I SA/Po 11/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A K o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca oraz listopad i grudzień 2004r. postanawia: 1. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]; 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący A K złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że w związku z zajęciem kont bankowych, w dniu [...] zmuszony został wyrejestrować prowadzoną od wielu lat działalność gospodarczą. Negatywne decyzje organów podatkowych doprowadziły do upadku firmy, którą prowadził, jak oświadczył, rzetelnie przez wiele lat. W związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, ponieważ nie posiada stałego źródła dochodu, z którego mógłby utrzymać rodzinę. Jest osobą bezrobotną, której przysługuje prawo do zasiłku dla osób bezrobotnych od dnia [...]. Na utrzymaniu ma [...] córkę. Nie posiada żadnych ruchomości ani nieruchomości i pozostaje na utrzymaniu żony, z którą posiada rozdzielność majątkową. Żona skarżącego pracuje i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] miesięcznie. Kwota zasiłku dla osób bezrobotnych przyznanego skarżącemu okresowo i wynagrodzenie małżonki musi wystarczyć na opłaty i utrzymanie rodziny. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Otrzymuje zasiłek w wysokości [...] netto, żona zaś wynagrodzenie w wysokości [...] netto. Do wniosku załączył kserokopię zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...]. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy AK pismem z dnia [...] wskazał, że przedkłada odpisy zeznań podatkowych za [...] złożonych przez niego i wskazał, że żona w [...] nie uzyskała dochodów. Skarżący oświadczył, że nie posiada konta bankowego, ponieważ z uwagi na brak dochodów zlikwidował konto, nie posiada również lokat bankowych ani rachunków bankowych. Żona skarżącego również nie posiada lokat bankowych. Posiada natomiast rachunek bankowy w A. Podał, że małżonka posiada samochód osobowy marki S, rok produkcji [...] o wartości rynkowej [...]. Wskazał, że ani on, ani jego żona nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...], przy czym [...]. Wnioskodawca i jego żona nie zaciągnęli żadnych kredytów. Skarżący mieszka w domu jednorodzinnym stanowiącym własność jego żony, powierzchnia domu wynosi [...] m2, działki gruntu [...] m2. Do pisma załączył kserokopię wypisu z aktu notarialnego Repertorium [...] z dnia [...], kserokopię decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...], kserokopię dyspozycji z rachunku bankowego, wyciąg z rachunku bankowego należącego do żony, kserokopie zeznań podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od wpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie choć w części wpisu należnego od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący wprawdzie wyrejestrował prowadzoną działalność gospodarczą i od [...] otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...] netto, nie posiada również żadnego majątku, to jednak jego małżonka z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...] netto, posiada dom o powierzchni [...] m2 na działce gruntu o powierzchni [...] m2 oraz samochód osobowy marki S, rok prod. [...] o wartości [...]. Skarżący wskazał, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej od dnia [...] (kserokopia wypisu z aktu notarialnego [karta nr [...] akt sądowych]). Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Ponadto godzi się zauważyć, że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu skarżący powinien znaleźć pokrycie w dochodach jakie uzyskuje on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym przez ograniczenie innych wydatków. Jak już wyżej wskazano, prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącego, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, gdyż wnioskodawca może znajdzie pracę, z której będzie mógł uiścić te opłaty. W sytuacji gdyby skarżący nie był w stanie ich ponieść będzie mógł ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Na uwagę wnioskodawcy zasługuje ponadto, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, iż wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargi, w których wpis wynosi w sprawie o sygn. akt [...], a zatem łącznie [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek