I SA/Po 1179/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu I Wydział w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2004r. postanawia: 1. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...], 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/E. Brychcy Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2008r.r. złożonym na urzędowym formularzu B. M., reprezentowany przez adwokata J. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając przedmiotowy wniosek skarżący podał, że jest rolnikiem i dzierżawi [...] ziemi. Opłaca składki KRUS. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z trojgiem dzieci. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona i dzieci również nie mają żadnego majątku. Małżonka skarżącego otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości [...], skarżący z tytułu działalności rolniczej uzyskuje około [...]. Żona skarżącego prowadzi wspólnie z wnioskodawcą gospodarstwo rolne. Na wezwanie z dnia 1 października 2008r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy B.M. w odpowiedzi z dnia 13 października 2008r. oświadczył, że nie posiada lokat, kont i rachunków bankowych. Ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym czynsz [...], woda [...], opał [...], energia elektryczna [...], telefon [...], wyżywienie [...], rata kredytu [...]. Kredyt został zaciągnięty na zakup samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 2000, wartość rynkowa około [...]. Termin spłaty kredytu mija z dniem 18 marca 2010r., przy czym skarżący nie wskazał kiedy został zaciągnięty. Skarżący podał, że w.w samochód posiada jego żona. Oświadczył, że nie pobiera żadnych stypendiów, zasiłków, dopłat do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, pobiera natomiast zasiłek rodzinny z opieki społecznej w wysokości [...]. Wskazał, że mieszkanie wraz gospodarstwem rolnym o powierzchni [...] ha przeliczeniowego należy do K. F. i z tego tytułu opłaca czynsz w wysokości [...] miesięcznie. Żona prowadzi gospodarstwo rolne razem ze skarżącym i również jest ubezpieczona w KRUS. Do pisma załączył kopię nakazu płatniczego w sprawie wymiaru podatku rolnego od nieruchomości za 2007r. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy oddalił wniosek B.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych . Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane postanowienie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie powyżej [...] wpisu od skargi. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od regulowania tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Sąd rozpoznający wniosek (o przyznanie prawa pomocy) bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie ponieważ obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny, w tym rodzicach i dzieciach (art. 87 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego). Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści pism skarżącego wynika, iż pozostaje on we wspólnym gospodarstwie z żoną, która otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości [...] i posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2000, wartość rynkowa około [...]., na zakup którego zaciągnięty został kredyt (rata wynosi [...]), a termin jego spłaty mija z dniem 18 marca 2010r. B. M. z kolei uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości [...] oraz otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości [...]. Zatem łączny dochód skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...]. Natomiast na miesięczne utrzymanie strona według oświadczenia przeznacza kwotę wyższą od uzyskiwanych dochodów, tj. [...]. Skarżący podał, że jednym ze składników kosztów jest rata kredytu w wysokości [...] zaciągniętego na zakup samochodu osobowego, skarżący nie wskazał przy tym kiedy kredyt ten został zaciągnięty, podał jedynie, że termin spłaty przypada na dzień 18 marca 2010r. Niemniej podkreślenia wymaga, że skoro małżonka skarżącego posiada samochód to ponosi również koszty jego utrzymania, których skarżący w ogóle nie uwzględnił w odpowiedzi (np. koszty paliwa, napraw, ubezpieczenia, badania technicznego). W ocenie Sądu faktyczne koszty miesięcznego utrzymania strony są wyższe od zadeklarowanych i świadczą o tym, iż w rzeczywistości dysonuje on znacznie wyższymi środkami pieniężnymi niż wykazane we wniosku o udzielenie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż sytuacja finansowa pozwoli skarżącemu na wniesienie wpisu od skargi w kwocie [...]. Konkludując podkreślić należy, iż o zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie o tym, iż wnioskodawca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych (posiadanie źródeł dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania strony wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości [...]). Pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest przy tym tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Z tych względów na podstawie art. 245 § 4, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 oraz art. 160 i 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/ E. Brychcy