I SA/Po 1178/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S M o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2004r. postanawia: 1. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...], 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący S M, reprezentowany przez adwokata J M złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku. Do [...] pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Podał, że mieszka z synem PM, ale nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Z tytułu prac dorywczych uzyskuje dochód brutto w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy SM w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada lokat, kont i rachunków bankowych. Ogólne koszty utrzymania oszacował na kwotę [...] miesięcznie. Oświadczył, że zarówno on jak i jego syn nie posiadają żadnych samochodów. Z tytułu prac dorywczych uzyskuje średnio [...]. Syn nie ma żadnych dochodów. Skarżący i syn nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca mieszka z żoną, z którą pozostaje w separacji. Skarżący ma przyznane dożywotnio prawo korzystania ze służebności mieszkania oraz gruntu. Syn skarżącego nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Do pisma załączył kserokopię zawiadomienia z dnia [...] skierowanego do A, że P M jest studentem B, kserokopię wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...], sygn. akt [...], w którym orzeczono separację małżeństwa G M i S M i zasądzono od skarżącego na rzecz syna alimenty w kwocie po [...] miesięcznie, kserokopie zeznań podatkowych za [...], z których wynika, że w [...] dochód żony skarżącego wyniósł [...], dochód skarżącego [...], zaś w [...] dochód skarżącego wyniósł [...]. Ponadto skarżący wskazał na druku PIT-38, że w [...] uzyskał dochód w wysokości [...]. Załączył także odpis zwykły księgi wieczystej z dnia [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca czynszu nie płaci, gdyż zajmuje wydzieloną część w domu jednorodzinnym. Nie ponosi opłat za wodę, energię elektryczną i abonament RTV, gdyż zgodnie z ustną umową zawartą z żoną nie uczestniczy w tych opłatach w zamian za usługę palenia w piecu centralnego ogrzewania oraz za prace porządkowe przy domu. Skarżący podał, że nie posiada telefonu stacjonarnego, ma telefon komórkowy, przy czym z tego tytułu ponosi opłaty w wysokości ok. [...] miesięcznie, na telewizję kablową przeznacza zaś [...]. Wnioskodawca nie ma do spłacania żadnych kredytów, płaci natomiast na rzecz syna alimenty w wysokości [...]. Oświadczył, że nie choruje i wobec tego nie ponosi kosztów leczenia. Na wyżywienie przeznacza około [...] miesięcznie. Do pisma załączył kserokopię aktu notarialnego z dnia [...] umowy o podział majątku małżeńskiego wraz z ustanowieniem służebności mieszkania i użytkowania gruntu. Z § [...] umowy wynika, że w skład majątku G M i S M, który był objęty wspólnością ustawową wchodzą: 1. na prawach współwłasności majątkowej małżeńskiej, udział w wysokości [...] nieruchomości położonej w P przy ul. S [...], o obszarze [...], 2. samochód osobowy marki R, rok produkcji [...] o wartości [...]. Z treści § [...] w.w umowy wynika, że strony umowy dokonały podziału opisanego w § [...] majątku wspólnego w ten sposób, że: G M na wyłączną własność nabyła [...] udziału we współwłasności nieruchomości opisanej w § [...] tej umowy, zastrzegając rzecz S M służebność mieszkania i użytkowania części gruntu, S M na wyłączną własność nabył zaś własność samochodu osobowego marki R. Na wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi podał, że nie posiada samochodu osobowego marki R, rok prod. [...], gdyż w.w samochód sprzedał w dniu [...] za kwotę [...]. Do pisma załączył kserokopię umowy kupna – sprzedaży. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie powyżej [...] wpisu od skargi. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący wprawdzie nie ma stałej pracy, jednakże z tytułu prac dorywczych uzyskuje kwotę około [...] miesięcznie. Ponadto z oświadczenia skarżącego wynika, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jednakże z załączonej przez niego do akt sprawy kserokopii aktu notarialnego wynika, że posiadał razem z małżonką GM udział w wysokości [...] nieruchomości położonej w P przy ul. S [...] o pow. [...], na której znajduje się piętrowy podpiwniczony murowany budynek mieszkalny typu "bliźniak", o powierzchni zabudowy [...], o powierzchni użytkowej [...], wyposażony w instalację wodociągową, kanalizacyjną, centralnego ogrzewania oraz gazową. Wartość nieruchomości określono na kwotę [...]. G M nabyła na wyłączną własność [...] udziału we współwłasności nieruchomości, przy czym na rzecz S M ustanowiona została bezpłatnie i dożywotnio służebność mieszkania i użytkowania części gruntu. Zatem badając aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącego nasuwa się wniosek, że wnioskodawca wyzbył się swego udziału w majątku wspólnym znacznej wartości na rzecz majątku żony nieodpłatnie, natomiast gdy chodzi o obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych z prowadzoną w przeszłości działalnością gospodarczą wskazuje na budżet państwa, jako źródło pokrycia wydatków wchodzących w zakres tej działalności. Ponadto zauważyć należy, że skarżący posiadał samochód osobowy marki R, rok prod. [...], który, jak wynika z treści umowy o podział majątku małżeńskiego zawartej w dniu [...], miał wartość [...]. Następnie skarżący w.w samochód sprzedał w dniu [...] za kwotę [...], co również wpłynęło na uszczuplenie jego majątku. Godzi się także zauważyć, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – adwokata JM, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie adwokata, któremu pismem z dnia [...] S M udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek