I SA/Po 1088/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sylwia Zapalska po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września 2005r. do maja 2006r. oraz za październik, listopad i grudzień 2006r. postanawia: oddalić wniosek. /-/ Sylwia Zapalska Skarżący W. R. wniósł w dniu (...) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że od dnia 1 lipca 2008r. jest bezrobotny, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych, nie posiada żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Matka jego uzyskuje dochody z emerytury w wysokości (...) zł, zaś ojciec – (...) zł. Podał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą (...) zł: podatek od nieruchomości (...) zł, ogrzewanie (...) zł, energia elektryczna (...) zł, gaz (...) zł, woda i kanalizacja (...) zł, telefon (...) zł, koszty leczenia (...) zł, pożyczka (...) zł (skarżący nie podał, kiedy pożyczka została zaciągnięta, w jakiej wysokości i na jaki cel), utrzymanie dzieci (...) zł. Oświadczył, że ojciec posiada samochód osobowy marki (...), rok prod. 1994, wartość rynkowa około (...) zł. Wnioskodawca podał również, że utrzymuje się z prac dorywczych, uzyskując dochód w wysokości około (...) zł, zaś jego rodzice nie posiadają dodatkowych źródeł dochodów. Nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ani z żoną i z dziećmi, ani z innymi osobami. W miarę swoich możliwości łoży na utrzymanie dzieci bez wyroku orzekającego alimenty kwotę od (...) do (...) zł miesięcznie. W dniu (...) 2007r. wyrejestrował działalność gospodarczą. Dom, w którym mieszka należy do brata. Z kserokopii rocznych zeznań podatkowych za 2007r. wynika, że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości (...) zł (działalność gospodarczą prowadził do (...) 2007r.), z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości (...) zł. Pomiędzy skarżącym a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska od dnia (...) 2006r. Aktem notarialnym z dnia (...) 2006r. zniesiono bowiem wspólność majątkową i dokonano podziału majątku między małżonkami. Skarżący podał też, że pozostaje z żoną w separacji faktycznej od dnia (...) 2007r. Z treści § 6 umowy notarialnej wynika, że strony dokonały podziału majątku wspólnego w ten sposób, że: 1. W. R. na wyłączną własność nabył samochód ciężarowy marki (...). 2. B. R. na wyłączną własność nabyła : a) prawo własności zabudowanego gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości P. o powierzchni (...) ha, b) samochód osobowy marki (...). Skarżący wskazał ponadto, że jego rodzice nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona odmówiła natomiast udostępnienia dokumentów i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i o dochodach. Postanowieniem z dnia (...) referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie. W wyniku wniesionego sprzeciwu Sąd, postanowieniem z dnia (...), odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdził, iż skarżący nie jest osobą niedołężną, chorą, zarejestrował się wprawdzie jako bezrobotny, lecz może podjąć jeszcze zatrudnienie. Likwidując działalność gospodarczą, pozbawił się tym samym stałego źródła utrzymania. Mieszka u brata, korzysta także z pomocy rodziców, podejmuje prace dorywcze, z których wg oświadczenia uzyskuje dochód ok. (...) zł. Zawarł również małżeńską umowę majątkową wyłączającą wspólność ustawową, ponosząc koszty zawarcia tej umowy w wysokości (...) zł. Sąd podkreślił, iż skarżący dokonał także podziału majątku wspólnego w ten sposób, że wyłącznym właścicielem wchodzącego w skład tego majątku gospodarstwa rolnego, jak również samochodu osobowego marki (...) stała się jego małżonka – B. R. Skarżący na wyłączną własność nabył natomiast samochód ciężarowy marki (...). Twierdzenia o braku możliwości finansowych nie można uznać za wiarygodne, skoro skarżący uzyskuje dochody z prac dorywczych, nie wydatkuje przy tym pieniędzy na najem mieszkania, które jest mu użyczane przez brata. Co prawda skarżący spłaca pożyczkę i łoży na utrzymanie dzieci, jednakże z drugiej strony zrzekł się na rzecz żony gospodarstwa rolnego, które małżonkowie mogli przecież sprzedać, uzyskując dochód. W ocenie Sądu nie można wobec skarżącego zastosować instytucji prawa pomocy, która w swej istocie stanowi pomoc państwa dla najuboższych. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, iż fakt rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego małżonką pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż, jak słusznie wskazano w postanowieniu referendarza, małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy, a rozdzielność majątkowa nie oznacza ustania małżeństwa. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia (...), sygn. akt I (...)). W dniu (...) skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie radcy prawnego. Natomiast we wniosku, sporządzonym na urzędowym formularzu, złożonym (...), skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części. Wskazał, iż jest osobą bezrobotną od dnia 1 lipca 2008r. Nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Jednocześnie nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. W związku z nieuzupełnieniem w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia (...), doręczonym (...), pozostawił wniosek bez rozpoznania. Od powyższego zarządzenia W. R. wniósł w dniu (...) sprzeciw, domagając się ustanowienia radcy prawnego oraz zaliczenia złożonych dotychczas dokumentów potwierdzających jego stan majątkowy na poczet niniejszego wniosku. Podkreślił przy tym, iż powodem nieuzupełnienia wniosku była okoliczność nie otrzymania awiza przesyłki zawierającej wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej uregulowane zostały w art. 246 § 1 cytowanej ustawy, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy). Z przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego nie wynika, aby spełniał on warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania - wynagrodzenia radcy prawnego w kwocie 240 zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu) – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie jest osobą niedołężną, chorą, zarejestrował się wprawdzie jako bezrobotny, lecz może jednak podjąć jeszcze zatrudnienie. Likwidując działalność gospodarczą, pozbawił się tym samym stałego źródła utrzymania. Mieszka u brata, korzysta także z pomocy rodziców, podejmuje prace dorywcze, z których wg oświadczenia uzyskuje dochód ok. (...) zł. Zawarł również małżeńską umowę majątkową wyłączającą wspólność ustawową, ponosząc koszty zawarcia tej umowy w wysokości (...) zł. Należy zwrócić przy tym uwagę, iż skarżący dokonał także podziału majątku wspólnego w ten sposób, że wyłącznym właścicielem wchodzącego w skład tego majątku gospodarstwa rolnego, jak również samochodu osobowego marki (...) stała się jego małżonka – B. R. Skarżący na wyłączną własność nabył natomiast samochód ciężarowy marki (...). Sąd podkreśla również, iż skarżący uzyskuje dochody z prac dorywczych, nie wydatkuje przy tym pieniędzy na najem mieszkania, które jest mu użyczane przez brata, tym samym nie można uznać za wiarygodne twierdzeń o braku możliwości finansowych. Wprawdzie wnioskodawca spłaca pożyczkę i łoży na utrzymanie dzieci, jednakże z drugiej strony zrzekł się na rzecz żony gospodarstwa rolnego, które małżonkowie mogli przecież sprzedać, uzyskując dochód. Zdaniem Sądu nie można wobec skarżącego zastosować instytucji prawa pomocy, która w swej istocie stanowi pomoc państwa dla najuboższych. Zgodnie bowiem z tezą postanowienia NSA "udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe" (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006r., sygn. II OZ 96/06). Ponadto fakt rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego małżonką pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy, a rozdzielność majątkowa nie oznacza ustania małżeństwa. Wobec powyższego Sąd, na podstawie powołanych przepisów, postanowił jak w sentencji. /-/ Sylwia Zapalska