I SA/Po 1141/02
WyrokWSA w Poznaniu2004-07-08
Skład orzekający: Janusz Ruszyński, Ryszard Słupczyński, Gabriela Gorzan
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa, w której zobowiązano się do wypłaty określonej kwoty pieniężnej w ratach kwartalnych, może być uznana za umowę renty w rozumieniu art. 903 k.c. i art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa, w której zobowiązano się do wypłaty określonej kwoty pieniężnej rozłożonej na raty kwartalne, nie spełnia wymogu okresowości świadczeń, który jest istotną cechą umowy renty. W związku z tym, skarżący nie mógł odliczyć kwoty wypłaconej z tytułu tej umowy od dochodu podlegającego opodatkowaniu. Zaskarżona decyzja organu podatkowego została uznana za zgodną z prawem.Stan faktyczny
Organ skarbowy zakwestionował możliwość odliczenia przez skarżącego kwoty wypłaconej A.L. z tytułu umowy nazwanej "umową o ustanowieniu renty". Organ uznał, że umowa ta nie spełnia wymogów umowy o rentę ze względu na z góry oznaczone świadczenie i brak elementu okresowości. Skarżący wniósł skargę, twierdząc, że umowa spełnia wymogi kodeksu cywilnego i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę A.W. na decyzję Izby Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński(spr) Sędziowie NSA Ryszard Słupczyński NSA Gabriela Gorzan Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 08 lipca 2004 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. o d d a l a s k a r g ę /-/G.Gorzan /-/J.Ruszyński /-/R.Słupczyński LF
Niesporne w sprawie winno być to, że organy skarbowe zakwestionowały zasadność odliczenia przez A. W. od dochodu osiągniętego w [...] roku kwotę [...],- zł z tytułu wypłaconej A.L. renty.
Według organów skarbowych skarżący w umowie nazwanej "umową o ustanowieniu renty" z góry oznaczył świadczenie, które miało być spełnione, a jego realizacja jedynie odbywała się w czterech ratach. Poszczególne raty były częścią jednego większego świadczenia, a nie samoistne.
Te okoliczności uniemożliwiają, zdaniem organów skarbowych zakwalifikowanie umowy jako umowy o rentę. Brak też elementu okresowości, co uniemożliwia zastosowanie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W skardze na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] A. W. wniósł o jej uchylenie.
Zdaniem skarżącego, ustanowiona przez niego umowa renty z [...]r. nie jest umową darowizny lecz spełnia wszystkie wymogi art. 903 kc i art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26.7.1991 r. o podatku dochodowym w brzmieniu obowiązującym w roku [...] podstawę obliczenia podatku dochodowego stanowi dochód po odliczeniu kwot rent nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów.
Niesporne winno być to, że skarżący w dniu [...]r. zawarł z A.L. umowę pisemną, w której zobowiązał się do określonych umową świadczeń okresowych w pieniądzu. W umowie tej skarżący zobowiązał się do wypłaty na rzecz A.L. renty pieniężnej w kwocie [...],- złotych za rok [...] płatnej w ratach do [...].3., [...].6., [...].9. i [...].12.
Analiza treści tej umowy prowadzi do wniosku, że była to umowa nie ekwiwalentna.
Zgodnie z treścią art. 903 k.c. przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu. Istotną cechą renty jest więc okresowość spełnianych świadczeń.
Zgodnie z treścią art. 906 § 2 k.c. do renty ustanowionej bez wynagrodzenia (tak jak w niniejszym przypadku) stosuje się przepisy o darowiźnie. Nie oznacza to oczywiście przesądzenia, że renta ustanowiona bez wynagrodzenia przekształca się w darowiznę.
Do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie wprost, a nie w sposób odpowiedni.
Oznacza to, że do takiej renty mają zastosowanie wprost przepisy dotyczące formy określonej dla umowy darowizny (art. 890) i przesłanek jej odwołania (art. 896-899 k.c.).
W niniejszej sprawie nie występuje problem odwołania renty i formy aktu notarialnego wobec tego, że niesporne winno być to, iż przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.
Jak już wyżej wspomniano istotną cechą umowy o rentę jest okresowość spełnianych świadczeń. Oznacza to, że by móc uznać umowę za umowę ustanawiającą rentę konieczne jest zobowiązanie się do określonych świadczeń okresowych (np. co miesiąc, kwartał itp.) a nie ustanowienie określonej kwoty, która będzie wypłacana w ratach.
By można było więc uznać rentę za odpowiadającą wymogom ustawowym, skarżący winien się zobowiązać do świadczenia na rzecz A.L. określonych kwot np. co kwartał przez okres roku a nie zobowiązywać się do wypłaty określonej kwoty rozłożonej na raty kwartalne.
Z tych przyczyn należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przytoczonymi wyżej przepisami i skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
/-/G.Gorzan /-/J.Ruszyński /-/R.Słupczyński
LF
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło