I SA/Po 1179/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi MK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące od stycznia do sierpnia 2009 r. do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz zobowiązania podatkowego za miesiące od września do grudnia 2009 r. w podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca MK, reprezentowana przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące od stycznia do sierpnia 2009 r. do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz zobowiązania podatkowego za miesiące od września do grudnia 2009 r. w podatku od towarów i usług. Równocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie pracuje, wnioskodawczyni ani członkowie jej rodziny nie posiadają żadnych dochodów, ponieważ ich majątek został przejęty w sposób podstępny przez zorganizowaną grupę przestępczą. W tej sprawie zgłosili zawiadomienia do prokuratury, CBŚ, sprawy są w toku. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnim synem. Wnioskodawczyni nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Syn nie posiada majątku. Skarżąca podała, że ona i jej syn nie posiadają dochodów. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącą i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym złożyły zeznania roczne podatkowe za [...] należy przedłożyć odpisy tych zeznań, 2. złożenie odpisów z rachunków i lokat bankowych, w tym rachunków kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.) i z jakich środków je ponoszą, 4. podanie czy skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają udziały w spółkach, pełnią funkcję członka zarządu lub prokurenta w spółkach, jeżeli tak należy wymienić w jakich spółkach, jaka jest wartość nominalna tych udziałów, czy z tytułu posiadania udziałów w spółkach lub pełnienia w.w funkcji uzyskują jakieś dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości, jeżeli nie to dlaczego, 5. podanie czy skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dochody (np. z tytułu udziału w spółkach, radach nadzorczych, pełnienia funkcji w spółkach np. członka zarządu, prokurenta, umowy zlecenia, umowy o dzieło, prac dorywczych, sezonowych, zasiłku dla bezrobotnych, alimentów, renty, inne), jeżeli tak to w jakiej wysokości, lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to od kiedy, w jakiej formie (odpis decyzji), 6. podanie czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym prowadzą działalność gospodarczą, jeżeli tak należy podać w jakiej wysokości w [...] i w okresie [...] z tego tytułu uzyskały przychody, w jakiej wysokości poniosły koszty uzyskania przychodów, należy przedłożyć odpisy z książki przychodów i rozchodów za miesiące [...], odpisy deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy, ewidencję środków trwałych, 7. podanie czy skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym są zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne, jeżeli tak to od kiedy i czy otrzymują zasiłek dla bezrobotnych (odpis decyzji), jeżeli nie są zarejestrowane to dlaczego, 8. podanie czy skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają lub użytkują pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy wymienić markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową tych pojazdów, 9. podanie do kogo należy dom, w którym mieszka skarżąca, jeżeli wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym najmują ten dom należy podać koszty najmu, 10. podanie czy skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, jeżeli tak należy przedłożyć odpis zeznania rocznego podatkowego za [...] złożonego przez małżonka, podać w jakiej wysokości i z jakiego tytułu uzyskuje on miesięczne dochody (np. z tytułu wynagrodzenia za pracę, prowadzenia działalności gospodarczej, rolniczej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, posiadania udziałów w spółkach z o.o., pełnienia funkcji członka zarządu lub prokurenta, inne), jeżeli nie pracuje to czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, złożyć odpisy wyciągów z jego rachunków i lokat bankowych za ostatnie [...] miesięcy, podać czy posiada on jakieś nieruchomości (np. dom, mieszkanie, nieruchomość rolną, inne nieruchomości, jaka jest ich powierzchnia), oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji (marka, typ, rok produkcji i wartość rynkowa), podać w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty wyżywienia i zakupu lekarstw, środków czystości, czy spłaca kredyty, jeżeli tak to w jakiej wysokości zaciągnął kredyty, kiedy, na jak długo, na co, w jakiej wysokości miesięcznie spłaca raty kredytów), podać czy na jego utrzymaniu pozostają inne osoby np. dzieci, jeżeli tak należy podać w jakim wieku są te osoby, jeżeli skarżąca pozostaje z małżonkiem w rozdzielności majątkowej małżeńskiej należy przedłożyć również odpis umowy lub orzeczenia o ustanowieniu rozdzielności majątkowej oraz odpis umowy lub orzeczenia o podziale majątku wspólnego między małżonkami. Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...], podała, że ona i osoba, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie składały zeznań rocznych podatkowych za [...], gdyż nie uzyskują żadnych dochodów. Skarżąca podała, że nie posiadają lokat bankowych, rachunków i kont kredytowych. Wnioskodawczyni podała, że koszty miesięcznego utrzymania jej i pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym syna wynoszą [...], przy czym [...]. Skarżąca podała, że posiada kredyty bankowe, które obsługiwać miał pan M. w ramach umowy powierniczej. Skarżąca i jej syn nie posiadają udziałów w spółkach z o.o., nie pełnią funkcji członka zarządu, ani prokurenta. Wnioskodawczyni podała, że ona i jej syn nie uzyskują dochodów z tytułu: udziału w spółkach, radach nadzorczych, pełnienia funkcji w spółkach np. członka zarządu, prokurenta, umowy zlecenia, umowy o dzieło, prac dorywczych, sezonowych, zasiłku dla bezrobotnych, alimentów, renty i innych, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie prowadzą działalności gospodarczej i dlatego nie mają z tego tytułu przychodów za [...] oraz kosztów uzyskania przychodów i innych. Skarżąca i jej syn nie są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne i nie otrzymują zasiłku. Skarżąca nigdy nie była zatrudniona, okresowo prowadziła działalność w zakresie wynajmu nieruchomości ([...]), małżonek skarżącej przez wiele lat pracował ([...]) dokonując wpłat podatku do budżetu, a od momentu oszukania go niehonorowo jest mu zarejestrować się w Urzędzie Pracy. Przez [...] lat walczy o zwrot majątku, co jest absorbujące czasowo. Jednocześnie prowadzonych jest około [...] postępowań karnych i wiele postępowań cywilnych. Skarżąca i jej syn nie posiadają i nie użytkują pojazdów mechanicznych. Dom, w którym mieszka skarżąca, należy do jej syna. Syn otrzymał w.w nieruchomość w drodze spadku w [...]. Skarżąca podała, że jej mąż nie składał zeznań rocznych podatkowych za [...], nie uzyskiwał w tym okresie żadnych dochodów i nie pełnił żadnych funkcji. Małżonek został wprowadzony w błąd przez swoich pełnomocników, powierzył im cały swój i rodziny majątek. Mąż skarżącej nie posiada lokat bankowych, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, pojazdów mechanicznych i innych wartościowych przedmiotów od [...], kiedy zawarł umowę powierniczą. Skarżąca pozostaje z małżonkiem w rozdzielności majątkowej od [...]. Do pisma załączyła kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...], którą wyłączono ustawową wspólność majątkową. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jej podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącej wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnim synem, skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, w jej małżeństwie od [...] obowiązuje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżąca i jej syn nie uzyskują żadnych dochodów, nie uzyskali również dochodów w [...], również małżonek skarżącej nie uzyskuje żadnych dochodów i nie składał zeznań rocznych podatkowych za [...]. Skarżąca i syn, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a także mąż wnioskodawczyni, z którym pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej, nie są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne. Skarżąca podała, że koszty miesięcznego utrzymania jej i syna wynoszą ok. [...] miesięcznie. Mimo wezwania skarżąca nie podała z jakich środków w.w koszty ponoszą. Ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika zaś, że ona i jej syn nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika również, że małżonek nie uzyskuje żadnych dochodów i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Z oświadczeń skarżącej wynika, że ona i jej mąż nie posiadają żadnego majątku, syn posiada natomiast dom, który otrzymał w drodze spadku w [...]. W tym miejscu zauważyć należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonym na urzędowym formularzu skarżąca oświadczyła, że osoba pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiada żadnego majątku. Skarżąca podała, że od [...] obowiązuje w jej małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej, wnioskodawczyni nie wyjaśniła jednak czy został podzielony majątek wspólny między nią i jej mężem, jeżeli tak nie przedłożyła odpisu umowy lub orzeczenia o podział majątku wspólnego. W świetle powyższego, w szczególności wobec nie wyjaśnienia z jakich środków skarżąca i jej syn ponoszą koszty miesięcznego utrzymania, nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa skarżącej została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak udzielenia przez skarżącą pełnych informacji, o podanie których została wezwana, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżąca bowiem pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie udzieliła pełnej odpowiedzi. Skarżąca nie zrealizowała zatem swojej powinności wynikającej z art. 255 P.p.s.a., czym uniemożliwiła ewentualne przyznanie prawa pomocy. Natomiast złożone przez nią w części oświadczenie jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I FZ 476/13, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro skarżąca, pomimo wezwania, nie udzieliła pełnych wyjaśnień, o które została wezwana, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania, obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.