I SA/Po 1136/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w N o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w N na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych postanawia: oddalić wniosek. Pismem z dnia [...] A Sp. z o.o. w N wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Celnej. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że z uwagi na fakt, że prowadzone jest wobec Spółki przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne, nie może ona swobodnie dysponować środkami pieniężnymi i jest zobowiązana realizować dokonane przez w.w organ zajęcia. Skarżąca podała, że sytuacja finansowa Spółki od początku [...] znacznie się pogorszyła w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych – skarżąca podała, że według stanu na dzień dzisiejszy, w konsekwencji wygaśnięcia uzyskanych zezwoleń i braku możliwości ich przedłużenia, Spółka zaprzestała urządzania gier na automatach o niskich wygranych. Środki trwałe Spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (zmiana przepisów, brak zapotrzebowania na automaty) ani za granicą (przystosowanie urządzeń do specyficznych, polskich warunków). Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] (za [...]), wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] (za [...]), skarżąca nie podała w jakim banku prowadzony jest rachunek bankowy spółki, jaki jest numer tego rachunku i jaki jest stan rachunku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, podała natomiast, że rachunek został zajęty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącą spółkę, 2. podanie czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli tak to w jakiej wysokości [...] uzyskała z tego tytułu przychody i w jakiej wysokości poniosła koszty uzyskania przychodów, 3. złożenie raportów kasowych za okres od [...] do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, 4. złożenie odpisu bilansu za [...], rachunku zysków i strat za [...], informacji dodatkowej – wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za [...], sprawozdania z działalności zarządu za [...], 5. złożenie odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy, 6. złożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych należących do strony skarżącej za ostatnie [...] miesięcy, 7. złożenie zaświadczenia z banku, które będzie obejmowało okres ostatnich [...] miesięcy, o zajęciu przez organ egzekucyjny rachunków bankowych spółki, w zaświadczeniu należy wskazać od kiedy, na jakiej podstawie, na jaką kwotę, jaką kwotę do chwili obecnej uiszczono, czy środki, które wpływają na konto są w całości egzekwowane, czy pozostaje jakaś kwota wolna od egzekucji, jeżeli tak to w jakiej wysokości, 8. podanie czy spółka zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu i w jakiej wysokości wypłaca miesięczne wynagrodzenia, 9. złożenie pełnego wykazu środków trwałych należących do spółki (budynki, maszyny, urządzenia, pojazdy mechaniczne, komputery, faxy, drukarki, inne), 10. złożenie dokumentów świadczących o zajęciu rachunków bankowych i majątku spółki, 11. podanie w jakiej wysokości i z jakich środków spółka ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby (np. czynsz, woda, ogrzewanie, gaz, energia elektryczna, telefony stacjonarne i telefony komórkowe, obsługa księgowa, obsługa prawna, inne). Pismo doręczono skarżącej spółce w dniu [...] [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...] [...]. Tymczasem skarżąca do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełniła, gdyż nie złożyła odpisów dokumentów oraz wyjaśnień, o które została wezwana. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wskazać należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż treść oświadczenia złożonego przez skarżącą na urzędowym formularzu jest niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W tym miejscu wskazać należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Wskazać również należy, że to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza sądowego w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Podkreślić także należy, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała, iż jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W badanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca bowiem nie przesłała na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] żądanych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową oraz nie udzieliła dodatkowych wyjaśnień. Strona skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczyła się jedynie do podania takich danych, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca Spółka mimo wezwania nie podała natomiast w jakiej wysokości uzyskała przychody i w jakiej wysokości poniosła koszty uzyskania przychodów w okresie [...]. Z informacji Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień [...] wynika, że przedmiot działalności Spółki obejmuje nie tylko działalność związaną z grami hazardowymi i organizowaniem zakładów. Skarżąca mimo wezwania nie złożyła raportów kasowych za okres od [...] do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, t.j. do dnia [...], nie wyjaśniła nawet czy w w.w okresie raporty kasowe sporządzała. Skarżąca nie złożyła odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], nie wyjaśniła, czy zeznania roczne podatkowe składała, nie złożyła sprawozdania finansowego za [...], nie złożyła odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy i nie wyjaśniła, czy deklaracje VAT-7 sporządza i składa w Urzędzie Skarbowym. Wnioskodawczyni mimo wezwania nie złożyła wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy. Skarżąca nie złożyła również zaświadczenia z banku, które miało obejmować okres ostatnich [...] miesięcy o zajęciu przez organ egzekucyjny rachunków bankowych Spółki, od kiedy rachunek bankowy jest zajęty, na jakiej podstawie, na jaką kwotę, jaką kwotę do chwili obecnej uiszczono, czy środki, które wpływają na konto są w całości egzekwowane, czy postaje jakaś kwota wolna od egzekucji, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Spółka nie podała również czy zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu i w jakiej wysokości wypłaca miesięczne wynagrodzenia, nie złożyła pełnego wykazu środków trwałych, dokumentów świadczących o zajęciu rachunków bankowych i majątku Spółki, nie podała w jakiej wysokości i z jakich środków ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby (np. czynsz, woda, ogrzewanie, gaz, energia elektryczna, telefony stacjonarne i telefony komórkowe, obsługa księgowa, obsługa prawna, inne koszty). W tych okolicznościach brak było możliwości ustalenia, czy Spółka wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dokumentów oraz dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.