I SA/Po 1147/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w K o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B Sp. z o.o. w P obecnie A Sp. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec oraz od sierpnia do listopada 2007 r. postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w wyroku. Następnie skarżąca spółka złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku A Sp. z o.o. (dawniej B Sp. z o.o.) podała, że została zarejestrowana w dniu [...] w Rejestrze Przedsiębiorców KRS pod nr [...]. Skarżąca w okresie [...] osiągnęła przychody w wysokości [...]. Koszty uzyskania przychodów wyniosły [...]. Strata, jaką spółka poniosła, wynosiła [...]. Skarżąca podała, że zostały wystawione wobec niej w dniu [...] przez Naczelnika Urzędu Skarbowego tytuły wykonawcze. Łączna kwota należności głównej z w.w tytułów wykonawczych wynosi [...], łączna kwota odsetek [...], kwota kosztów egzekucyjnych [...]. Przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmują należności z tytułu podatku VAT, który został określony wobec spółki w postępowaniu podatkowym zakończonym decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] znak [...]. Skarżąca podała, że z uwagi na brak środków w chwili obecnej nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej, która pozwalałaby generować środki, które nie podlegałyby zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym i umożliwiały uiszczenie opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Pomimo starań skarżącej spółki, polegających na podejmowanych próbach podjęcia na nowo działalności gospodarczej, istniejące zajęcia i prowadzone przez Urząd Skarbowy postępowanie egzekucyjne, uniemożliwia wygospodarowanie wolnych środków w celu uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, ponad już uiszczoną kwotę [...]. Skarżąca oświadczyła, że kapitał zakładowy wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...], strata według bilansu za ostatni rok [...]. Skarżąca podała, że stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w C wynosi [...]. Skarżąca podała, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Majątek spółki został zajęty w trakcie postępowania zabezpieczającego, wdrożonego na etapie postępowania przed Urzędem Kontroli Skarbowej, a w chwili obecnej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Spółka nie posiada nieruchomości. Skarżąca podała, że nie ma możliwości opłacania swoich zobowiązań, w tym rat leasingowych. Do wniosku załączyła tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, deklarację o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za okres [...], z której wynika, że przychody wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że od początku [...] uzyskała przychody w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...]. Skarżąca oświadczyła, że od [...] faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, spółka wystawia jedynie faktury dla kontrahenta z tytułu korzystania z urządzeń oddanych w leasing. Na chwilę obecną spółka stara się wyegzekwować należności i zmienić profil działalności. Skarżąca podała, że zatrudnia na podstawie umowy o pracę dwie osoby KS, która obecnie przebywa na urlopie wychowawczym do dnia [...] oraz MK, która przebywa na urlopie wychowawczym od dnia [...] do dnia [...], w okresie od [...] do [...] przebywała na urlopie wypoczynkowym po urlopie macierzyńskim, a za niniejsze otrzymała wynagrodzenie za miesiąc [...] w wysokości [...], za [...] w wysokości [...]. Skarżąca spółka zatrudnia na umowę zlecenie MA za wynagrodzeniem w wysokości [...] miesięcznie. Skarżąca podała, że nie posiada środków trwałych. Wskazała, że rachunki bankowe zostały zamknięte i na dzień dzisiejszy nie istnieją. Skarżąca wyjaśniła, że kwota, którą wyegzekwowano od niej (szacunkowo) w [...] wynosiła [...], w [...]. Skarżąca przedłożyła raporty kasowe za okres od dnia [...] do dnia [...]. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że pan MC udzielił spółce pożyczki w dniu [...] na [...] w celu spłaty zaległości oraz w dniu [...] na poczet zapłaty wynagrodzenia p. MK. Skarżąca podała, że ponosi następujące koszty związane z utrzymaniem siedziby: czynsz [...], obsługa księgowa [...]. Koszty te są finansowane przez pożyczki udzielone przez p. MC oraz zapłatę przez kontrahenta za faktury leasingowe. Do pisma załączyła kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za okres [...], z którego wynika, że przychody spółki wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...], zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że przychody spółki wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...], wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez C za okres [...], deklaracji VAT-7 za miesiące [...], druki ZUS, zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...] skierowane do D, E, F, G, H, I, tytuły wykonawcze z dnia [...], zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...] skierowane do J, zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...], decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] określającej przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące [...], odsetek za zwłokę od należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu i o dokonaniu zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za w.w miesiące oraz odsetek za zwłokę, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...] skierowanego do K, tytuły wykonawcze z dnia [...], raporty kasowe, sprawozdanie finansowe za [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wskazać należy, że w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi kasacyjnej. Zatem nie można przyznać prawa pomocy skarżącej spółce w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynosi [...], natomiast skarżąca wpłaciła tytułem wpisu od skargi kasacyjnej kwotę w wysokości [...] na rachunek bankowy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z załączonej przez stronę skarżącą dokumentacji i oświadczeń wynika, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, zatrudnia [...] pracowników na umowę o prace, które obecnie są na urlopach wychowawczych, skarżąca spółka za miesiąc [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę (pracownik przebywał na urlopie wypoczynkowym) kwotę w wysokości [...] i za miesiąc l[...] kwotę w wysokości [...]. Skarżąca spółka z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenia wypłaca kwotę w wysokości [...] miesięcznie. Z oświadczeń skarżącej wynika, że jej przychód w [...] wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], a zatem poniosła stratę w wysokości [...]. Z przedłożonych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez C za okres od 01 lipca 2014 r. do 31 marca 2015 r. wynika, że saldo końcowe na tym rachunku w dniu [...] wynosiło [...], w dniu [...], w dniu [...], w dniu [...], w dniu [...], w dniu [...], w dniu [...], w dniu [...], w dniu [...]. Z wyciągów z rachunku bankowego, jak i z przedłożonych przez skarżącą dokumentów nie wynika, aby rachunek ten został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Z przedłożonych przez spółkę deklaracji VAT-7 wynika, że skarżąca za miesiąc [...] wykazała podstawę opodatkowania w wysokości [...], nabyła towary i usługi za wartość netto [...], za [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], spółka nabyła towary i usługi za kwotę netto [...], za [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], spółka nabyła towary i usługi za kwotę netto [...], za [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], spółka nabyła towary i usługi za kwotę netto [...], za [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], spółka nabyła towary i usługi za kwotę netto [...], za [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], spółka nabyła towary i usługi za kwotę netto [...], za [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], spółka nabyła towary i usługi za kwotę netto [...]. Jak już wcześniej wskazano, obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, zatem strona wnosząc skargę zobowiązana jest w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki finansowe na poniesienie tych kosztów. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Strona skarżąca nie może również w priorytetowy sposób traktować innych swoich zobowiązań, co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów postępowania. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że ponosi koszty czynszu w wysokości [...] oraz koszty obsługi księgowej w wysokości [...] miesięcznie. Skarżąca wyjaśniła, że koszty te ponosi z uzyskiwanych środków z pożyczek, które otrzymuje od udziałowca oraz z tytułu zapłaty przez kontrahenta za faktury leasingowe. W tym miejscu podkreślić należy, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które powinno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Godzi się również wskazać, że skarżąca spółka wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010r., str. 568). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z 12.01.2012 r., sygn. akt II FZ 796/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniu z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko wyrażone w w.w postanowieniu zostało również zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12 (publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedłożonych przez skarżącą informacji nie wynika jednak, aby zwróciła się z takim żądaniem. W tym miejscu wskazać natomiast należy, że z przedłożonych w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy raportów kasowych wynika, że udziałowiec spółki do kasy spółki tytułem pożyczki wpłacił w dniu [...] kwotę w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...]. Zatem z przedłożonych przez spółkę dokumentów wynika, że udziałowiec spółki udzielił skarżącej pożyczek na kwotę [...]. Skoro skarżąca otrzymała od udziałowca pożyczki, z których pokryła swoje zobowiązania, winna się również zwrócić do niego o udzielenie pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a nie liczyć jedynie na to, że koszty sądowe zostaną pokryte z budżetu państwa. Wobec powyższego na podstawie art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.