I SA/Po 1174/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska (spr.) Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2006 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2003 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] o Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T.P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji wymienionych w pkt 1 do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/Wł. Zygmont Wnioskiem z dnia 19 października 2003 r. (data wpływu – 20.X.2003 r.) T.P. zwrócił się do Wójta Gminy S. o umorzenie II-ej i części III-ej raty za 2003 r. w podatku rolnym w kwocie [...] zł i w uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację finansową spowodowaną suszą i wymarznięciem ozimin oraz wydatkami spowodowanymi przewlekłą chorobą swoją i żony. Do wniosku dołączył orzeczenie lekarskie i protokoły oszacowania szkód. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy S. powyższy wniosek załatwił odmownie. Od tej decyzji podatnik wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego , które decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania ze wskazaniem uzupełnienia postępowania dowodowego. Po ponownym rozpoznaniu wniosku Wójt Gminy S. decyzją z [...] r. odmówił umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2003 r. W odwołaniu skierowanym do II-ej instancji podatnik ponownie przedstawia trudną sytuację finansową, neguje dokonane przez Wójta wyliczenia dochodowości z gospodarstwa oraz straty spowodowane warunkami atmosferycznymi. Ponadto zarzuca brak uwzględnienia wydatków związanych z kilkakrotnym pobytem jego w szpitalu oraz spowodowaną kradzieżą w jego mieszkaniu i budynkach gospodarskich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nie uwzględniło wniesionego odwołania i utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podziela pogląd wyrażony przez organ I instancji odnośnie interpretacji art. 67 Ordynacji podatkowej i podkreśla, że ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej spoczywa na podatniku i nie może on ewentualnych niepowodzeń przerzucać na Państwo. Kolegium nie neguje trudnej sytuacji finansowej podatnika, ale jest zdania, że w świetle prowadzonego postępowania i z materiałów zgromadzonych w sprawie brak jest podstaw do umorzenia zaległości bowiem nie można z instytucji umorzenia czynić środka do zwolnienia długu podatkowego. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył T.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargą, w której zarzucił naruszenie prawa bez wskazania konkretnych przepisów i domagał się jej uwzględnienia. W skardze podnosi, że z powodu choroby swojej i żony nie uprawia gospodarstwa i nie uzyskuje żadnych dochodów. Gospodarstwo ze względu na stan zdrowia w dniu [...] lipca 2003 r. przekazał synowi i od tego czasu jedynym źródłem dochodu są renty, obciążone przez komornika ze względu na niespłacone kredyty bankowe na kwotę około [...] zł. Dochody w 2003 r. w okresie zaległych podatków zostały zmniejszone na skutek sumy, która wystąpiła już w 2000 i 2003 r., a straty wynosiły nawet 50 %. Obecna sytuacja majątkowa jak i w dacie złożenia wniosku nie pozwalała i nadal nie pozwala na uregulowanie zaległego podatku II i części III raty 2003 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe kolegium Odwoławcze nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Organy podatkowe I i II instancji w decyzjach powołały się na nadzwyczajny charakter ulg podatkowych wprowadzonych art. 67 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) i podkreśliły uznaniową zasadę ich stosowania oraz obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Również uzasadniły, że umarzając skarżącemu zaległy podatek, naruszyłyby zasadę równości opodatkowania ogółu podatników. Tymczasem z treści art. 67 Ordynacji podatkowej wynika, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy rozpoznaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej organ ma obowiązek brać pod uwagę sytuację w jakiej podatnik i jego rodzina znajduje się w chwili podejmowania decyzji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych. Z zgromadzonego materiału dowodowego i z treści skargi wynika, że skarżący i jego żona są rencistami. Nie wynika natomiast jaka jest obecnie w dacie wydania decyzji sytuacja majątkowa małżonków. Konkretnie jakie mają renty, na co przeznaczają (leczenie, leki itp.) i w jakiej wysokości na codzienne życie oraz pozostałych małoletnich członków rodziny. Jaką kwotą pieniężną dysponują po spłacie kredytu bankowego i czy faktycznie jak to przyjął organ I instancji warunki atmosferyczne nie przyczyniły się do trudnej sytuacji finansowej rodziny podatnika. W ocenie Sądu te okoliczności nie zostały przez organy w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione i powodują, że skargę należało uwzględnić. Sąd podziela pogląd wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie "jeżeli strona przedstawi, zdaniem organu niepełny materiał dowodowy, to organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić" – wyrok NSA z 8 maja 1998 r. I SA/Wr 659/96 Temida CD Gdańsk 2000 r. oraz, "że zaniechanie przez organy podatkowe czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone okoliczności jest uchybieniem przepisów postępowania, skutkującym wadliwość decyzji (wyrok NSA z 29 września 1997 r. I SA/Wr 700/97). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy w sposób dokładny i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie dowodowe i to zgodnie z przepisami zawartymi w Ordynacji podatkowej art. 121, 122, 180, 187, 191 oraz ewentualne przesłuchanie skarżącego w charakterze strony. Również w ponownym postępowaniu Sąd wskazuje, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy rozpoznaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej organ ma obowiązek brać pod uwagę interes podatnika i interes publiczny oraz oba interesy muszą posiadać tą samą ocenę. Ocena tych interesów należy do organu wydającego decyzję i od jego woli wyrażonej w uzasadnieniu decyzji zależeć będzie skorzystanie z nadzwyczajnej instytucji jaką jest umorzenie. Zdaniem Sądu nie budzi żadnych wątpliwości pogląd organów podatkowych obu instancji, że decyzja należy do kategorii decyzji uznaniowych. Jednakże uznanie to jest modyfikowane przez interes podatnika i interes publiczny. Sąd również podkreśla, że kontroli Sądu administracyjnego nie podlega uznanie samo w sobie lecz uzasadnienie stanowiska organu podatkowego, które w ocenie Sądu w sprawie nie było dostateczne i przekonywujące. Sąd w rozpoznawanej sprawie przytacza tezę zawartą w wyroku z dnia 26 września 2002 r. III SA 659/01, którą całkowicie podziela, a mianowicie: "1. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej, w konsekwencji organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakim i są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. 2. W zakresie umorzenia dokonywanego przez organ podatkowy istnienie ustawowego kryterium ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego musi być w każdym przypadku indywidualnie ustalane przez ten organ w ramach postępowania podatkowego. Pojęcie interesu publicznego nie ma bowiem stałego zakresu treści, co wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego." W ponownym postępowaniu organ winien rozważyć wszelkie okoliczności w sprawie przedstawione powyżej oraz to, czy zachodzi możliwość umorzenia zaległego podatku rolnego w 2003 r. w II-ej i części III-ej raty. Z tych przyczyn i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, mając także na uwadze treść art. 200 i 152 cyt. ustawy. /-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/Wł.Zygmont LF