrobotny, nie otrzymuje natomiast zasiłku dla bezrobotnych, nie posiada żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów, nie uzyskuje również dochodów. Matka jego uzyskuje dochody z emerytury w wysokości [...], zaś ojciec [...]. Podał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...]: podatek od nieruchomości [...], ogrzewanie [...], energia elektryczna [...], gaz [...], woda i kanalizacja [...], telefon [...], koszty leczenia [...] pożyczka [...](skarżący nie podał kiedy pożyczka została zaciągnięta, w jakiej wysokości i na jaki cel), utrzymanie dzieci ...,-zł. Oświadczył, że ojciec posiada samochód osobowy marki..., rok prod.1994, wartość rynkowa około [...]. Skarżący podał, że utrzymuje się z prac dorywczych, uzyskując dochód w wysokości około ...,- zł, zaś jego rodzice nie posiadają dodatkowych źródeł dochodów. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ani z żoną i z dziećmi, ani z innymi osobami. W miarę swoich możliwości łoży na utrzymanie dzieci bez wyroku orzekającego alimenty kwotę od ...,- do ...,-zł miesięcznie. W dniu.... wyrejestrował działalność gospodarczą. Dom, w którym mieszka należy do brata. Z kserokopii rocznych zeznań podatkowych za 2007r. wynika, że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości ...zł (działalność gospodarczą prowadził do 16 kwietnia 2007r.), z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] Pomiędzy skarżącym a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska od dnia .... Aktem notarialnym z dnia ... zniesiono bowiem wspólność majątkową i dokonano podziału majątku między małżonkami. Skarżący podał też, że pozostaje z żoną w separacji faktycznej od dnia ... Z treści § 6 umowy notarialnej wynika, że strony dokonały podziału majątku wspólnego w ten sposób, że: 1. W. R. na wyłączną własność nabył samochód ciężarowy marki .. . 2. B. R. na wyłączną własność nabyła : a) prawo własności zabudowanego gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości P. o powierzchni .. b) samochód osobowy marki ... Skarżący wskazał także, że jego rodzice nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona odmówiła natomiast udostępnienia dokumentów i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i o dochodach. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy, powołując się na treść orzeczenia NSA z dnia 31 stycznia 2007r., sygn. akt I FZ 674/06 podkreślił, iż fakt, że małżonkowie pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Ponadto z oświadczeń skarżącego wynika, że otrzymuje pomoc finansową od rodziców, mieszka u brata, a zatem może zwrócić się również i do tych osób o udzielenie choć w części pomocy w poniesieniu kosztów sądowych. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący podniósł, że orzeczenie to jest wewnętrznie sprzeczne i niespójne. W ocenie W. R. nie można wymagać, by żona, z którą nic go nie łączy łożyła na sprawy małżonka. Podkreślił również, że w żaden sposób nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania, zaś bariera finansowa wyznaczona przez Sąd uniemożliwia przedstawienie oczywiście słusznych i zasadnych argumentów w sprawie będącej przedmiotem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 245 § 3 cytowanej ustawy stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Z przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego nie wynika, aby spełniał on warunki do zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżący nie jest osobą niedołężną, chorą, zarejestrował się wprawdzie jako bezrobotny, lecz może jednak podjąć jeszcze zatrudnienie. Likwidując działalność gospodarczą, pozbawił się tym samym stałego źródła utrzymania. Mieszka u brata, korzysta także z pomocy rodziców, podejmuje prace dorywcze, z których wg oświadczenia uzyskuje dochód ok. .. zł. Zawarł również małżeńską umowę majątkową wyłączającą wspólność ustawową, ponosząc koszty zawarcia tej umowy w wysokości .. zł. Należy podkreślić, że skarżący dokonał także podziału majątku wspólnego w ten sposób, że wyłącznym właścicielem wchodzącego w skład tego majątku gospodarstwa rolnego, jak również samochodu osobowego marki ... stała się jego małżonka- B.R.. Skarżący na wyłączną własność nabył natomiast samochód ciężarowy marki ... .. Twierdzenia o braku możliwości finansowych nie można uznać za wiarygodne, skoro skarżący uzyskuje dochody z prac dorywczych, nie wydatkuje przy tym pieniędzy na najem mieszkania, które jest mu użyczane przez brata. Co prawda skarżący spłaca pożyczkę i łoży na utrzymanie dzieci, jednakże z drugiej strony zrzekł się na rzecz żony gospodarstwa rolnego, które małżonkowie mogli przecież sprzedać, uzyskując dochód. W ocenie Sądu nie można wobec skarżącego zastosować instytucji prawa pomocy, która w swej istocie stanowi pomoc państwa dla najuboższych. Zgodnie bowiem z tezą postanowienia NSA "udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe". (vide postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006r., sygn. II OZ 96/06, publ. w LEX nr 360343). Godzi się zauważyć, że fakt rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego małżonką pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż, jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy, a rozdzielność majątkowa nie oznacza ustania małżeństwa. Z wyżej przedstawionych powodów, na podstawie art. 245 § 3 związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak w sentencji postanowienia, /-/ Sylwia Zapalska