I SA/Po 1101/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 09 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku KK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi KK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2008 r. do grudnia 2009 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca KK, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] uchylającą decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr [...] i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]. W odpowiedzi z dnia [...] pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...], pismem z dnia [...] wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek przyznanie prawa pomocy, który nie został podpisany. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] pismem z dnia [...] w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wezwano pełnomocnika skarżącej do podpisania, ewentualnie nadesłania opatrzonego oryginalnym podpisem wniosku. W odpowiedzi z dnia [...] pełnomocnik skarżącej złożył podpisany wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: KK Firma A z siedzibą w S przy ul. S [...]. Przedmiotowa działalność gospodarcza jest jej jedynym źródłem dochodu. Średnia miesięczna kwota przychodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi [...] brutto (w tym podatek VAT według stawki 23%). Z ww. kwoty pokrywane są wszystkie koszty prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej kwocie ok. [...] miesięcznie. Na koszty te składają się w szczególności wydatki na świadczenia publicznoprawne, pracownicze, t.j. składki na ubezpieczenia społeczne w kwocie ok. [...] miesięcznie, zaliczki na podatek dochodowy w kwocie ok. [...] miesięcznie oraz pensje pracowników w kwocie ok. [...] miesięcznie. Pozostała kwota uzyskiwanego dochodu w całości przeznaczana jest na utrzymanie skarżącej i jej rodziny. Skarżąca jest matką [...] małoletnich dzieci w wieku [...] lat. Miesięczny koszt ich edukacji (opłaty za szkołę i przedszkole), obciążający skarżącą wynosi ok. [...]. Z kolei koszt utrzymania domu, w którym skarżąca mieszka wraz z dziećmi, z uwzględnieniem części raty kredytowej za dom, obciążającej skarżącą, wynosi ok. [...]. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami w wieku [...] oraz z [...]-letnim synem. Skarżąca podała, że posiada mieszkanie przy ul. L [...] w P o pow. [...] m2. Skarżąca nie posiada domu, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca podała, że osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym są osobami małoletnimi, pozostającymi na jej utrzymaniu i nie uzyskują dochodu. Pismem dnia [...] wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie odpisów dokumentów i udzielenie dodatkowych informacji. W odpowiedzi z dnia [...] pełnomocnik skarżącej przedłożył odpisy dokumentów i złożył dodatkowe oświadczenia, przy czym pismo nie zostało podpisane. Pismem z dnia [...] referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do podpisania pisma z dnia [...], ewentualnie nadesłania opatrzonego oryginalnym podpisem (kserokopia w załączeniu) w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem pominięcia złożonego w w w. piśmie oświadczenia. Pismo doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] [karta nr [...] akt sądowych]. W odpowiedzi z dnia [...] pełnomocnik skarżącej złożył podpisane pismo z dnia [...], z którego wynika, że miesięczny koszt utrzymania skarżącej oraz jej rodziny ([...] małoletnich dzieci w wieku [...]) ponoszony przez wnioskodawczynię to około [...] zł. Na w.w kwotę składają się opłaty za szkołę i przedszkole, część raty kredytowej za dom, obciążający skarżącą, ok. [...]. Pozostałe koszty związane z wyżywieniem i utrzymaniem rodziny, w tym koszty eksploatacyjne domu, ponosi mąż skarżącej. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych oraz pojazdów mechanicznych. Właścicielem domu, w którym mieszka skarżąca wraz z rodziną, a także za który spłaca połowę raty kredytu, pozostaje jej mąż. Jest to dom o powierzchni całkowitej [...] m2. Kredyt na zakup domu został zaciągnięty w [...] na okres [...] lat. Pozostałą część raty kredytu spłaca mąż skarżącej. Skarżąca podała, że poza dochodami z działalności gospodarczej uzyskuje dochód z tytułu pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej w spółce kapitałowej, w wysokości [...] brutto za udział w posiedzeniu Rady Nadzorczej, które odbywa się [...] razy w roku. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że korzysta z uproszczonej metody wymiaru i poboru należności podatkowych bez ustalania konkretnej podstawy wymiaru podatku (karty podatkowej), dlatego też nie prowadzi książki przychodów i rozchodów. Skarżąca podała, że z prowadzonej działalności gospodarczej kwota uzyskiwanego przychodu wynosi [...] brutto [w tym podatek VAT według stawki 23%]. Z w.w kwoty pokrywane są wszystkie koszty prowadzonej działalności w łącznej kwocie [...] miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych lokat bankowych. Wnioskodawczyni nie prowadzi ewidencji środków trwałych w związku z korzystaniem z uproszczonej metody wymiaru i poboru należności podatkowych [karty podatkowej]. Wnioskodawczyni zatrudnia obecnie [...] pracowników, [...] na [...] etatu oraz [...] na [...] etatu. Skarżąca podała, że pozostaje w związku małżeńskim. Do pisma załączyła wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez B dla KK Firma A za miesiące [...], zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w [...], deklaracje VAT-7 za miesiące [...]. Załączyła również zaświadczenie C z dnia [...], z którego wynika, że córki skarżącej są uczennicami C i że opłata czesnego na jednego ucznia wynosi [...] (płatne cały rok kalendarzowy) oraz zaświadczenie o uczęszczaniu dziecka do przedszkola D, średni koszt ponoszony przez rodziców wynosi za [...] dni pobytu w przedszkolu [...]. Kolejnym pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącej przedłożył zaświadczenie z E z dnia [...], z którego wynika, ze skarżąca jest klientem E. Z zaświadczenia tego wynika, że w dniu [...] został zaciągnięty kredyt mieszkaniowy na okres [...] lat, na kwotę [...], zadłużenie na dzień [...] z tytułu kapitału wynosi [...], z tytułu odsetek [...], wysokość raty na dzień [...] wynosi [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, co wynika z treści pisma z dnia [...] [karta nr [...] akt sądowych], zatem wniosek jej podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, że prowadzi działalność gospodarczą, posiada mieszkanie w P o pow. [...] m2, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnimi dziećmi oraz pozostaje w związku małżeńskim. Skarżąca z tytułu pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej w spółce kapitałowej, z tytułu udziału w posiedzeniach Rady Nadzorczej uzyskuje dochód w wysokości ok. [...] brutto, posiedzenia Rady Nadzorczej odbywają się [...] razy w roku. Skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] [w tym podatek VAT] i ponosi koszty związane z jej prowadzeniem w wysokości [...], zatem skarżącej pozostaje kwota w wysokości ok. [...] miesięcznie. Z kwoty tej skarżąca ponosi koszty edukacji dzieci, t.j. opłatę czesnego i za przedszkole, na spłatę raty kredytu hipotecznego przeznacza ok. [...]. Z udzielonych przez skarżącą wyjaśnień wynika, że spłaca połowę raty kredytu hipotecznego, drugą połowę spłaca jej mąż. Wnioskodawczyni razem z dziećmi mieszka w domu o pow. [...] m2. Z oświadczeń skarżącej wynika, że małżonek ponosi koszty wyżywienia i koszty eksploatacji domu. Skarżąca nie podała w jakiej wysokości koszty te ponoszone są przez jej męża. Z załączonych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego wynika, że rachunek ten prowadzony jest dla KK Firma A. Z wyciągów z tego rachunku wynika, że na ten rachunek wpływają środki pieniężne od jej kontrahenta i tak w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...]. Z rachunku tego są realizowane przelewy na rachunek bankowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego, w [...] z rachunku tego przelano wynagrodzenie dla pracownika. Saldo końcowe na tym rachunku jest dodatnie i tak w dniu [...] wynosiło [...], w dniu [...], w dniu [...], w dniu [...], w dniu [...] i w dniu [...]. Z wyciągów z tego rachunku bankowego wynika, że skarżąca posiada drugi rachunek bankowy w B, z którego na ten rachunek w dniu [...] tytułem "Wpłata własna" przelała kwotę w wysokości [...]. Ponadto z wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego dla KK Firma A wynika, że z rachunku tego wpłaciła na ten drugi rachunek w dniu [...] tytułem "Zasilenie konta" kwotę w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...]. Skarżąca nie przedłożyła wyciągu z tego rachunku bankowego. W tym miejscu zauważyć należy, że w wezwaniu z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wezwano skarżącą m.in. do złożenia odpisów z rachunków bankowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącej [punkt [...] wezwania], którego to obowiązku skarżąca nie wypełniła, natomiast w punkcie [...] do złożenia odpisów z rachunków bankowych prowadzonych do obsługi firmy skarżącej za ostatnie [...] miesięcy, przy czym ten punkt wezwania został wypełniony. Ponadto, jak już wcześniej wskazano, skarżąca nie podała kosztów wyżywienia, kosztów eksploatacji domu (np. opłat za energię elektryczną, ogrzewanie, wodę, koszty leczenia i zakupu lekarstw, środków czystości), z wyjaśnień złożonych przez skarżąca wynika jedynie, że koszty te ponosi jej mąż, nie wiadomo jednak w jakiej wysokości. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby sytuacja finansowa skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak udzielenia przez skarżącą informacji, o podanie których została wezwana oraz brak złożenia przez nią wyciągów z drugiego rachunku bankowego, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Skarżąca bowiem nie udzieliła pełnej odpowiedzi. Nie zrealizowała zatem swojej powinności wynikającej z art. 255 P.p.s.a. Wskazać również należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I FZ 476/13, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto godzi się zauważyć, na co już wcześniej zwrócono uwagę, że z przedłożonych przez skarżącą wyciągów z firmowych rachunków bankowych wynika, że saldo końcowe na tym rachunku w okresie [...] było dodatnie, na dzień [...], t.j. już po doręczeniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, wynosiło [...]. Takie samo saldo na tym rachunku było również w dniu [...], t.j. w dniu sporządzenia przez pełnomocnika skarżącej na piśmie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.